Định vị thương hiệu Hà Nội - thành phố sáng tạo

Trong hệ thống các mục tiêu, nhiệm vụ đang triển khai thực hiện, thành phố xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh và động lực đột phá cho tăng trưởng bền vững.

Diễu hành trang phục cổ Việt Nam tại Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội. Ảnh: Đỗ Tâm

Những định hướng lớn

Theo Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội, điểm nổi bật đạt được trong thời gian qua là công tác hoàn thiện thể chế, chính sách theo Luật Thủ đô năm 2026 và quy hoạch phát triển văn hóa gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Cụ thể, HĐND thành phố đã ban hành 11 nghị quyết về cơ chế, chính sách phát triển văn hóa. Ngay sau khi các nghị quyết được ban hành, UBND thành phố Hà Nội đã chỉ đạo xây dựng hướng dẫn tổ chức thực hiện, phân công rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, bảo đảm chính sách sớm đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả.

Đáng chú ý, theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long, cơ chế phân cấp, phân quyền triệt để từ cơ quan trung ương về thẩm quyền của thành phố đã giải quyết được các dự án chậm tiến độ kéo dài, giúp khơi thông nguồn lực di sản văn hóa phát huy hiệu quả trong thời kỳ mới.

Kết quả nổi bật là việc phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, tạo cơ sở pháp lý để quản lý, bảo vệ và phát huy bền vững giá trị di sản thế giới, đồng thời triển khai các dự án thành phần theo quy hoạch.

Thành phố cũng đã triển khai lập 7 hồ sơ quy hoạch di tích quốc gia đặc biệt và các di tích khác, tập trung vào khu danh thắng Hương Sơn, chùa Thầy, chùa Tây Phương, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và một số di tích tiêu biểu.

Một số định hướng lớn đã được xác định như: Trung tâm Văn hóa thành phố quy mô khoảng 20-30ha tại trục cảnh quan sông Hồng; mở rộng không gian lịch sử Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Thành phố cũng bổ sung các không gian văn hóa sáng tạo và thiết chế trọng điểm vào Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và các quy hoạch phân khu. Qua đó, công tác quy hoạch chuyển từ xử lý từng công trình, địa điểm riêng lẻ sang tổ chức đồng bộ mạng lưới và không gian phát triển văn hóa trong dài hạn.

Trong phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố cũng thể hiện rõ vị thế tiên phong. Trong định hướng phát triển, thành phố phát triển công nghiệp văn hóa, thị trường các dịch vụ văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn. Định vị thương hiệu: Hà Nội - thành phố sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.

Phát huy thế mạnh, Hà Nội đã hoàn thành Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa, nhận diện 11 ngành, gồm 7 nhóm với 62 chỉ tiêu cụ thể, trở thành địa phương đầu tiên xây dựng công cụ nhận diện, thống kê và thí điểm tính toán đầy đủ mức đóng góp của công nghiệp văn hóa vào GRDP (Tổng sản phẩm trên địa bàn). Đây là cơ sở quan trọng để chuyển từ đánh giá định tính sang đo lường quy mô, tốc độ tăng trưởng, giá trị gia tăng và hiệu quả kinh tế của từng ngành.

Với vai trò là động lực tăng trưởng, nên trong định hướng tăng trưởng kinh tế hai con số, công nghiệp văn hóa được xác định là một trong những lĩnh vực trọng tâm, trực tiếp tạo sản phẩm, doanh thu, việc làm và thúc đẩy các ngành dịch vụ liên quan.

Theo đó, năm 2026, nhóm ngành nghệ thuật, vui chơi và giải trí đặt mục tiêu tăng trưởng 11,11%, đóng góp khoảng 0,06 điểm phần trăm vào mục tiêu tăng trưởng GRDP 11% của thành phố. Nhóm ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống đặt mục tiêu tăng 12,25%, đóng góp khoảng 0,23 điểm phần trăm.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng ngành lưu trú và ăn uống ước đạt 5,96%, đóng góp 0,11 điểm phần trăm vào mức tăng chung GRDP thành phố.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long, hiện mạng lưới trung tâm công nghiệp văn hóa bước đầu được hình thành với các trung tâm công nghiệp văn hóa Cửa Nam, Đồng Xuân - Bắc Qua và Hồ Văn... Đặc biệt, thành phố đã khai trương Điểm đến du lịch cộng đồng Mường Cốc, hình thành sản phẩm du lịch đêm “Hào khí Thánh Gióng”, triển khai tuyến du lịch từ trung tâm thành phố tới khu vực phía Tây Thủ đô.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo của Thủ đô bước đầu được hình thành theo hướng tăng cường liên kết giữa tài nguyên văn hóa, không gian sáng tạo và các chủ thể tham gia; từng bước chuyển từ các hoạt động riêng lẻ sang mô hình có sự kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, nghệ nhân, nhà sáng tạo, doanh nghiệp và cộng đồng.

Mạng lưới sáng tạo Hà Nội đã tập hợp 82 không gian sáng tạo, kết nối với 11 trường đại học. Các hoạt động hợp tác ngày càng đi vào thực chất, tiêu biểu là trưng bày 400 tác phẩm của 4 trường đại học tại không gian thương mại; đưa gần 200 sinh viên, giảng viên đến 5 làng nghề cùng nghệ nhân nghiên cứu, phát triển sản phẩm mới.

Qua đó, cơ sở đào tạo cung cấp tri thức và nguồn nhân lực sáng tạo; nghệ nhân, cộng đồng gìn giữ và trao truyền giá trị; doanh nghiệp tham gia tổ chức hoạt động, tạo không gian và kết nối công chúng. Tài nguyên văn hóa tiếp tục được nhận diện thông qua kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể.

