Đêm di sản chạm đến trái tim

Các đại biểu, nghệ sĩ, nghệ nhân chụp ảnh lưu niệm sau chương trình. (Ảnh: LINH BẢO)

Chương trình thay lời cảm ơn đến các đơn vị, cá nhân đã nhiệt tâm đóng góp trí tuệ, tâm sức, tài chính cho thành phố nói chung, Quỹ học bổng Trần Văn Khê nói riêng; đồng thời tôn vinh những tập thể, cá nhân đã tận tụy cống hiến tâm huyết, trí tuệ, tài năng để truyền dạy, nghiên cứu, sáng tạo, trình diễn âm nhạc truyền thống, đóng góp cùng thành phố trên lộ trình xây dựng và phát triển một nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc.

Di sản đến từ trái tim

Tại chương trình, ông Dương Trọng Dật, Giám đốc Quỹ Trần Văn Khê, đại diện Hội đồng Quản lý Quỹ cho biết, Nghệ sĩ Nhân dân Kim Cương khi ôn lại những kỷ niệm khó quên đối với Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Khê đã khẳng định: "Tôi xem ông như một người anh lớn, một người thầy đã dạy tôi rất nhiều bài học quý. Ông thường nói nền văn hóa nào cũng có quê hương của nó, là một nghệ sĩ hãy cố gắng giữ gìn, phát huy nền văn hóa của dân tộc".

Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, phát biểu tại chương trình. (Ảnh: LINH BẢO)

Đó là lý do mà bà cùng nhóm thân hữu quyết tâm thực hiện di nguyện của ông nhằm "tiếp sức cho dòng chảy văn hóa Việt, âm nhạc dân tộc Việt, các di sản được thế giới công nhận sống mãi theo thời gian. Chỉ bằng cách duy nhất là hướng đến thế hệ trẻ, giáo dục và ươm mầm như ông đã từng làm. “Quyết tâm và tinh thần ấy của Nghệ sĩ Nhân dân Kim Cương và những người tâm huyết với nghệ thuật âm nhạc truyền thống dân tộc đã cho ra đời Quỹ học bổng Trần Văn Khê”, ông Dương Trọng Dật phát biểu.

Quỹ Học bổng Trần Văn Khê (gọi tắt là Quỹ Trần Văn Khê) được thành lập theo quyết định của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là tổ chức hoạt động phi lợi nhuận, tự nguyện, tự tạo vốn, tự trang trải kinh phí và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tài sản của Quỹ.

Ông Dương Trọng Dật, Giám đốc Quỹ học bổng Trần Văn Khê phát biểu tại chương trình. (Ảnh: LINH BẢO)

Mục đích của Quỹ là thông qua các hoạt động hỗ trợ, tài trợ, xét trao giải thưởng và học bổng thường niên nhằm góp phần khích lệ việc gìn giữ, phát huy các giá trị âm nhạc truyền thống Việt Nam theo di nguyện của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Khê.

Từ ngày chính thức thành lập đến nay, Quỹ Trần Văn Khê đã có 4 lần tổ chức hoạt động liên quan đến âm nhạc truyền thống gắn với vai trò của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Văn Khê. Trong đó, vào ngày 23/7/2023, tại Nhà hát thành phố, Ban Quản lý Quỹ Trần Văn Khê tổ chức Lễ trao Giải thưởng và học bổng Trần Văn Khê lần thứ nhất.

Các đại biểu, Ban tổ chức tặng hoa các cá nhân đoạt giải thưởng Trần Văn Khê. (Ảnh: LINH BẢO).

Và ngày 28/7 vừa qua, Lễ công bố và trao tặng Giải thưởng Trần Văn Khê năm 2026 đã được diễn ra tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ cho 2 tập thể đó là nhóm Xẩm 48H, Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế cùng 6 cá nhân gồm: Nhà giáo Ưu tú-Nghệ sĩ Phạm Thúy Hoan, Tiến sĩ Mai Mỹ Duyên, Nghệ sĩ Ưu tú Phạm Văn Môn, Nghệ nhân Ưu tú Tấn Khoa, Nghệ sĩ Ưu tú-Thạc sĩ Huỳnh Khải, Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Tuyết Mai.

Đêm tôn vinh âm nhạc dân tộc

Chương trình với chủ đề "Di sản đến từ trái tim" là dịp hội ngộ, giao lưu của những tấm lòng luôn tự hào, trân trọng và yêu quý di sản văn hóa dân tộc. Khán giả được thưởng thức tài năng của các cá nhân, nghệ sĩ, nghệ nhân được trao giải Trần Văn Khê thông qua những tiết mục đặc sắc.

Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Tuyết Mai biểu diễn trong chương trình. (Ảnh: LINH BẢO)

Nghệ sĩ Nhân dân Ngô Tuyết Mai mở đầu phần biểu diễn nghệ thuật với màn độc tấu đàn T’rưng cùng sự phụ họa của các nghệ sĩ qua tác phẩm Rapsody-Tây Nguyên rực sáng, một sáng tác của Giáo sư, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Văn Thương. Tiết mục giúp cho khán giả hình dung được phương thức sáng tạo mới trên nền tảng âm nhạc truyền thống, qua đó âm nhạc dân tộc không chỉ giữ được hồn cốt của mình mà còn mang cả hơi thở thời đại để tỏa sáng hơn, kết nối được với âm nhạc thế giới.

