Điểm đến của kỳ vọng về thế giới hòa bình, thịnh vượng và nhân văn

Với phương châm vững gốc rễ độc lập, kiên định nguyên tắc nhưng mềm dẻo, linh hoạt trong sách lược, triết lý “ngoại giao cây tre” và bản lĩnh, trí tuệ, Việt Nam đã tỏa sáng trên con đường phát triển của dân tộc trước bão táp thời đại.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Phu nhân dạo phố cổ Hà Nội. Ảnh: TTXVN

“Cây tre Việt Nam” trong vòng xoáy bất ổn

Thế giới đang bước vào một giai đoạn đầy biến động, khi những lằn ranh không gian, biên giới bị xóa nhòa cùng những khái niệm và sự thay đổi về quyền lực trên khắp tinh cầu. Không gian tương tác của nhân loại không dừng lại ở đất liền, biển đảo hay không trung, mà mở rộng và phức tạp hơn. Trong khi quyền lực của mỗi quốc gia không chỉ định hình bằng sức mạnh quân sự hay kinh tế, mà còn là trí tuệ nhân tạo, máy tính lượng tử, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, vật liệu mới và cả những quyền lực mềm, quyền lực thông minh như năng lực quản trị, năng lực thích ứng của mỗi quốc gia… Trong một thế giới bất định, khó lường, mỗi quốc gia phải có bản lĩnh riêng để bảo vệ lợi ích cốt lõi của mình.

Giữa dòng xoáy của thời cuộc, không chọn cách dựa vào sức mạnh cứng, cũng không bị cuốn vào các liên minh đối đầu, Việt Nam kiên định theo đuổi một đường lối ngoại giao mang đậm bản sắc dân tộc, thấm đẫm triết lý phương Đông và kinh nghiệm lịch sử hàng nghìn năm dựng nước, giữ nước - "ngoại giao cây tre", trên tinh thần tự chủ, tự cường, “dĩ bất biến, ứng vạn biến”. Và chính nghệ thuật ngoại giao ấy đã giúp Việt Nam đứng vững trước những cơn gió địa chính trị ngày càng dữ dội, đồng thời mở ra không gian phát triển mới trong một thế giới phân cực và bất định.

Theo Giáo sư Toshiro Nishizawa (Đại học Tokyo, Nhật Bản), chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ của Việt Nam được triển khai nhất quán bằng hành động thực tiễn. Việc Việt Nam xây dựng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với nhiều quốc gia không chỉ giúp đa dạng hóa quan hệ, nâng cao vị thế mà còn mở rộng không gian hợp tác trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng. Việt Nam có nhiều nét tương đồng với Nhật Bản, có thể đóng góp tích cực vào việc định hình các chuẩn mực khu vực và củng cố trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Tiến sĩ Ku Boon Dar (Đại học Sains, Malaysia) nhận định, Việt Nam đã điều phối các mối quan hệ quốc tế một cách cân bằng, thực chất, không lệ thuộc và không bị cuốn vào vòng xoáy cạnh tranh giữa các cường quốc. Việt Nam đã xây dựng được một mô hình đối ngoại vừa mềm dẻo, vừa kiên định, phù hợp với điều kiện của một quốc gia tầm trung trong môi trường quốc tế đầy biến động.

Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mới với những diễn biến bất thường, khó lường, chưa từng có tiền lệ trong quan hệ quốc tế. Cách tiếp cận của nhiều quốc gia đi trái lại với luật pháp quốc tế, và nếu thắng thế, đó sẽ là một bước thụt lùi của văn minh nhân loại, kéo theo những cuộc xung đột vũ trang không hồi kết, gây ra những đau khổ không thể diễn tả. Trong câu chuyện bên thềm Đại hội XIV của Đảng, Tiến sĩ Patrick Horvath, Tổng Thư ký Quỹ Chính sách kinh tế khoa học (WIWIPOL - Áo) nhấn mạnh: Việt Nam hoàn toàn khác biệt trong cách tiếp cận đó. Việt Nam ủng hộ, tin tưởng vào trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, được điều chỉnh bởi luật pháp quốc tế và định hình bởi hợp tác đa phương trên nền tảng lòng tin lẫn nhau. Tôi tin rằng các vấn đề toàn cầu ngày nay không thể được giải quyết bởi một quốc gia đơn lẻ, mà chỉ có thể thành công khi các quốc gia cùng nhau hợp tác. “Quyền lực mềm” chính là chìa khóa cho thành công của chủ nghĩa đa phương.

Với bạn bè quốc tế, Việt Nam không chỉ là điểm đến của các quan hệ song phương và đa phương, mà còn là một điểm tựa, một đối tác tin cậy giúp nhiều quốc gia có thể đứng vững trong bối cảnh đầy rủi ro và biến động của thế giới hiện nay.

