Kỳ 2: Dồn lực cho vùng khó

Học sinh Trường PTNT liên cấp Tiểu học và THCS Quảng Trực đón năm học mới

Từ những lớp học vùng xa

Sau ngày khai giảng, Trường Tiểu học Mỹ Thạnh (xã Hàm Thạnh) nhanh chóng trở lại nhịp dạy học. Trong những lớp học, học sinh chăm chú nghe giảng, những cánh tay nhỏ mạnh dạn giơ lên phát biểu. Với giáo viên nơi đây, sự tự tin ấy của học trò là thành quả của một quá trình bền bỉ.

Trường nằm ở vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn của xã Hàm Thạnh, cách trung tâm xã hơn 25 km; hơn 90% học sinh là người DTTS Raglai. Những năm qua, được Nhà nước và địa phương quan tâm đầu tư, trường lớp từng bước được xây dựng kiên cố, đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và triển khai chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Tuy nhiên, với học sinh vùng DTTS, nhất là ở những năm đầu tiểu học, khó khăn không chỉ nằm ở đường sá hay điều kiện cơ sở vật chất. Một trong những rào cản đầu tiên các em phải vượt qua chính là ngôn ngữ. “Nếu các em chưa có nền tảng tiếng Việt, việc nghe hiểu lời cô, đọc sách hay diễn đạt suy nghĩ đều khó khăn hơn.

Vì vậy, chuẩn bị tiếng Việt trước khi vào lớp 1 rất quan trọng”, bà Huỳnh Thị Vi Vân, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mỹ Thạnh chia sẻ. Theo bà Vân, khi được chuẩn bị tốt, học sinh tiến bộ khá nhanh. Từ những em còn rụt rè, ít giao tiếp, các em dần mạnh dạn hơn, biết đặt câu hỏi, tham gia các hoạt động học tập và hòa nhập với bạn bè.

Năm học 2026 - 2027, 100% trẻ em DTTS trên địa bàn tỉnh được học tiếng Việt trước khi bước vào lớp 1. Đó không chỉ là bước chuẩn bị để các em tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông, mà còn là cách tạo một điểm xuất phát thuận lợi hơn cho học sinh ngay từ những năm đầu đến trường.

Tập trung vào những “điểm nghẽn”

Một ngôi trường khang trang có thể làm thay đổi diện mạo một vùng đất. Nhưng để thay đổi tương lai của học sinh, yếu tố quyết định vẫn là chất lượng giáo dục. Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đặt ra yêu cầu tạo chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng giáo dục, bảo đảm cơ hội học tập và phát triển cho mọi người. Với tinh thần đó, Lâm Đồng xác định công bằng trong giáo dục không phải là chia đều nguồn lực, mà là ưu tiên nhiều hơn cho những nơi khó khăn hơn.

Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Hồ Văn Mười phát biểu tại hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết năm học 2025-2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tổng kết năm học 2025 - 2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười chỉ ra những khó khăn đang đặt ra đối với giáo dục vùng khó. Đó là khoảng cách về chất lượng dạy và học, trang thiết bị giữa thành thị với vùng sâu, vùng xa, vùng DTTS. Tình trạng thiếu giáo viên ở một số môn như Tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật; cùng những hạn chế về cơ sở vật chất, hạ tầng số và điều kiện tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.

“Năm học 2026 - 2027, tỉnh tiếp tục ưu tiên đội ngũ giáo viên cho vùng khó; tuyển dụng hết chỉ tiêu, linh hoạt hợp đồng, điều động, biệt phái, dạy liên trường. Đồng thời, phát huy giáo viên cốt cán và học liệu số dùng chung”, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười nhấn mạnh.

Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười (thứ 2 bên phải qua) và Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh (thứ 2 bên trái qua) kiểm tra tiến độ xây dựng Trường PTNT liên cấp TH&THCS Thuận Hạnh (xã Thuận Hạnh).

