Đổi thay từ những buôn làng

Ở xã Đam Rông 2, cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác tuyên truyền về hôn nhân cận huyết thống được đẩy mạnh

Từ chuyện một gia đình

Tại Đam Pao (xã Phú Sơn Lâm Hà), khoảng 10 năm trước, thanh niên kết hôn khi chưa đủ tuổi từng là chuyện không hiếm. Bởi quan niệm “con cái lớn thì cưới vợ, gả chồng” từng ăn sâu trong suy nghĩ của một bộ phận bà con. Kiên trì vận động qua nhiều năm, chính quyền, đoàn thể, già làng và người có uy tín từng bước giúp người dân nhìn nhận khác đi. Việc học tập, học nghề, có việc làm trước khi lập gia đình ngày càng được các gia đình coi trọng. “Ngày trước, bà con còn nghĩ con cái lớn lên là phải cưới vợ, gả chồng sớm. Giờ thì khác rồi. Mấy năm nay trong buôn, trong làng ít còn chuyện tảo hôn. Còn chuyện lấy nhau trong họ hàng gần thì bà con không còn làm nữa, ai cũng biết như vậy là không tốt cho con cháu sau này”, ông Nguyễn Minh Thu - Trưởng thôn chia sẻ.

Hay ở xã Đam Rông 2, việc vận động cũng được bắt đầu từ những trường hợp cụ thể. Khi phát hiện thanh thiếu niên có nguy cơ bỏ học hoặc kết hôn sớm, Ban Tự quản thôn cùng già làng, người có uy tín đến từng gia đình trò chuyện, phân tích, thuyết phục. Nhờ sự kiên trì tuyên truyền của chính quyền và những người có uy tín trong cộng đồng, nhiều gia đình đã thay đổi suy nghĩ, không còn xem tảo hôn là chuyện bình thường như trước.

Vì vậy, từ năm 2021 đến nay, khu vực Đam Rông có 37 trường hợp tảo hôn, giảm 108 trường hợp so với giai đoạn 2015 - 2020. Giai đoạn 2021 - 2023 không có trường hợp hôn nhân cận huyết thống, giảm 6 trường hợp so với giai đoạn trước.

Tăng cường tuyên truyền, vận động

Sau 10 năm thực hiện đề án “Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào DTTS”, toàn tỉnh Lâm Đồng giảm từ 1.164 trường hợp tảo hôn trong giai đoạn 2015 - 2020 xuống còn 697 trường hợp giai đoạn 2021 - 2025, giảm khoảng 40%. Bên cạnh đó, đời sống vùng đồng bào DTTS có nhiều chuyển biến. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 26,96% cuối năm 2021 xuống còn 9,18% cuối năm 2025. Những kết quả giảm nghèo, nâng cao đời sống tạo thêm điều kiện để người dân thay đổi cách nghĩ, chăm lo việc học hành và tương lai của con em.

Cùng với việc triển khai các chính sách, công tác tuyên truyền, vận động được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức đa dạng, góp phần nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi trong cộng đồng. Giai đoạn 2021 - 2025, hơn 400 cuộc truyền thông trực tiếp được tổ chức, thu hút trên 50.000 lượt người; gần 800 chuyên mục phát thanh, truyền hình được thực hiện, trong đó có các chương trình bằng tiếng K’ho, M’nông và Chăm...

Theo bà Cil Bri - Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lâm Đồng, sức mạnh của công tác này nằm ở sự phối hợp của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là những người gần dân, hiểu dân. “Đội ngũ già làng, trưởng thôn và người có uy tín giữ vai trò đặc biệt quan trọng vì am hiểu phong tục, được cộng đồng tin tưởng. Khi họ trực tiếp vận động, hòa giải hoặc kịp thời báo cho chính quyền những trường hợp có nguy cơ tảo hôn, người dân dễ tiếp thu và thay đổi nhận thức hơn”, bà Cil Bri cho biết.

Giai đoạn 2026 - 2030, Lâm Đồng đặt mục tiêu tiếp tục giảm bình quân 2 - 3% số cặp tảo hôn và 3 - 4% số cặp hôn nhân cận huyết thống mỗi năm tại địa bàn có nguy cơ cao. Tỉnh sẽ nhân rộng câu lạc bộ tiền hôn nhân, đa dạng hình thức truyền thông và phát huy vai trò người có uy tín.

Từ những chuyển biến ở Đam Rông và nhiều buôn làng vùng đồng bào DTTS cho thấy, khi người dân đồng thuận, khi tiếng nói của cộng đồng được phát huy cùng trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể, những tập quán không còn phù hợp sẽ từng bước được thay đổi. Đây cũng là nền tảng để chăm lo tốt hơn cho thế hệ trẻ, nâng cao chất lượng dân số, xây dựng gia đình tiến bộ, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển vùng đồng bào DTTS Lâm Đồng ngày càng bền vững.