Thách thức trong kỷ nguyên biến động

Trong bối cảnh các chuẩn mực và luật pháp quốc tế đứng trước nguy cơ bị xói mòn, chủ nghĩa đa phương gặp nhiều thách thức, xu hướng đề cao an ninh, tự chủ và khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu đang trở thành kim chỉ nam trong hoạch định chính sách của nhiều quốc gia. Đảng ta đã có những nhận thức và quyết sách chiến lược mới, trong đó xác định đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, đặt cùng với quốc phòng và an ninh. Điều này thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc trước yêu cầu bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước trong tình hình mới.

Trong một thế giới đang từng ngày, từng giờ xoay chuyển một cách khó đoán định, chặng đường phía trước đang thách thức bản lĩnh, trí tuệ cũng như năng lực thích ứng của cả dân tộc Việt Nam. Trước hết, đan xen lợi ích đã trở thành một xu hướng ngày càng lan rộng trong quan hệ quốc tế. Thực tế cho thấy, quan hệ giữa các quốc gia không chỉ được xây dựng trên tinh thần thiện chí, hữu nghị mà còn được định hình bởi những lợi ích cụ thể, khả năng bổ trợ và sự tin cậy chiến lược. Do vậy, để các nước coi trọng, tạo môi trường thuận lợi cho hợp tác kinh doanh, đầu tư phát triển, Việt Nam phải trở thành một đối tác hấp dẫn, một điểm đến đầu tư an toàn, một mắt xích quan trọng trong các cấu trúc kinh tế và hợp tác khu vực cũng như trên toàn thế giới… Cùng với đó, những thách thức mới trên phạm vi toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng, cũng như những khoảng trống mới trong quản trị toàn cầu như trí tuệ nhân tạo, đạo đức xã hội, đang đặt ra những bài toán vượt ngoài khả năng giải quyết của từng quốc gia đơn lẻ. Chỉ có hợp tác quốc tế mới có thể tạo ra các khuôn khổ và chuẩn mực chung để ứng xử.

Tuy nhiên, những gì đang diễn ra cho thấy một thực tế, đó là luật pháp và các chuẩn mực quốc tế đang bị xói mòn khiến niềm tin vào các cơ chế đa phương bị suy giảm. Do vậy, việc củng cố luật pháp quốc tế và cơ chế đa phương có ý nghĩa hơn bao giờ hết. Bởi đây là nền tảng hợp tác giữa các quốc gia. Cùng kiến tạo “sân chơi” chung cho nhân loại, Việt Nam tham gia sâu hơn và đóng góp chủ động hơn vào các cơ chế đa phương sẽ có thêm cơ hội nâng cao vị thế, nhưng cũng là thách thức về năng lực, nguồn lực và tầm nhìn chiến lược.

Bên lề Đại hội XIV của Đảng, Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi cho biết: Nhiều lần chúng ta đánh giá tình hình thế giới là diễn biến nhanh và phức tạp, nhưng thực tế cho thấy mức độ khó lường ngày càng cao, với nhiều yếu tố không thể dự đoán trước. Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ đối ngoại đặt ra yêu cầu phải nhận định, đánh giá chính xác tình hình thế giới và khu vực để tham mưu, kiến nghị với Bộ Chính trị và Trung ương Đảng trong việc chỉ đạo công tác đối ngoại, qua đó bảo đảm sự phát triển của đất nước đi đúng hướng, trong một môi trường thuận lợi. Đây là một thách thức rất lớn.

Cũng theo Đại sứ Đặng Minh Khôi, để phát triển nhanh trong thời gian tới, nhất là bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số, công tác đối ngoại phải khơi dậy và huy động nguồn lực từ bên ngoài, tất nhiên trên cơ sở lấy nguồn lực nội tại là chính, nhằm phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng nêu rất rõ rằng hạnh phúc của người dân là yêu cầu cao nhất. Muốn người dân ấm no, hạnh phúc thì kinh tế phải phát triển, khoa học - công nghệ phải đột phá và đi đầu. Vì vậy, nhiệm vụ của ngành đối ngoại trong những lĩnh vực rất mới, biến đổi nhanh hiện nay, được đặt ra ở mức hết sức cao và có ý nghĩa quan trọng.

Sự kỳ vọng của Đảng và Nhân dân với hoạt động đối ngoại là rất lớn. Bản lĩnh, trí tuệ, truyền thống ngoại giao độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển là điểm tựa để ngoại giao Việt Nam hoàn thành sứ mệnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Nguyên Minh