'Điểm chạm mềm' của doanh nghiệp Việt

Đó là những “điểm chạm mềm” nhưng có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần định hình hình ảnh một Việt Nam năng động, hội nhập và giàu khát vọng.

Khát vọng làm chủ chuỗi giá trị toàn cầu

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, doanh nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ. Nếu trước đây chủ yếu tham gia gia công hoặc xuất khẩu đơn thuần, thì nay một lớp doanh nghiệp mới đã hình thành, chủ động hơn trong chiến lược, dài hạn hơn trong tầm nhìn và táo bạo hơn trong đầu tư.

Không chỉ đưa sản phẩm ra thế giới, họ còn hướng đến mục tiêu lớn hơn: định vị thương hiệu Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu. Nhiều doanh nghiệp đã mở rộng đầu tư ra nước ngoài, xây dựng nhà máy, liên doanh hoặc hệ thống phân phối tại các thị trường lớn thay vì chỉ phụ thuộc vào xuất khẩu.

Nhà máy VinFast Ấn Độ được xây dựng trên khu đất rộng 400 mẫu Anh với công suất 50.000 xe mỗi năm, có thể mở rộng lên 150.000 xe mỗi năm. (Ảnh: VinFast Ấn Độ).

Trong lĩnh vực công nghiệp và công nghệ cao, VinFast là ví dụ tiêu biểu khi đầu tư nhà máy xe điện tại Ấn Độ và mở rộng hiện diện tại nhiều thị trường quốc tế, đồng thời điều chỉnh chiến lược để thích ứng với cạnh tranh toàn cầu.

Ở lĩnh vực công nghệ số, FPT hiện diện tại hơn 30 quốc gia, trở thành đối tác chuyển đổi số của nhiều tập đoàn lớn tại Mỹ, Nhật Bản và châu Âu. Viettel cũng mở rộng hoạt động quốc tế, phục vụ hàng trăm triệu khách hàng, khẳng định vị thế doanh nghiệp Việt trên thị trường toàn cầu.

Trong nông nghiệp và thực phẩm, Vinamilk, TH true MILK hay Nutifood đều từng bước mở rộng mô hình sản xuất và hợp tác quốc tế. Trung Nguyên Legend đưa sản phẩm cà phê hiện diện tại nhiều quốc gia, góp phần xây dựng hình ảnh thương hiệu Việt.

Điểm chung của các doanh nghiệp tiên phong này là sự thay đổi tư duy: không chỉ sản xuất mà hướng đến kiểm soát chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu toàn cầu.

Thương hiệu lớn VinFast xuất hiện trên bản đồ ô tô toàn cầu.

Theo các chuyên gia, giá trị lớn nhất của chuỗi cung ứng hiện đại không nằm ở sản xuất mà ở thương hiệu, phân phối và khả năng chi phối thị trường - có thể chiếm tới 70-80% giá trị gia tăng. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn đang ở khâu sản xuất.

Vì vậy, hành trình “ra biển lớn” không chỉ là mở rộng thị trường, mà là chuyển dịch vị thế: từ người tham gia sang người kiến tạo chuỗi giá trị toàn cầu.

Vượt “bẫy gia công”

Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt vẫn mắc kẹt ở “phần thấp” của chuỗi giá trị do thiếu thương hiệu và hệ thống phân phối toàn cầu.

Theo TS. Đinh Thế Hiển - Chuyên gia kinh tế, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Tin học & Kinh tế ứng dụng - hạn chế lớn nhất là doanh nghiệp Việt chủ yếu tham gia gia công hoặc xuất khẩu bán thành phẩm, trong khi các khâu tạo giá trị cao như thương hiệu, phân phối và bán hàng cuối cùng lại thuộc về doanh nghiệp nước ngoài. Ông cho rằng ba khâu này chiếm tới 70 - 80% lợi nhuận, trong khi doanh nghiệp Việt chủ yếu đảm nhận phần sản xuất với giá trị thấp hơn.

Trong bối cảnh các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp Việt buộc phải thay đổi mô hình phát triển.

“Cuộc chơi không còn là ai sản xuất rẻ hơn, mà là ai kiểm soát được thị trường và thương hiệu”, ông nhấn mạnh.

Siêu trang trại của Vinamilk tại Lào với quy mô lên đến 100.000 con bò.

Ở góc độ ngành dệt may, ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt May Việt Nam - cho rằng hội nhập chỉ có ý nghĩa khi doanh nghiệp làm chủ sản phẩm của mình, thay vì phụ thuộc vào đơn hàng gia công. Điều quan trọng là nâng cao năng lực quản trị, công nghệ và chất lượng nhân lực để bước lên nấc thang giá trị cao hơn.

TS. Đinh Thế Hiển

Nhà nước kiến tạo - doanh nghiệp tự cường

Sự phát triển của doanh nghiệp Việt không thể tách rời vai trò kiến tạo của Nhà nước. Nhiều chính sách mới đang mở rộng không gian phát triển và thúc đẩy doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế.

Ngày 06/04/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng ký Quyết định 626/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế” giai đoạn 2026 - 2030, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chương trình hướng đến đào tạo doanh nghiệp, hỗ trợ đầu tư ra nước ngoài, thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và xây dựng thương hiệu quốc tế.

Song song, Bộ Công Thương nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy xuất khẩu sang tư duy tham gia hệ sinh thái thương mại toàn cầu hiện đại, nơi doanh nghiệp không chỉ bán sản phẩm mà còn tham gia sâu vào chuỗi giá trị quốc tế.

Tuy vậy, thách thức vẫn lớn: từ rào cản thể chế, vốn quốc tế, thông tin thị trường đến năng lực quản trị doanh nghiệp. Các thị trường lớn cũng ngày càng đặt ra tiêu chuẩn cao về chất lượng, môi trường và phát triển bền vững.

Trong bối cảnh mới, yêu cầu “tự cường doanh nghiệp” trở nên cấp thiết. Không chỉ cần chính sách hỗ trợ, mà quan trọng hơn là bản lĩnh đổi mới từ chính doanh nghiệp: dám đầu tư, dám cạnh tranh và dám định vị mình trên thị trường toàn cầu.

Châu Anh