'Dịch vụ tin cậy' phải thực sự đáng tin cậy

Trong hồ sơ dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ (được Quốc hội thảo luận tại hội trường sáng 13-8), cho thấy cả nước hiện có 26 doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng (1 trong 3 loại hình dịch vụ tin cậy, theo Luật Giao dịch điện tử hiện hành).

Năm 2025, chỉ có 5/26 doanh nghiệp đang hoạt động của Việt Nam được xếp loại có chất lượng dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng tốt. Thực tiễn cũng đã ghi nhận không ít vụ việc lợi dụng chữ ký số để mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ với quy mô đặc biệt lớn. Các vụ việc nêu trên đều phát sinh trong thời hạn hiệu lực của giấy phép - giai đoạn mà cơ chế hậu kiểm đang vận hành đầy đủ.

Trong khi tiền kiểm là thẩm định điều kiện khi cấp, cấp lại giấy phép nhằm trả lời câu hỏi: chủ thể này có đủ điều kiện để được trao quyền cung cấp dịch vụ hay không, thì hậu kiểm trả lời câu hỏi: chủ thể đã được trao quyền có đang tuân thủ đúng các yêu cầu hay không. Chủ trương chuyển mạnh sang hậu kiểm có “vùng loại trừ” rõ ràng: các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, sức khỏe của người dân và các lĩnh vực bắt buộc phải cấp phép theo thông lệ quốc tế.

Đối với dịch vụ tin cậy nói riêng và các lĩnh vực đặc thù nêu trên, tiền kiểm và hậu kiểm đều cần thiết. Vấn đề là quy định và vận hành nhịp nhàng để đồng thời đáp ứng yêu cầu của Đảng trong Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4-5-2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân: cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, nhưng không buông lỏng quản lý ở lĩnh vực trọng yếu.