Diễn đàn tháng 8: Báo hiếu có nhất thiết phải sống chung?

Ảnh minh họa

Không ở gần nhưng luôn hiện diện trong trái tim cha mẹ

Là một Gen Z, Lương Diệu Linh (23 tuổi), hiện là nhân viên văn phòng, sinh ra và lớn lên ở Gia Lai nhưng học và làm việc ở Hà Nội.

Theo Diệu Linh, Gen Z mở đầu cho cuộc trò chuyện về "chữ hiếu thời 4.0" bằng một góc nhìn khá khác với quan niệm truyền thống. Điều khiến nhiều người bất ngờ là Diệu Linh không nói nhiều đến khoảng cách địa lý, mà nhắc đến một khoảng cách khác, khoảng cách để mỗi người biết yêu thương đúng cách hơn.

"Có những lúc bản thân tự hỏi vì sao con người luôn có thể nhẹ nhàng với người ngoài nhưng lại dễ dàng cáu gắt với chính những người thân yêu nhất. Có lẽ bởi ai cũng mặc nhiên tin rằng cha mẹ sẽ luôn bao dung, luôn tha thứ. Chính sự gần gũi đôi khi khiến chúng ta vô tình quên đi sự trân trọng dành cho những người yêu thương mình nhiều nhất", Diệu Linh tâm sự.

Theo Diệu Linh, khoảng cách đôi khi không phải để xa nhau mà để mỗi lần gặp lại đều trở nên ý nghĩa hơn. Những lần trở về nhà, những bữa cơm quây quần hay một cái ôm dành cho cha mẹ sau nhiều tháng xa cách đều khiến tình cảm gia đình trở nên sâu sắc hơn.

"Không chỉ con cái cần khoảng trời riêng để trưởng thành, mà cha mẹ cũng cần được sống cuộc đời của mình", Diệu Linh chia sẻ. Điều Linh mong muốn không phải là giữ cha mẹ bên mình mọi lúc mà là được thấy họ sống an yên, khỏe mạnh và hạnh phúc. Bởi báo hiếu, theo cô, là mang đến cho cha mẹ điều họ thực sự mong muốn, thay vì áp đặt những điều con cái cho là tốt.

Lựa chọn sống xa gia đình cũng là thực tế của chính cô. Một năm chỉ có thể trở về nhà một vài lần nhưng điều đó chưa bao giờ khiến tình yêu dành cho cha mẹ vơi đi.

Diệu Linh tâm sự, điều đầu tiên người con có thể làm để báo hiếu là sống một cuộc đời tử tế. "Khi con buồn, cha mẹ sẽ mất ngủ", câu nói giản dị ấy chứa đựng tất cả nỗi lòng của những người con xa quê.

Bạn Lương Diệu Linh

Vì thế, mỗi ngày bạn đều cố gắng dành thời gian gọi điện hỏi thăm, kể cho cha mẹ nghe những điều rất bình thường trong cuộc sống, để cha mẹ biết con vẫn ổn, vẫn đang cố gắng và vẫn luôn cần gia đình ở phía sau. Mỗi lần về nhà, bạn chỉ muốn được ăn cùng cha mẹ một bữa cơm, đưa cha mẹ đi chơi, ôm cha mẹ nhiều hơn và học cách kiên nhẫn hơn với những thay đổi của tuổi già.

"Điều cha mẹ cần nhất không phải là con cái lúc nào cũng ở cạnh mà là cảm giác luôn được con quan tâm. Bởi cuộc sống hiện đại không phải ai cũng có điều kiện ở gần gia đình nhưng yêu thương thì hoàn toàn có thể hiện diện mỗi ngày, bất kể khoảng cách", Diệu Linh tâm sự.

