Đi mãi thành đường

Hiến đất giúp tháo gỡ điểm nghẽn trong giải phóng mặt bằng (Trong ảnh: Làm đường ở TDP Cổ Bi, phường Phong Thái).  

Ban đầu vào trước năm 2000, việc hiến đất mở rộng hẻm chỉ diễn ra nhỏ lẻ tại một số khu vực đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh khi các con hẻm quá nhỏ, không đáp ứng được xe cứu hỏa hay cứu thương. Phong trào chính thức trở thành một làn sóng mạnh mẽ trên cả nước kể từ khi Chính phủ ban hành Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới (từ năm 2010 đến nay). Lúc này, tiêu chí về “giao thông” đã giúp nhiều đường làng, ngõ xóm được mở rộng.

Huế là điểm sáng của phong trào “Hiến đất mở đường”. Chỉ trong thời gian ngắn, từ năm 2024 đến nay, phong trào đã tạo sự đồng thuận cao với 1.082 hộ dân tự nguyện hiến gần 140.000m² đất, đóng góp giá trị tài sản trên 162 tỷ đồng để nâng cấp hơn 93km kiệt hẻm. Những con đường mới thông thoáng không chỉ giúp xe cứu hỏa, cứu thương ra vào dễ dàng, mà còn giúp việc đi lại của người dân, vận chuyển hàng hóa thuận lợi, giải quyết bài toán ngập úng nhờ hệ thống thoát nước đồng bộ... Thành công này đến từ phương châm “Nhà nước và Nhân dân cùng làm”, lấy sự gương mẫu của đảng viên làm đầu và đặt sự tự nguyện, minh bạch lên cốt lõi.

 Nhiều tuyến đường mới được hình thành quay trở lại phục vụ cuộc sống.

Không chạy theo thành tích, phong trào “Hiến đất mở đường” ở Huế đã thực sự biến “tấc đất tấc vàng” thành giá trị an sinh lâu dài, làm thay đổi bộ mặt Cố đô. Tại Thanh Thủy, người dân tự nguyện hiến, trả lại hơn 5.200m² đất để mở rộng đường giao thông, xây dựng hạ tầng; đồng thời đóng góp kinh phí bê tông hóa, lắp đặt điện chiếu sáng, camera an ninh. Phường An Cựu có 18 hộ hiến 2.152,2m² đất mở rộng kiệt, hẻm. Hương Thủy triển khai 38 công trình hạ tầng, vận động hơn 292 triệu đồng chăm lo an sinh xã hội, hỗ trợ xây dựng, sửa chữa 5 căn nhà tình nghĩa, nhà Đại đoàn kết. Các địa phương cũng từng bước triển khai nếp sống văn minh đô thị. Thanh Thủy tổ chức “Tháng nghe dân nói”; Hương Thủy phát huy vai trò chức sắc tôn giáo; An Cựu đưa nội dung tổ chức tang lễ không quá 72 giờ, tuyên truyền hỏa táng vào quy ước khu dân cư.

Điểm nổi bật nhất trong phong trào hiến đất tại Huế chính là việc biến một chủ trương hành chính thành một nét đẹp văn hóa tự nguyện. Sự sáng tạo của Cố đô thể hiện rõ nét qua việc áp dụng linh hoạt các mô hình tự quản, như “Dòng họ chung sức mở đường”, “Khu dân cư đồng thuận”… để khơi dậy lòng dân. Huế kiên quyết không chạy theo thành tích: đất hiến đến đâu, ngân sách nhà nước lập tức thi công nâng nền, làm cống thoát nước và lắp đèn chiếu sáng đến đó. Cách làm này kết hợp cùng cơ chế an sinh nhân văn, như hỗ trợ kinh phí chỉnh trang nhà ở cho các hộ nghèo, đã xây dựng niềm tin vững chắc, đưa phong trào trở thành bài học điển hình về tinh thần “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng”.

Chợt nhớ đến Đại văn hào Lỗ Tấn khi trong tác phẩm “Cố hương”, ông viết: “Kỳ thực trên mặt đất vốn làm gì có đường. Người ta đi mãi thì thành đường thôi”. Những con đường kiệt hẻm khang trang, rộng rãi tại Huế hôm nay không tự nhiên mà có, nó được mở ra từ những bước chân tiên phong, từ sự đồng lòng và cả những viên gạch, mét vuông đất cắt đi từ chính tài sản của người dân. Khi một người hiến đất, đó là một lối đi nhỏ; nhưng khi cả nghìn hộ dân cùng lùi tường rào đã tạo nên những đại lộ của sự phát triển và lòng tin. Triết lý ấy một lần nữa khẳng định, mọi con đường mới hướng đến tương lai văn minh đều có thể được khai mở, chỉ cần có sự kiên trì, đồng lòng và dũng cảm bước đi của cả một cộng đồng.