Đổi mới tư duy tổ chức thực hiện

Nhìn từ góc độ đó, Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trên địa bàn Thủ đô gợi mở một cách tiếp cận mới. Giá trị nổi bật của Đề án không chỉ ở hệ thống tiêu chí hay việc lựa chọn hai địa phương thí điểm, mà ở tư duy tổ chức thực hiện: Đổi mới ngay từ cách thức triển khai.

Lâu nay, việc tổ chức thực hiện chủ trương mới thường được tiến hành theo một quy trình: Thí điểm ở một số địa phương, tổng kết, rút kinh nghiệm rồi mới nhân rộng. Cách làm này bảo đảm tính thận trọng, nhưng cũng kéo dài thời gian chuyển hóa chủ trương thành thực tiễn. Trong khi một số nơi đang trong quá trình thử nghiệm, phần lớn địa phương còn lại vẫn trong tâm thế chờ hướng dẫn, triển khai.

Với mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”, thành phố Hà Nội đã lựa chọn một cách tiếp cận khác. Trong khi hai xã Thư Lâm và Phúc Thịnh được giao nhiệm vụ thí điểm thực hiện toàn diện mô hình, 124 xã, phường còn lại cũng chủ động rà soát, lựa chọn những nội dung phù hợp để triển khai ngay theo điều kiện thực tế. Đây không đơn thuần là thay đổi cách thức thí điểm, mà là sự đổi mới trong tư duy tổ chức thực hiện những chính sách thiết thực, có lợi cho nhân dân và cộng đồng; vừa thí điểm để hoàn thiện mô hình, vừa chủ động lan tỏa những nội dung đã rõ, qua đó phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới vì hiệu quả chung.

Thí điểm giờ đây không còn là hoạt động khép kín của một vài địa phương, mà trở thành động lực để cả hệ thống cùng chuyển động. Kinh nghiệm không còn chỉ được tổng kết sau thí điểm, mà được tích lũy ngay trong quá trình triển khai. Chính sách vừa được kiểm chứng trong thực tiễn, vừa được điều chỉnh, hoàn thiện liên tục từ thực tiễn. Đó là một tư duy quản trị mới, coi quá trình thực hiện vừa là quá trình kiểm chứng, vừa là quá trình hoàn thiện chính sách.

Đây cũng chính là điểm gặp gỡ với yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo đang được đặt ra hiện nay. Thực tiễn phát triển đòi hỏi không chỉ là những quyết sách đúng, mà là khả năng biến quyết sách thành hành động, biến hành động thành kết quả và biến kết quả thành niềm tin của nhân dân. Do đó, năng lực tổ chức thực hiện trở thành thước đo quan trọng của năng lực lãnh đạo.

Điều đáng chú ý là thành phố đã tạo ra động lực đổi mới từ chính mỗi địa phương. Khi các xã, phường chủ động tự rà soát, tự đánh giá, tự lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên và tự chịu trách nhiệm về kết quả, cải cách đã trở thành nhu cầu tự thân của quá trình phát triển. Đó là lý do, dù không thuộc diện thí điểm, ngay sau khi thành phố ban hành Đề án, nhiều xã, phường đã chủ động tự rà soát, tự xác định những nội dung cần đổi mới và coi đó là động lực tiến về phía trước.

Đây chính là sự chuyển đổi từ quản lý bằng mệnh lệnh sang quản trị bằng động lực; từ chờ chỉ đạo sang chủ động hành động; từ hoàn thành nhiệm vụ được giao sang theo đuổi kết quả mà người dân thực sự cảm nhận được.

Vì thế, bộ 54 tiêu chí “xã, phường xã hội chủ nghĩa” chỉ là công cụ. Giá trị cốt lõi nằm ở việc bộ tiêu chí tạo động lực để mỗi cấp ủy, chính quyền xã, phường tự đổi mới, lấy chất lượng phục vụ, sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân làm đích đến của mọi hoạt động.

Một trong những giá trị lớn nhất của mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” mà Hà Nội đang thí điểm có lẽ không phải là bao nhiêu tiêu chí sẽ hoàn thành sau giai đoạn thí điểm, mà là việc thành phố đang khởi động tư duy mới về tổ chức thực hiện: Lấy chủ động thay cho chờ đợi, lấy học hỏi liên tục thay cho tổng kết khép kín, lấy kết quả thực chất thay cho thành tích hình thức. Một cuộc cải cách chỉ thực sự có sức sống và hiệu quả khi nó không chỉ dừng ở việc tạo ra mô hình mới, mà còn tạo ra phương pháp mới để cả hệ thống cùng đổi mới.