Điều cha mẹ cần đôi khi không chỉ là một mái nhà có đủ con cháu

TS. Trần Thị Tuyết Mai, chuyên gia tâm lý (Trường Đại học Công nghệ Đông Á), cho rằng, sẽ là phiến diện nếu đánh giá chữ hiếu chỉ bằng việc con cái có sống chung với cha mẹ hay không.

Theo bà, mỗi thế hệ lớn lên trong một bối cảnh xã hội khác nhau nên cách thực hành chữ hiếu cũng có những thay đổi. Nếu trước đây, việc nhiều thế hệ cùng sống dưới một mái nhà là điều phổ biến thì ngày nay, người trẻ có nhiều cơ hội học tập, làm việc ở những địa phương hay quốc gia khác. Việc lựa chọn sống độc lập, theo đuổi sự nghiệp không đồng nghĩa với việc họ yêu thương cha mẹ ít đi. Trên thực tế, nhiều người vẫn đều đặn gọi điện, chăm lo sức khỏe, hỗ trợ kinh tế và thu xếp thời gian trở về với gia đình khi có thể. Đó cũng là những biểu hiện rất cụ thể của lòng hiếu thảo.

Theo chuyên gia, điều đáng quan tâm hơn cả là "khoảng cách tâm lý". Có những gia đình ở cùng một mái nhà nhưng mỗi người một chiếc điện thoại, ít trò chuyện, ít lắng nghe và cũng ít chia sẻ cảm xúc với nhau. Ngược lại, có những người con sống cách cha mẹ hàng trăm cây số nhưng chưa bao giờ để cha mẹ cảm thấy mình bị bỏ quên. Họ hiện diện bằng những cuộc gọi dài hơn vài phút, bằng việc nhớ ngày khám bệnh, hỏi han sức khỏe hay đơn giản là lắng nghe cha mẹ kể những câu chuyện rất đời thường.

Chuyên gia cũng cho rằng, sự khác biệt trong quan niệm giữa cha mẹ và Gen Z là điều dễ hiểu. Phần lớn cha mẹ hôm nay trưởng thành trong mô hình gia đình truyền thống, nơi con cháu sum vầy là biểu tượng của hạnh phúc. Bởi vậy, sự hiện diện của con cái trong ngôi nhà mang đến cảm giác bình yên và an tâm.

Trong khi đó, Gen Z lớn lên cùng công nghệ số, quen với việc kết nối qua các nền tảng trực tuyến và tin rằng tình cảm được thể hiện bằng sự quan tâm chân thành hơn là khoảng cách địa lý. "Tuy nhiên, không thể nói bên nào đúng hay sai, bởi cả hai đều xuất phát từ tình yêu thương", bà Mai nhấn mạnh.

TS. Trần Thị Tuyết Mai

Điều cần thiết là cha mẹ hiểu rằng con cái đi xa nhiều khi để tìm kiếm cơ hội phát triển chứ không phải để rời xa gia đình. Ngược lại, người trẻ cũng cần hiểu rằng khi tuổi ngày một cao, điều cha mẹ mong mỏi không chỉ là những khoản tiền gửi về hay vài dòng tin nhắn ngắn ngủi, mà còn là sự hiện diện về mặt cảm xúc, được lắng nghe, được sẻ chia và được đồng hành cùng con.

Chuyên gia cũng gửi gắm thông điệp đến các bạn trẻ rằng, phát triển sự nghiệp và thực hiện chữ hiếu không phải là hai lựa chọn đối lập. Điều quan trọng là biết cân bằng giữa công việc và gia đình, giữa khát vọng của bản thân và trách nhiệm với những người đã sinh thành.

Trong thời đại 4.0, công nghệ có thể rút ngắn khoảng cách địa lý, nhưng không thể thay thế sự chân thành. Một cuộc gọi với tất cả sự quan tâm sẽ luôn có giá trị hơn hàng chục tin nhắn trả lời qua loa; một lần trở về nhà ăn cơm cùng cha mẹ đôi khi còn quý hơn những món quà đắt tiền.