Các nghệ sĩ, nghệ sĩ hòa đờn cho Nghệ nhân Nhân dân Thanh Tuyết thể hiện bài ca Tri ân tổ nghiệp nhạc sư theo điệu Ngũ đối hạ 20 câu (sáng tác: Nghệ sĩ Ưu tú Huỳnh Khải). (Ảnh: LINH BẢO)

Trong chương trình, khán giả được hòa vào dòng chảy của âm nhạc dân tộc đặc trưng của vùng đất phương nam, đó là Đờn ca tài tử Nam bộ. Loại hình nghệ thuật độc đáo này được bồi đắp bởi trí tuệ, tài năng, tâm huyết của các thế hệ nghệ nhân, nghệ sĩ trong quá trình hình thành và phát triển gần 150 năm qua.

Tài năng của các Nghệ sĩ Ưu tú Văn Môn, Nghệ sĩ Ưu tú Hải Phượng, Nghệ sĩ Nhứt Dũng, Nghệ sĩ Ưu tú Tấn Khoa, cùng tài tử trẻ Nguyễn Nghiệp (1 trong những học trò giỏi của Nghệ sĩ Ưu tú Huỳnh Khải) được thể hiện qua màn hòa tấu tổ khúc gồm 3 bản nhạc diễn tấu liên hoàn: Lưu Thủy đoản, Bình bán vắn và Kim Tiền Huế (Lưu Bình Kim).

Tiết mục Ca ra bộ Bùi Kiệm thi rớt trở về (do soạn giả tiền bối Trương Duy Toản sáng tác). (Ảnh: LINH BẢO)

Cùng với đó, khán giả còn được thưởng thức tiết mục Ca ra bộ Bùi Kiệm thi rớt trở về (do soạn giả tiền bối Trương Duy Toản sáng tác). Đây là dạng thức diễn xướng mới của nghệ thuật Đờn ca tài tử trên hành trình phát triển. Sự kết hợp giọng ca, nhạc đàn và điệu bộ một cách hài hòa, được xem là lối trình diễn Đờn ca tài tử hấp dẫn nhất lúc bấy giờ.

Ngoài ra, khán giả tại chương trình còn được thưởng thức Bài ca Vọng cổ nhịp 16 nhan đề Hồn quê giữa lòng phố thị do Tiến sĩ, Nhà nghiên cứu Mai Mỹ Duyên sáng tác lời ca; cùng trích đoạn vở cải lương "Khúc tráng ca thành Gia Định" (Tác giả: Phạm Văn Đằng; Biên tập: Soạn giả Hoàng Song Việt; Đạo diễn: Nghệ sĩ Ưu tú Hoa Hạ). Tác phẩm không chỉ tái hiện một giai đoạn lịch sử bi tráng mà còn khơi gợi niềm tự hào dân tộc, lòng biết ơn sâu sắc đối với thế hệ cha ông.

Nghệ nhân Ưu tú Ngọc Đặng thể hiện bài ca cổ Hồn quê giữa lòng phố thị do Tiến sĩ, Nhà nghiên cứu Mai Mỹ Duyên sáng tác. (Ảnh: LINH BẢO)

Phát biểu tại chương trình, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của Hội đồng quản lý Quỹ học bổng Trần Văn Khê, Ban tổ chức, các nghệ sĩ, nghệ nhân, các nhà nghiên cứu và các đơn vị đồng hành trong việc hình thành và duy trì Quỹ Trần Văn Khê.

Theo Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thúy, điểm đặc biệt của đêm diễn chính là chương trình Di sản từ trái tim được tổ chức tại Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, một địa chỉ nghệ thuật giàu truyền thống của Thành phố, trong thời điểm hướng đến dấu mốc 50 năm hình thành và phát triển của nhà hát. Đây là sự gặp gỡ giữa một chương trình dành cho di sản, một quỹ học bổng hướng đến thế hệ trẻ và một sân khấu đã gắn bó với nhiều thế hệ nghệ sĩ.

Trích đoạn vở cải lương "Khúc tráng ca thành Gia Định" (Tác giả: Phạm Văn Đằng; Biên tập: Soạn giả Hoàng Song Việt; Đạo diễn: Nghệ sĩ Ưu tú Hoa Hạ). (Ảnh: LINH BẢO)

“Sở Văn hóa và Thể thao sẽ tiếp tục đồng hành để góp phần cùng các tổ chức, văn nghệ sĩ, nhà nghiên cứu và cộng đồng xã hội xây dựng một môi trường văn hóa ngày càng phong phú, trong đó nghệ thuật truyền thống có vị trí xứng đáng và có sức sống trong đời sống đương đại”, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, nhấn mạnh.