Đề xuất mở rộng tài sản trưng dụng

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính, Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008 sau gần 2 thập kỷ thực hiện đã tạo hành lang pháp lý để huy động nguồn lực trong những tình huống cấp bách. Riêng trong đại dịch Covid-19 đã có 124 quyết định trưng dụng tại 7 địa phương.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ những bất cập như thẩm quyền còn cứng nhắc, không cho ủy quyền; thủ tục chưa đủ linh hoạt trong tình huống khẩn cấp; khó xác định giá thị trường đối với tài sản chuyên dùng.

Ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản, Bộ Tài chính phát biểu. Ảnh: LƯU THỦY

Theo đại diện Bộ Tài chính, một trong những quan điểm khi xây dựng dự luật là thiết lập hành lang pháp lý minh bạch, ổn định, chi phí tuân thủ thấp, nhưng phải kiểm soát chặt chẽ quyền lực nhà nước, bảo hộ quyền sở hữu tư nhân và quyền tài sản.

Theo đó, dự thảo đề xuất thu hẹp tối đa loại tài sản trưng mua - tức chuyển quyền sở hữu tài sản cho Nhà nước - chỉ áp dụng đối với những vật phẩm thực sự cần thiết như thuốc, vaccine, vật tư y tế, lương thực, thực phẩm, xăng dầu, hóa chất và vật tiêu hao.

Ở chiều ngược lại, phạm vi tài sản có thể trưng dụng - tức Nhà nước sử dụng có thời hạn - được đề xuất mở rộng để đáp ứng những yêu cầu mới về quốc phòng, an ninh và lợi ích quốc gia. Danh mục bổ sung gồm vật nuôi, hạ tầng viễn thông, hạ tầng số, tài sản số, công trình kết cấu hạ tầng và khu vực biển.

Quyền lợi của người có tài sản cũng được bổ sung cơ chế bảo vệ và việc trưng mua, trưng dụng cũng phải bảo đảm không xâm phạm dữ liệu cá nhân và dữ liệu bí mật kinh doanh.

Góp ý tại hội nghị, ông Cầm Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản với Luật Đường sắt để có cơ chế thống nhất, tránh vướng mắc khi phát sinh tình huống thực tế.

Ông Cầm Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam góp ý dự thảo. Ảnh: LƯU THỦY

Đơn cử, kết cấu hạ tầng đường sắt vốn là tài sản công do Nhà nước giao doanh nghiệp quản lý, không phải tài sản thuộc sở hữu của doanh nghiệp. Vì vậy, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề nghị xác định rõ loại tài sản này có thuộc diện trưng dụng hay không và cơ chế hoàn trả, bồi hoàn được thực hiện thế nào.

Ở góc độ địa phương, đại diện tỉnh Phú Thọ cho rằng quy định chỉ trưng mua, trưng dụng khi không có hàng trong dự trữ quốc gia hoặc việc xuất cấp không bảo đảm kịp thời có thể phát sinh khó khăn trong những tình huống đặc biệt khẩn cấp, do đó đề nghị có cơ chế cho phép xử lý ngay trong trường hợp đặc biệt khẩn cấp.

Đại diện tỉnh Quảng Ninh đề nghị dự thảo làm rõ quyền lợi của chủ tài sản trong trường hợp phải cưỡng chế thi hành quyết định trưng mua, trưng dụng; đồng thời đề nghị làm rõ cơ chế hủy bỏ quyết định đã ban hành nhưng chưa được thực hiện khi điều kiện trưng mua, trưng dụng không còn.