Dệt thủ công: Bảo tồn văn hóa

Nhà thiết kế Hillary Mukabwa cùng xưởng dệt thủ công Mukabwa Studio (ẢNH: INSTAGRAM)

Khác với đại đa số các thương hiệu thời trang hiện nay tập trung vào tiến độ và sản lượng, nhà sáng lập kiêm thiết kế chính của xưởng Mukabwa Studio tại thủ đô Nairobi (Kenya) chọn hướng đi thời trang bền vững. Trọng tâm trong quy trình của nhà thiết kế Hillary Mukabwa là sử dụng khung dệt tay truyền thống để tạo nên từng thước vải bông tự nhiên.

Mukabwa bắt đầu thử nghiệm nghệ thuật dệt vào năm 2024. Anh thừa nhận việc một người trẻ quay lại với phương pháp thủ công có thể bị xem là khác thường giữa thời đại tự động hóa. Tuy nhiên, chính sự khác biệt đó lại là động lực để anh theo đuổi công việc. Trả lời trang Africanews, Mukabwa chia sẻ: “Hiện đại hóa làm mất đi bản chất của những người thợ thủ công truyền thống và cách thức họ làm việc”. Quyết định kiên trì với khung dệt gỗ của anh mang ý nghĩa như một hành động phản kháng lại làn sóng công nghiệp hóa ồ ạt, biến từng tấm vải thành chiếc cầu nối thế hệ trẻ với di sản cha ông. Những câu chuyện văn hóa được gửi gắm qua từng sợi chỉ. Mỗi sản phẩm mang một nét độc bản riêng biệt, chứa đựng dấu ấn cá nhân của người thợ dệt, điều mà các dây chuyền máy móc công nghiệp không bao giờ tái tạo được. Đánh giá về hướng đi này, kênh France 24 cho rằng: Khung dệt truyền thống tạo ra những tấm vải mang câu chuyện riêng - giá trị độc bản mà các dây chuyền máy móc công nghiệp khó có thể tái tạo.

Người mẫu với thời trang từ xưởng dệt thủ công Mukabwa Studio (ẢNH: INSTAGRAM)

Một khách hàng của Mukabwa Studio, chị Maylone Ginnette, cho biết chị lựa chọn sản phẩm trước hết vì chất liệu cotton hữu cơ, nhưng điều khiến chị đánh giá cao hơn là công sức của người thợ được thể hiện trọn vẹn trong thành phẩm.

Hướng đi của Mukabwa diễn ra trong bối cảnh Kenya từ lâu là điểm đến lớn của quần áo cũ nhập khẩu (gọi là mitumba), với chợ Gikomba ở Nairobi là trung tâm lớn nhất khu vực. Lượng lớn đồ cũ không thể tái sử dụng đã trở thành rác thải, gây sức ép nghiêm trọng lên môi trường. Việc khôi phục các phương thức thủ công vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài thời trang. Nó góp phần đưa lao động thủ công, vật liệu tự nhiên và kỹ năng truyền thống trở lại chuỗi giá trị dệt may. Mukabwa cũng tận dụng vải thừa làm phụ kiện nhỏ, đồng thời nghiên cứu thuốc nhuộm từ gỉ sắt và thực vật để giảm thiểu phế liệu.

Đáng chú ý, mô hình này còn gắn với việc tạo việc làm và trao truyền kỹ năng cho thế hệ trẻ. Thông qua việc đào tạo dệt may cho phụ nữ địa phương, Mukabwa Studio đang góp phần giúp họ có thu nhập ổn định, tạo đà cho xu hướng bảo tồn nghề thủ công bền vững.