Cách làm này hướng vào đúng những thiếu hụt đang cản trở chất lượng giáo dục. Một ngôi trường có thể được xây dựng khang trang, nhưng nếu thiếu giáo viên thì khó tạo chuyển biến về chất lượng. Một lớp học có thiết bị hiện đại nhưng nếu giáo viên chưa được hỗ trợ đầy đủ về phương pháp, hiệu quả cũng khó phát huy. Chuyển đổi số cũng chỉ thực sự đi vào đời sống giáo dục khi hạ tầng được bảo đảm.

Cùng với giải quyết bài toán đội ngũ và cơ sở vật chất, Lâm Đồng tập trung nâng cao chất lượng dạy và học ở các trường vùng sâu, vùng DTTS và biên giới. Năm học 2026 - 2027, 2 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và THCS tại xã biên giới Thuận An và Quảng Trực đã được đưa vào hoạt động. Những ngôi trường mới giúp học sinh ở các địa bàn xa xôi có thêm điều kiện học tập, sinh hoạt, giảm bớt những trở ngại trên đường đến trường.

“Được công tác tại ngôi trường nơi biên giới, tôi rất vui và tự hào. Đây là ngôi trường được Đảng, Nhà nước quan tâm đầu tư, gửi gắm nhiều kỳ vọng. Vì vậy, chúng tôi không chỉ dạy chữ mà còn yêu thương, chăm sóc, đồng hành để các em có một tương lai tốt đẹp hơn”, cô Đỗ Thị Ánh Tuyết, giáo viên Trường PTNT liên cấp Tiểu học và THCS Thuận An chia sẻ.

Mở rộng cánh cửa tương lai

Những năm gần đây, giáo dục vùng DTTS, miền núi và biên giới của Lâm Đồng đã có những chuyển biến đáng ghi nhận. Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, có 867/871 học sinh của 11 trường dân tộc nội trú tốt nghiệp, đạt 99,54%. Tỷ lệ học sinh DTTS toàn tỉnh tốt nghiệp THPT đạt 98,5%, tăng 0,6% so năm học trước.

Một tiết học của trẻ mầm non DTTS

Những con số ấy là kết quả đáng khích lệ. Nhưng với giáo dục vùng khó, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc giúp học sinh hoàn thành chương trình phổ thông. Quan trọng hơn là tạo cho các em năng lực để tiếp tục học tập, học nghề, tìm việc làm và trở thành nguồn nhân lực đóng góp cho quê hương. Từ đó, Lâm Đồng định hướng gắn giáo dục vùng DTTS, miền núi và biên giới với phát triển nguồn nhân lực tại chỗ; chú trọng giáo dục nghề nghiệp, hướng nghiệp và đào tạo những ngành nghề phù hợp với nhu cầu phát triển của địa phương.

Công bằng giáo dục còn được thể hiện qua những chính sách hỗ trợ trực tiếp đến học sinh. Theo lộ trình Nghị định số 271/2026/NĐ-CP, chính sách miễn phí sách giáo khoa được triển khai, cùng nhiều chính sách hỗ trợ dành cho học sinh các trường dân tộc nội trú, bán trú; học sinh tại 5 xã biên giới, 27 xã đặc biệt khó khăn và học sinh DTTS, hộ nghèo, cận nghèo, khuyết tật, mồ côi…

Học sinh Trường Tiểu học Mỹ Thạnh (xã Hàm Thạnh) học Tiếng Việt trước khi vào lớp 1

Dồn nguồn lực cho vùng khó, vùng DTTS theo tinh thần Nghị quyết 71, trước hết là để những học sinh ở nơi còn nhiều thiếu thốn có điều kiện học tập tốt hơn. Từ những ngôi trường mới, những lớp học đủ giáo viên, những chính sách hỗ trợ thiết thực, khoảng cách về điều kiện học tập đang từng bước được rút ngắn.

Một thế hệ học sinh vùng sâu, vùng xa, vùng DTTS và biên giới đang có thêm cơ hội học tập ngay trên quê hương mình. Khi các em được học hành đầy đủ, được chăm sóc và có cơ hội phát triển, đó cũng là lúc những vùng đất còn khó khăn có thêm nguồn lực cho tương lai.