Địa phương buông lỏng, vỉa hè bị 'xẻ thịt'

“Câu chuyện chiếm dụng vỉa hè, lòng đường gây mất mỹ quan đô thị, làm ảnh hưởng đến trật tự giao thông cứ nói hoài, nói mãi mà không giải quyết được” - ông Nguyễn Hữu Tín, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM đã phải thốt lên như vậy khi nói về thực trạng vỉa hè, lòng đường bị thi nhau “xẻ thịt” đã tồn tại dai dẳng lâu nay.

Lòng, lề đường là của riêng

Theo ghi nhận của chúng tôi, vỉa hè của nhiều tuyến đường trong TP, bất kể là vùng trung tâm hay ngoại thành, đang trở thành miếng bánh để những người buôn bán xà xẻo. Các bãi giữ xe, bàn ghế, bảng hiệu quảng cáo… thi nhau bít kín vỉa hè, thậm chí tràn xuống đường. Người đi bộ chỉ còn cách phải chen lấn đi xuống lòng đường. “Trên đường Nguyễn Tri Phương, các quán chè Thái, hàng ăn, quán nhậu… thường xuyên lấn trọn vỉa hè. Có lần không có lối đi, tôi lên tiếng thắc mắc thì họ còn trừng mắt hăm dọa” - chị Phương Trang, ngụ phường 5, quận 10, phản ánh.

Có thể kể đến những “điểm nóng” từ lâu gây bức bối cho người dân như: Các gara dưới lòng đường Lý Thái Tổ (giáp giữa quận 10 và quận 3), An Dương Vương (quận 5), Hoàng Văn Thụ (gần vòng xoay Lăng Cha Cả, quận Tân Bình); “Phố ăn nhậu” trên đường Thành Thái (quận 10), Phạm Ngũ Lão (quận Gò Vấp), dọc tuyến đường Hoàng Sa - Trường Sa (ven kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đi qua các quận 3, Phú Nhuận, Tân Bình)...

Ông Nguyễn Ngọc Tường, Phó Trưởng ban Chuyên trách - Ban ATGT TP, nhận định: Tình trạng tận dụng vỉa hè, lề đường để buôn bán đang trở thành thói quen của rất nhiều người. Đặc biệt, nạn “xẻ thịt” vỉa hè, lòng đường diễn ra ở cả các tuyến đường mà quận, huyện đã ký cam kết với UBND TP rằng sẽ chấn chỉnh, dẹp loạn.

Các tiệm tân trang ô tô trên đường An Dương Vương, quận 5 từ lâu luôn coi lòng đường là của riêng mình! (Ảnh chụp ngày 7-9) Ảnh: HTD

“Từ 19 giờ đến tận khuya, các quán nhậu thi nhau bày biện bàn ghế tràn ra vỉa hè, xuống lòng đường. Qua khảo sát 159 tuyến đường các quận, huyện đã ký cam kết với UBND TP.HCM (sẽ giải quyết tình trạng buôn bán, đỗ xe, giữ xe lấn chiếm lòng lề đường, vỉa hè - PV), chúng tôi thấy hầu hết các hộ kinh doanh mặt tiền đều chiếm vỉa hè để buôn bán, dựng xe. Nhiều nơi còn tụ tập thành chợ tự phát như ở đường Trang Tử (quận 5, quận 6), đường Lê Văn Thọ, Dương Quảng Hàm, Thống Nhất (quận Gò Vấp), đường Cô Bắc, Cô Giang (quận 1), quốc lộ 1 (phường Linh Trung, quận Thủ Đức)…” - ông Tường nêu.

Bát nháo vì được bảo kê?

Trước đây, TP.HCM cho phép sử dụng tạm một phần vỉa hè của 112 tuyến đường để kinh doanh, chủ yếu ở các quận 5, 8, Tân Phú, Thủ Đức… Nhưng sau đó TP đã rút lại quy định này do việc buôn bán trên vỉa hè làm ảnh hưởng xấu đến an toàn giao thông.

Tuy nhiên, như chúng tôi đã phản ánh, thực trạng này đang có chiều hướng gia tăng trở lại. Đề cập đến thực trạng này, nhiều người dân cho rằng có sự bảo kê từ các địa phương. Ông Huỳnh Thái Thiện (quận Tân Bình) cho biết đa số người bán hàng rong rất sợ bị đẩy đuổi, tịch thu hàng. Có người khi nhác thấy lực lượng chức năng đã nháo nhào đẩy xe vào hẻm trốn. Trong khi đó, những hàng quán lớn hầu như chẳng quan tâm tới việc có bị kiểm tra hay không.

“Các điểm lấn chiếm trái phép này phải này nọ chứ dễ gì mà lấn chiếm công khai như vậy được. Tôi có người bạn mở quán cà phê. Anh ta cho hay phải đóng “hụi chết” hằng tháng nên mới bày bàn ghế ra vỉa hè được. Nếu không là họ phạt cho méo mặt luôn!” - ông Thiện chia sẻ.

