Đỗ xe đúng luật - ôtô có được phép dừng đỗ trên vỉa hè?

Ảnh: Việt Hùng.

Cảnh tượng ôtô dừng đỗ sát lề đường, vỉa hè bên phải theo chiều đi nhìn chung khá phổ biến, đặc biệt tại các khu vực đô thị. Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 (Luật Giao thông 2024) quy định việc đỗ xe dưới lòng đường, sát vỉa hè vẫn được phép ở các đoạn đường đô thị phù hợp, chỉ cần đảm bảo duy trì khoảng cách tối đa 25 cm.

Vậy còn trên phần lề đường và vỉa hè, ôtô có được phép dừng đỗ hay không?

Khi ôtô được đỗ trên vỉa hè, lề đường

Lề đường và vỉa hè thường được xem là khu vực ưu tiên cho người đi bộ. Tuy nhiên trong một số trường hợp, ôtô vẫn được phép đỗ trên vỉa hè, lề đường.

Cụ thể, khoản 5 Điều 18 Luật Giao thông 2024 ghi rõ trên đường bộ, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ chỉ được dừng, đỗ xe ở nơi có lề đường rộng hoặc khu đất ở bên ngoài phần đường xe chạy.

Trong trường hợp lề đường hẹp hoặc không có lề đường, tài xế chỉ được dừng, đỗ xe sát mép đường phía bên phải theo chiều đi của mình.

Ôtô chỉ được phép dừng đỗ trên lề đường trên các tuyến đường ngoài đô thị. Ảnh minh họa: Việt Hùng.

Trong khi đó, khoản 6 Điều 18 lại quy định đối với đường phố, vị trí dừng đỗ hợp pháp duy nhất là sát theo lề đường, vỉa hè phía bên phải theo chiều đi, đồng thời đảm bảo khoảng cách tối đa 25 cm so với lề đường, vỉa hè.

Mốc 25 cm ở đây được hiểu là khoảng cách tối đa giữa bánh xe bên phụ với lề đường, vỉa hè phía bên phải của đường phố theo chiều đi. Do đó nếu có thể, tài xế nên cho xe đỗ càng sát vào mép vỉa hè, lề đường càng tốt, để đảm bảo không gây cản trở, nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ theo như quy định tại Luật Giao thông 2024.

Các quy định về dừng đỗ xe có sự khác biệt như trên, chủ yếu do điều kiện "trên đường bộ" hoặc "trên đường phố". Trong số này, "đường bộ" là khái niệm rộng lớn hơn, đã bao gồm đường đô thị - tức đường phố - cùng với đường quốc lộ, đường tỉnh, đường huyện, đường xã, đường chuyên dùng.

Lề đường, vỉa hè là khu vực ưu tiên cho người đi bộ. Ảnh: Thụy Trang.

Như vậy, ôtô được phép dừng đỗ trên lề đường, miễn là phần lề đường đó đủ rộng và thuộc tuyến đường nằm ngoài khu đô thị. Việc cho phép xe dừng đỗ trên lề đường trong trường hợp này giúp giảm thiểu cản trở dòng xe lưu thông, vốn sẽ thường di chuyển với tốc độ cao do là khu vực ngoài khu dân cư.

"Mượn" hè phố để đỗ xe

Tuy vậy, ôtô vẫn có thể "mượn" một phần lề đường, vỉa hè trong khu đô thị để dừng đỗ, miễn là có sự xuất hiện của biển báo chỉ dẫn số hiệu 408a.

Theo nội dung Quy chuẩn QCVN 41:2019, biển báo 408a mang tên "Nơi đỗ xe một phần trên hè phố", có tác dụng chỉ dẫn những nơi được phép đỗ xe một phần trên hè phố rộng. Tại khu vực có cắm biển này, ôtô phải đỗ sao cho các bánh phía ghế phụ nằm trên hè phố.

Biển báo 408a buộc ôtô phải đỗ sao cho hàng bánh bên ghế phụ đặt trên hè phố.

Như vậy tại khu đô thị nơi có cắm biển 408a, ôtô có thể đỗ trên hè phố, nhưng buộc phải theo kiểu "chân thấp, chân cao", thay vì đỗ trọn vẹn trên một mặt phẳng thuộc khu vực ưu tiên cho người đi bộ.

Dù khá tiện, tài xế chỉ nên xem việc đỗ xe một phần trên hè phố như giải pháp tình thế trong thời gian ngắn ở khu vực đô thị, nơi số lượng các bãi đỗ xe, vị trí đỗ xe có phần hạn chế.

Nguyên nhân nằm ở việc đỗ xe kiểu "chân thấp, chân cao" trong thời gian dài sẽ gây ra những rủi ro hư hỏng đáng kể cho hệ thống treo, thước lái, lốp xe và thậm chí cả khung gầm.

Với hệ thống treo, việc đỗ nghiêng trong thời gian dài khiến cao su giảm chấn, phớt dầu giảm xóc bị biến dạng hoặc chịu áp lực không đồng đều. Việc đỗ nghiêng do vậy tiềm ẩn nguy cơ chảy dầu giảm xóc, gây hư hỏng hệ thống treo và kéo theo chi phí thay thế khá lớn.

Chỉ đỗ kiểu "chân cao chân thấp" ở nơi có cắm biển 408a chỉ dẫn "Nơi đỗ xe một phần trên hè phố" . Ảnh: Lê Hiếu.

Khi đỗ một phần trên hè phố, khối lượng xe sẽ bị phân bổ không đồng đều như lúc đỗ trên bề mặt phẳng, trong đó thành lốp là nơi chịu lực khá lớn. Việc này nếu duy trì lâu sẽ tiềm ẩn nguy cơ lốp bị biến dạng cục bộ, mất an toàn khi di chuyển về sau, đặc biệt khi chạy trên cao tốc.

Khung gầm ôtô hiện đại khá cứng cáp. Tuy nhiên nếu đỗ xe ở trạng thái nghiêng trong thời gian dài, khung gầm sẽ chịu lực vặn xoắn không tự nhiên, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng vận hành ổn định của xe.

Nhìn chung, đỗ xe kiểu "chân thấp chân cao" chỉ nên duy trì trong khoảng thời gian ngắn để tránh gây ra những hư hỏng không mong muốn cho xe. Tài xế cũng cần cẩn trọng khi cho xe đỗ sát vỉa hè hoặc đỗ một phần trên hè phố, tránh tình trạng trầy xước, móp la-zăng do va quẹt.

Phúc Hậu