Đổi mới mô hình quản trị để Thủ đô bứt phá

Trong bối cảnh nước ta bước vào kỷ nguyên phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về hiệu lực, hiệu quả điều hành, đó không chỉ là yêu cầu đối với riêng Hà Nội mà còn thể hiện tư duy đổi mới sâu sắc về quản trị quốc gia và quản trị đô thị. Một đô thị hiện đại không thể tiếp tục vận hành bằng phương thức quản lý cũ kỹ, nặng về thủ tục, nhiều tầng nấc trung gian và phụ thuộc quá nhiều vào cơ chế hành chính truyền thống. Với vị thế là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, Hà Nội không chỉ có trách nhiệm phát triển cho riêng mình mà còn phải đóng vai trò tiên phong, dẫn dắt cả nước trong đổi mới mô hình quản trị đô thị theo hướng minh bạch, thông minh, hiệu quả và phục vụ người dân tốt hơn.

Một thành phố hiện đại trước hết phải được quản trị bằng phương thức hiện đại. Điều đó đồng nghĩa mọi hoạt động điều hành phải dựa trên dữ liệu, công nghệ và hiệu quả thực chất thay vì tư duy quản lý thủ công, cảm tính hay nặng về giấy tờ hành chính. Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển mình trở thành đô thị thông minh hàng đầu khu vực, nhưng muốn làm được điều này, vấn đề quan trọng nhất không nằm ở việc đầu tư bao nhiêu công nghệ, mà ở việc thay đổi tư duy quản trị.

Trong nhiều năm qua, cải cách hành chính luôn được xác định là một trong những khâu đột phá của cả nước nói chung và Hà Nội nói riêng. Dù đã đạt nhiều kết quả tích cực, thực tế vẫn cho thấy không ít thủ tục còn rườm rà; tình trạng “xin - cho” vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức, làm gia tăng thời gian, chi phí và làm giảm cơ hội phát triển của người dân, doanh nghiệp. Cơ chế “xin - cho” không chỉ gây chậm trễ mà còn là môi trường dễ phát sinh tiêu cực, ảnh hưởng đến niềm tin của xã hội đối với bộ máy công quyền.

Chính vì vậy, yêu cầu “giảm tối đa cơ chế xin - cho” không đơn thuần là cải cách thủ tục hành chính mà sâu xa hơn là xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch dựa trên nguyên tắc pháp quyền và dữ liệu. Khi các quy trình được số hóa, công khai và tự động hóa ở mức cao, sự phụ thuộc vào ý chí chủ quan của cá nhân sẽ giảm đi đáng kể. Người dân không còn phải tìm kiếm những “cánh cửa không tên” hay phụ thuộc vào các mối quan hệ để được giải quyết những nhu cầu chính đáng của mình.

Để làm được điều đó, Hà Nội cần xây dựng hệ sinh thái quản trị dựa trên dữ liệu lớn và kết nối liên thông giữa các sở, ngành, xã, phường. Dữ liệu phải trở thành nền tảng vận hành quan trọng của đô thị hiện đại. Khi dữ liệu còn phân tán, cát cứ và thiếu đồng bộ thì quản trị thông minh sẽ khó đi vào thực chất. Ngược lại, nếu dữ liệu được tích hợp đầy đủ, chính quyền có thể dự báo tốt hơn các vấn đề về giao thông, môi trường, dân cư, y tế, giáo dục hay an ninh đô thị để đưa ra quyết sách nhanh chóng, chính xác và hiệu quả hơn.

Thực tế cho thấy, nhiều đô thị phát triển trên thế giới đã vận hành theo mô hình “chính quyền số”, nơi hoạt động quản lý được theo dõi và điều hành theo thời gian thực. Các quyết định không còn phụ thuộc chủ yếu vào báo cáo giấy hay những cuộc họp kéo dài mà được hỗ trợ bởi hệ thống dữ liệu cập nhật liên tục. Hà Nội hoàn toàn có thể học hỏi kinh nghiệm này để xây dựng trung tâm điều hành đô thị thông minh đúng nghĩa, nơi lãnh đạo thành phố có thể nắm bắt tức thời các vấn đề phát sinh và xử lý ngay trên nền tảng số.

Cùng với dữ liệu hóa và điều hành số, việc giảm các tầng nấc trung gian hành chính cũng là yêu cầu quan trọng. Bộ máy càng nhiều khâu trung gian thì công việc càng dễ bị ách tắc, đùn đẩy trách nhiệm. Không ít việc tưởng chừng đơn giản nhưng phải qua nhiều cấp xét duyệt, nhiều cuộc họp và nhiều văn bản xin ý kiến. Điều đó không chỉ làm giảm hiệu quả quản lý mà còn khiến cơ hội phát triển bị bỏ lỡ.

Tinh giản trung gian không có nghĩa là buông lỏng quản lý mà là làm cho trách nhiệm rõ hơn, quy trình minh bạch hơn và quyết định nhanh hơn. Một cán bộ có năng lực phải được trao quyền đủ mạnh để giải quyết công việc thay vì phải chờ đợi quá nhiều tầng phê duyệt. Khi trách nhiệm cá nhân được xác định rõ ràng, bộ máy sẽ vận hành hiệu quả hơn và người dân cũng dễ giám sát hơn.

Một nền hành chính hiện đại phải hướng tới hiệu quả thực chất thay vì hình thức. Cán bộ không thể dành quá nhiều thời gian cho giấy tờ, hội họp mà phải tập trung giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp. Ứng dụng công nghệ số phải nhằm mục tiêu tinh gọn quy trình, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao trách nhiệm cá nhân.

Hà Nội hiện đang đối mặt với nhiều thách thức lớn về dân số, giao thông, ô nhiễm môi trường, áp lực hạ tầng và chất lượng dịch vụ công. Những vấn đề đó không thể giải quyết bằng tư duy quản lý cũ. Thành phố cần một cuộc cải cách mạnh mẽ từ gốc rễ của mô hình quản trị, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Mọi cải cách, mọi ứng dụng công nghệ cuối cùng đều phải hướng tới mục tiêu làm cho cuộc sống của người dân thuận tiện hơn, minh bạch hơn và tốt đẹp hơn.

Là Thủ đô của cả nước, Hà Nội không chỉ cần phát triển nhanh mà còn phải phát triển theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững. Đi đầu trong xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại không chỉ là trách nhiệm chính trị mà còn là yêu cầu tất yếu để Hà Nội khẳng định vai trò đầu tàu trong thời đại số.

Tuy nhiên, xây dựng mô hình quản trị hiện đại không phải là việc dễ dàng. Thách thức lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở tư duy và con người. Chuyển đổi số không đơn thuần là đưa giấy tờ lên môi trường điện tử mà là thay đổi cách vận hành của cả bộ máy. Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải chuyển từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ”, từ hành chính thụ động sang điều hành chủ động dựa trên dữ liệu.

Con đường phía trước chắc chắn còn nhiều khó khăn nhưng nếu quyết tâm đổi mới mạnh mẽ tư duy quản trị, Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu của cả nước về chính quyền số, quản trị thông minh và nền hành chính phục vụ. Đó cũng chính là nền tảng quan trọng để Thủ đô tiếp tục phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới, khẳng định vị thế một thành phố “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, xứng đáng với vai trò và kỳ vọng mà Đảng, Nhà nước và nhân dân gửi gắm.

Quỳnh Anh