Đổi cách làm, nâng hiệu quả sản xuất

Nuôi ốc nhồi - hướng đi mới ở Yên Trạch.

Gia đình ông Chu Văn Đà (xóm Lâu Thượng, xã Võ Nhai) có hơn 3.000m2 mặt nước. Hơn 30 năm nuôi cá, ông từng nhiều lần đối mặt với dịch bệnh, có thời điểm cá chết hàng loạt, gia đình thua lỗ. Một phần nguyên nhân là phương thức nuôi chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chưa chú trọng đúng mức đến con giống, thức ăn, môi trường nước và phòng bệnh. 

Bước chuyển đến với gia đình ông khi tham gia mô hình nuôi cá nước ngọt thương phẩm, không chỉ được hỗ trợ con giống, các hộ còn được tập huấn kỹ thuật và tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để đầu tư sản xuất.

Sau khi thay đổi cách làm, hiệu quả sản xuất đã thể hiện rõ. Gia đình ông Đà hiện duy trì khoảng 9 sào mặt nước, mỗi năm thu từ 2,2-2,5 tấn cá thương phẩm, cho nguồn thu khoảng 100-120 triệu đồng sau khi trừ chi phí.

Từ kết quả mô hình nuôi cá nước ngọt thương phẩm, tháng 8-2026, Hội Nông dân xã đã hướng dẫn thành lập Tổ hợp tác nuôi cá thương phẩm với 10 thành viên. Các hộ cùng trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và từng bước tổ chức sản xuất bài bản hơn.

Đây cũng là hướng đi được Hội Nông dân xã Või Nhai xác định nhằm tạo động lực để hội viên phát triển kinh tế, đồng thời tiếp tục xây dựng những mô hình cây, con phù hợp với đồng đất địa phương để nhân rộng.

Mô hình nuôi cá nước ngọt mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân Võ Nhai.

Điều đáng nói ở mô hình này không chỉ là sản lượng hay thu nhập, mà còn ở sự thay đổi trong tư duy sản xuất. Người dân từng bước chuyển từ nuôi theo kinh nghiệm sang chủ động kiểm soát dịch bệnh, lựa chọn con giống, quản lý nguồn nước và tính toán đầu tư. Đây là yếu tố tạo nên sự khác biệt về hiệu quả. Câu chuyện ở Yên Trạch cũng cho thấy giá trị của việc mạnh dạn thay đổi cách làm.

Năm 2017, ông Lường Văn Dũng, xóm Suối Bén, bắt đầu nuôi ốc nhồi. Những vụ đầu hiệu quả chưa cao, do thiếu kinh nghiệm. Thay vì bỏ cuộc, ông tìm đến các mô hình của đồng đội để học hỏi, đồng thời tự tìm hiểu kiến thức qua báo, đài và mạng Internet.

Gần một mẫu ao được tận dụng để nuôi ốc thương phẩm và sản xuất ốc giống. Chỉ tính riêng từ đầu năm 2026 đến nay, gia đình ông Dũng đã xuất bán khoảng 3 tấn ốc thương phẩm và 50 vạn con ốc giống với doanh thu đạt gần 300 triệu đồng.

Nuôi ốc không đòi hỏi kỹ thuật quá phức tạp. Nguồn thức ăn chủ yếu là bèo, rau, lá cây và một số phụ phẩm nông nghiệp nên tương đối dễ kiếm. Tuy nhiên, người nuôi phải thường xuyên theo dõi ao, kiểm soát nguồn nước và chăm sóc đúng thời điểm.

Từ một vài hộ ban đầu, đến nay, Yên Trạch có khoảng 70 hộ nuôi ốc nhồi. Bình quân mỗi hộ có thu nhập từ 50-70 triệu đồng/năm. Thị trường cũng tạo động lực để người dân duy trì mô hình khi sản phẩm của một số hộ thu hoạch đến đâu tiêu thụ đến đó, giá bán được ghi nhận ở mức 60-80 nghìn đồng/kg.

Chính quyền xã cũng xác định nông nghiệp là một hướng phát triển kinh tế bền vững. Các mô hình điểm được giao cho tổ chức đoàn thể triển khai, qua đó, hỗ trợ người dân phát triển kinh tế gia đình.

Điểm chung từ những ao cá ở Võ Nhai và ao ốc ở Yên Trạch là hiệu quả sản xuất không đến từ việc mở rộng quy mô bằng mọi giá. Cốt lõi nằm ở việc lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp, khai thác lợi thế sẵn có và quan trọng hơn là thay đổi phương thức sản xuất. Qua đó góp phần tạo sinh kế ổn định, nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.