Triển khai dự án, sản phẩm có tính dẫn dắt,

Trong định hướng thời gian tới, phát triển văn hóa Thủ đô tập trung vào 6 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Cụ thể là đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa; xác định và bố trí quỹ đất cho phát triển các không gian, trung tâm công nghiệp văn hóa và đổi mới sáng tạo văn hóa; tăng tốc nhiệm vụ số hóa toàn diện di sản văn hóa của Thủ đô, gắn số hóa với khai thác và phát huy giá trị di sản; xây dựng hệ sinh thái văn hóa số và lan tỏa các giá trị văn hóa Hà Nội trên không gian mạng; phát triển sản phẩm văn hóa đặc trưng Hà Nội, gắn bảo tồn với sáng tạo và khai thác giá trị kinh tế; tiếp tục hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa.

Trong đó đáng chú ý là trên cơ sở Đề án phát triển công nghiệp văn hóa, thành phố Hà Nội rà soát, hoàn thiện và tổ chức triển khai danh mục các chương trình, sản phẩm, dự án công nghiệp văn hóa trọng điểm đã được dự kiến, tập trung vào các nhóm: Nền tảng số, bản quyền và tài sản trí tuệ; festival, lễ hội và sự kiện sáng tạo; trung tâm đổi mới sáng tạo và hạ tầng sản xuất nội dung; khai thác hiệu quả thiết chế văn hóa công; phát triển sản phẩm gắn với di sản, làng nghề, kinh tế đêm, ẩm thực; xây dựng thương hiệu công nghiệp văn hóa có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Thành phố nghiên cứu, bổ sung một số sản phẩm, dự án như: Sàn giao dịch bản quyền số Thăng Long và số hóa di sản; Tổ hợp Phim trường và du lịch điện ảnh; Lễ hội Âm nhạc mùa thu Hà Nội; Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội; Tổ hợp sản xuất nội dung số Hà Nội; Thẻ thông hành di sản đêm Hà Nội; Tổ hợp sân khấu truyền thống; Không gian ẩm thực tuyển chọn Tinh hoa Hà Nội; các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, ẩm thực và thời trang hướng tới thị trường quốc tế.

Trên quan điểm xác định văn hóa là một trong những động lực tăng trưởng, trong từng giai đoạn, thành phố lựa chọn dự án có tính dẫn dắt để chỉ đạo và tập trung nguồn lực, không triển khai dàn trải.

Cùng với các nhiệm vụ trọng tâm nêu trên, Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội đang tập trung triển khai kết luận phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam, đồng thời cập nhật các nội dung vào Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội.

Theo đó, Ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội chỉ đạo thực hiện 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để theo dõi, kiểm đếm thống nhất. Cụ thể là tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo đột phá nhằm giải phóng sức sáng tạo của toàn xã hội, huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển văn hóa.

Cùng với đó, đẩy mạnh xây dựng chủ quyền văn hóa trên không gian số; nâng cao sức hấp dẫn, khả năng lan tỏa và bảo vệ các giá trị văn hóa dân tộc.

Thành phố cũng thúc đẩy chuyển hóa di sản và vốn văn hóa thành tri thức, tài sản trí tuệ, sản phẩm sáng tạo và nguồn lực cho giáo dục, khoa học, công nghệ, công nghiệp văn hóa và đổi mới sáng tạo.

Đặc biệt, thành phố phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng mới, chuyển sức mạnh văn hóa thành năng lực cạnh tranh quốc gia.

Cũng theo tinh thần này, thông tin đáng chú ý là thành phố bổ sung 2 dự án quan trọng, mang tính dẫn dắt và lượng hóa sản phẩm, doanh thu, việc làm, tài sản trí tuệ và khả năng mở rộng thị trường.

Cụ thể là xây dựng tổ hợp phim trường và du lịch điện ảnh tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam; Dự án hình thành sản phẩm công nghiệp văn hóa sáng tạo, định hướng phát triển sản phẩm sáng tạo trên nền tảng di sản, không gian văn hóa gắn với du lịch, cụ thể hóa mô hình tổ chức, sản phẩm, nguồn lực và thị trường (sản phẩm Đoài Creative ở làng cổ Đường Lâm, sản phẩm công nghiệp văn hóa các lĩnh vực ẩm thực, nghệ thuật...).

Tại cuộc làm việc với các cơ quan, đơn vị để đánh giá kết quả thực hiện Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội và triển khai kết luận phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn thành phố (diễn ra chiều 22-8), Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng, Trưởng ban Chỉ đạo về phát triển văn hóa Thủ đô Hà Nội đã yêu cầu tập trung triển khai thực hiện các dự án, sản phẩm có tính dẫn dắt, làm động lực tăng trưởng cho công nghiệp văn hóa.

Cùng với đó, đẩy mạnh công tác quy hoạch về phát triển không gian văn hóa, trong đó giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các sở ngành liên quan tập trung rà soát các quỹ đất, tích hợp không gian trung tâm công nghiệp văn hóa của Thủ đô.

Đồng thời, tiếp tục tổ chức các sự kiện văn hóa có tầm vóc và sức lan tỏa mạnh mẽ về giáo dục truyền thống yêu nước, bồi đắp tinh thần đoàn kết dân tộc, giữ gìn bản sắc văn hóa, tôn vinh giá trị đạo đức, thanh lịch con người Thủ đô.