Tương tự, nhiều người dân ở quận 10 phản ánh có nhiều quán cà phê, quán nhậu trên đường Nguyễn Tri Phương, Thành Thái ngang nhiên chiếm cả lòng đường hàng chục năm qua. Mới đây là các điểm bán bánh Trung thu trên vỉa hè đường Thành Thái gần trụ sở UBND và Công an phường 7. “Việc lấn chiếm vỉa hè ở phường 7 kéo dài nhiều năm nhưng chẳng thấy ai bị nhắc nhở. Đề nghị địa phương nghiêm túc chấn chỉnh để trả lại vỉa hè, lòng đường cho giao thông” - ông Phạn Văn Phần, một người dân địa phương, đề nghị.

Thậm chí ông Phạm Văn Thọ (quận 1) còn khẩn thiết: “Xin lãnh đạo TP hãy vi hành đến các đường Nguyễn An Ninh, Nguyễn Trung Trực, phường Bến Thành (quận 1) để xem ai đã bao che cho các hộ kinh doanh quán nhậu và buôn bán lấn chiếm lề đường ở đây”.

Ông Nguyễn Thành Tài, nguyên Phó Chủ tịch UBND TP, cũng từng nhận định: “Nhiều nơi dọn dẹp vỉa hè, lòng đường như trò đùa. Tôi từng chứng kiến cảnh lực lượng chức năng đi “đẩy đuổi” người dân lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Họ đủng đỉnh chạy xe rề rà để người lấn chiếm thấy và có thời gian thu dọn. Có người thấy vậy nói: “Mấy ông đó ăn tiền rồi”. Làm như vậy thì thôi, thà đừng làm còn hơn!”.

Hàng quán chiếm toàn bộ vỉa hè. Ảnh: MQ

Quy định có đủ, chỉ tại không muốn làm!

Theo quy định, lòng đường, vỉa hè chỉ được sử dụng cho mục đích giao thông. Trường hợp đặc biệt có thể sử dụng tạm thời cho mục đích khác do UBND TP cấp tỉnh quy định nhưng không làm ảnh hưởng đến trật tự, an toàn giao thông. Nếu để xảy ra tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, các quận/huyện, phường/xã phải chịu trách nhiệm.

Về chế tài, Nghị định 34/2010 “gói” chung hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng đường trái phép với mức phạt 25 triệu đồng. Nghị định 71/2012 sửa đổi, bổ sung Nghị định 34/2010 đã phân chia mức độ lấn chiếm để áp dụng mức phạt tương ứng. Theo đó, bán hàng rong nhỏ lẻ bị phạt 150.000 đồng; họp chợ, kinh doanh ăn uống, sửa chữa xe, giữ xe dưới 5 m2 bị phạt 2,5 triệu đồng; chiếm lòng đường, hè phố từ 10 m2 đến 20 m2 để giữ xe bị phạt 12,5 triệu đồng; chiếm trên 20 m2 để giữ xe bị phạt đến 25 triệu đồng.

Như vậy, có thể thấy quy định đã rõ, mức chế tài rất cụ thể, phân cấp quản lý cũng rất rõ ràng nhưng cuối cùng lòng, lề đường vẫn thành “của riêng”. Chỉ có một nguyên nhân duy nhất lý giải được điều này: Các địa phương đã buông lỏng quản lý!

Sẽ truy trách nhiệm người đứng đầu

“TP.HCM đã nhiều lần chỉ đạo chấn chỉnh tình trạng lấn chiếm vỉa hè, lòng đường để buôn bán, kinh doanh, ăn nhậu nhưng lâu nay chưa làm được là do khâu tổ chức thực hiện ở các địa phương” - ông Nguyễn Hữu Tín nói thẳng.

Ông Tín lý giải: Từng địa phương phải nắm rõ hơn ai hết thực tế ở địa bàn mình quản lý. Để vỉa hè, lòng đường bị lấn chiếm vô tội vạ; xe xếp hàng gây rối loạn trước các khách sạn, cao ốc… thì chủ tịch UBND quận/huyện không thể né trách nhiệm. Từ đó, ông yêu cầu ngay trong tháng 9 các địa phương phải xử lý nghiêm, chấn chỉnh trật tự vỉa hè, lòng đường trên địa bàn quản lý. “Trước tiên phải tập trung xử lý ở các điểm nóng, có quy mô lớn như các “gara ở lòng đường”, các quán nhậu trên các tuyến đường trọng điểm. Việc này phải làm cho nghiêm và dứt điểm” - ông Tín kiên quyết.

Trước yêu cầu này, lãnh đạo một số địa phương như quận 1, 3, 5, 10… cam kết sẽ giải quyết dứt điểm một số điểm nóng ngay trong tháng 9. Cụ thể, ông Hà Phước Thắng, Phó Chủ tịch UBND quận 3, cam kết sẽ dẹp các điểm sửa xe dưới lòng đường Lý Thái Tổ (phường 1), phối hợp với quận 10 xử lý nạn lấn chiếm ở Công viên Lê Thị Riêng; lập một tổ gồm nhiều phường chấn chỉnh vỉa hè, lòng đường trên tuyến đường Hoàng Sa, Trường Sa.

Tương tự, lãnh đạo quận 5, quận 10 cũng cho biết đã phân công cán bộ và phối hợp với lực lượng trật tự đô thị của các phường để tái lập trật tự. Nếu các phường không xử lý được, vẫn để xảy ra nạn chiếm dụng thì chủ tịch UBND phường sẽ bị xử lý trách nhiệm cá nhân.

MINH PHONG