Điểm mới trong quản lý đô thị và nhà ở

Với thành phố Đồng Nai đang bước vào giai đoạn phát triển mới theo Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 (gọi tắt là Nghị quyết số 16), những thay đổi này đặt ra yêu cầu quản lý đô thị chủ động hơn, lấy người dân và chất lượng sống làm trọng tâm.

Một góc khu dân cư phường Trấn Biên. Ảnh minh họa: Kim Liễu

Từ xây dựng đến quản trị đô thị

Theo dõi thông tin Quốc hội thảo luận, góp ý dự thảo Luật PTĐT tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vừa qua, ông Nguyễn Văn Lực (ở phường Long Bình) đặc biệt quan tâm đến cách tiếp cận mới trong quản lý và PTĐT. Theo ông Lực, điều đáng chú ý là dự thảo luật không chỉ đặt vấn đề xây dựng thêm các đô thị, khu đô thị mới mà hướng đến quản lý sự phát triển bài bản, lâu dài hơn.

“Đô thị phát triển nhanh là điều đáng mừng, nhưng càng phát triển nhanh càng phải tính trước những gì người dân cần trong tương lai. Tôi đồng tình với hướng chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, tăng tính chủ động cho địa phương. PTĐT phải hướng đến cuộc sống; bên cạnh những công trình mới, người dân cần đường sá thuận tiện, trường học, bệnh viện, không gian xanh và môi trường sống tốt hơn” - ông Lực chia sẻ.

Cũng quan tâm đến những thay đổi trong tư duy PTĐT, ông Ngô Thanh Sang (ở phường Tam Hiệp) cho rằng: Nghị quyết số 16 xác định xây dựng Đồng Nai trở thành đô thị sân bay, đa trung tâm, đa mục tiêu, xanh, thông minh, hiện đại và đáng sống. Theo ông Sang, tầm nhìn này đòi hỏi quy hoạch phải đi trước. Khi một khu vực được xác định là động lực phát triển, không chỉ tính đến quỹ đất cho các dự án mà còn phải dự báo dân số, nhu cầu giao thông, trường học, y tế, cấp nước, thoát nước, không gian xanh và các dịch vụ thiết yếu.

Luật PTĐT cũng định hướng tăng cường phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong tổ chức PTĐT. Tuy nhiên, quyền chủ động phải đi cùng trách nhiệm. Khi được trao thêm thẩm quyền, địa phương phải nâng cao năng lực dự báo, quản lý quy hoạch và sử dụng nguồn lực, bảo đảm sự phát triển hôm nay không tạo áp lực cho đô thị ngày mai.

Thành phố đang tiếp tục lập, điều chỉnh các quy hoạch đô thị, quy hoạch phân khu; đồng thời triển khai các chương trình liên quan đến PTĐT thông minh, hạ tầng kỹ thuật và nhà ở. Sở Xây dựng cũng rà soát các quy định, chương trình, kế hoạch về quy hoạch, đầu tư xây dựng, nhà ở, hạ tầng kỹ thuật, quản lý kiến trúc, môi trường và chuyển đổi số để chuẩn bị triển khai Luật PTĐT.

Ðiểm mới trong phát triển nhà ở đô thị

Một điểm đáng chú ý trong Luật PTĐT là chuyển thẩm quyền quyết định cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư trên địa bàn thành phố từ UBND thành phố sang HĐND thành phố. Quy định này nhằm bảo đảm thận trọng, chặt chẽ hơn đối với những vấn đề liên quan đến quyền tài sản, quyền về chỗ ở của người dân.

Điều này cũng cho thấy PTĐT không chỉ là xây dựng những khu đô thị, công trình mới mà còn phải quan tâm đến chất lượng, sự an toàn và quyền lợi của người dân tại các khu vực đô thị hiện hữu. Cải tạo, xây dựng lại chung cư không đơn thuần là câu chuyện xây dựng mà liên quan trực tiếp đến chỗ ở, tài sản và cuộc sống của cư dân.

Ông Lê Minh Thành (ở phường Hố Nai) cho rằng: Khi đô thị phát triển, người dân mong muốn trước hết là có nơi ở ổn định, phù hợp. “Nếu cải tạo, xây dựng lại chung cư thì ngoài công trình mới, người dân cũng cần được thông tin rõ ràng và bảo đảm cuộc sống trong quá trình thực hiện” - ông Thành chia sẻ.

Tại thành phố Đồng Nai, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi không gian đô thị đang mở rộng, đặt ra nhu cầu vừa xây mới, vừa chỉnh trang và tổ chức lại các khu dân cư hiện hữu. Nghị quyết số 16 định hướng xây dựng thành phố theo mô hình đô thị sân bay, đô thị ven sông, đa trung tâm, đa mục tiêu, xanh, thông minh và đáng sống.

Với tầm nhìn đó, phát triển nhà ở không thể chỉ tính bằng số lượng căn hộ hay diện tích xây dựng. Các khu nhà ở mới phải được tính toán đồng bộ về giao thông, trường học, y tế, cấp nước, thoát nước, không gian công cộng và các dịch vụ thiết yếu, tránh tình trạng dân cư tăng nhanh nhưng hạ tầng xã hội không theo kịp.

Bà Nguyễn Thị Thúy Loan (ở phường Tam Hiệp) cho rằng: “Có nhà là nhu cầu trước tiên, nhưng cuộc sống còn cần trường học, cơ sở y tế, chợ, đường sá và nơi sinh hoạt cộng đồng. Nếu khu nhà ở được quy hoạch đồng bộ với những nhu cầu đó thì người dân sẽ yên tâm hơn”.

Đây cũng là vấn đề đang được Đồng Nai đặt ra trong kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026-2030, làm cơ sở để địa phương tổ chức phát triển các loại hình nhà ở trong giai đoạn tới.

Từ những định hướng nêu trên, quản lý đô thị đang chuyển dần từ quản lý xây dựng sang quản trị toàn diện quá trình phát triển, từ quy hoạch, hạ tầng, nhà ở đến môi trường và chất lượng sống. Phân quyền giúp địa phương chủ động hơn, nhưng đồng thời đòi hỏi năng lực dự báo, tổ chức thực hiện và trách nhiệm giải trình cao hơn. Với thành phố Đồng Nai, Nghị quyết số 16 mở ra tầm nhìn dài hạn, trong khi Luật PTĐT tạo thêm hành lang pháp lý để địa phương chủ động phát triển theo hướng bền vững, lấy người dân làm trung tâm.