Để di sản lễ hội biển 'căng buồm vươn khơi'

“Ðiểm đến” lễ hội vùng biển

Trước đây, Tuần Văn hóa-Du lịch Đồng Hới được tổ chức thường niên vào dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 là một trong những “điểm hẹn” du lịch biển ấn tượng của tỉnh Quảng Bình (cũ). Tại tuần lễ, các lễ hội biển đã được phát huy giá trị, trở thành điểm nhấn trong chuỗi các sự kiện và thu hút sự tham gia đông đảo của người dân địa phương cũng như du khách thập phương, như: Lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Nhật Lệ, lễ hội chèo cạn-múa bông.

Đặc biệt, lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Nhật Lệ đã được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2022. Năm 2025, lễ hội được tổ chức quy tụ 8 đội bơi đến từ 5 địa phương. Không khí náo nức, tưng bừng được duy trì không chỉ trong thời gian tổ chức mà còn lan tỏa cả trước và sau lễ hội.

Với việc diễn ra trong khuôn khổ của Tuần Văn hóa-Du lịch Đồng Hới, lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Nhật Lệ thực sự là một dấu ấn nổi bật, vừa gìn giữ vẹn nguyên các giá trị truyền thống làng biển, vừa góp phần quảng bá, giới thiệu nét văn hóa đặc sắc đến với đông đảo khách du lịch. Lễ hội là minh chứng rõ nét cho sự kết hợp hài hòa giữa du lịch và văn hóa địa phương trong mối quan hệ tương hỗ, cùng thúc đẩy phát triển.

Bên cạnh đó, lễ hội chèo cạn-múa bông của các làng biển được tổ chức tại quảng trường biển Bảo Ninh cũng là một điểm hẹn không thể bỏ qua đối với du khách. Đây là loại hình văn hóa, văn nghệ dân gian gắn bó lâu đời với bà con ngư dân và nay tiếp tục được bảo tồn hiệu quả.

Sôi nổi, hấp dẫn lễ hội đua thuyền truyền thống trên sông Nhật Lệ - Ảnh: NVCC

Có thể nói, cùng với các hoạt động sôi nổi, hấp dẫn khác, Tuần Văn hóa-Du lịch Đồng Hới thêm tăng phần hấp dẫn, lôi cuốn du khách bởi chính các lễ hội truyền thống được tổ chức bài bản, chất lượng. Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Hới Hoàng Thị Thanh Duyên cho biết, sau sáp nhập, các lễ hội nói chung, lễ hội vùng biển nói riêng trên địa bàn phường sẽ vẫn tiếp tục được bảo tồn và phát huy giá trị, đặc biệt trong việc kích cầu du lịch, tạo điểm nhấn riêng có cho du lịch địa phương.

Xã Hòa Trạch cũng có nhiều thế mạnh phát triển du lịch với làng biển Cảnh Dương ẩn sâu nhiều trầm tích văn hóa. Nơi đây đã được Sở Du lịch tỉnh Quảng Bình (cũ) phối hợp xây dựng làng văn hóa-du lịch với nỗ lực phát triển làng bích họa, đào tạo, bồi dưỡng nhân lực du lịch, phát triển du lịch cộng đồng…

Đáng chú ý, các lễ hội truyền thống với lịch sử lâu đời là “điểm nhấn” ấn tượng đối với du khách khi đến Cảnh Dương. Theo nhà thơ Nguyễn Tiến Nên, người nhiều năm nghiên cứu về lịch sử-văn hóa làng biển Cảng Dương, nói đến lễ hội vùng biển không thể không nhắc đến lễ hội đua thuyền truyền thống trên biển độc đáo, được tổ chức vào dịp Quốc khánh hằng năm của làng biển Cảnh Dương. Từ đặc trưng của nghề biển, qua hàng trăm năm phát triển, lễ hội đã trở thành sản phẩm văn hóa tinh thần, một lễ hội dân gian độc đáo.

Ý nghĩa của lễ hội không chỉ thể hiện tình yêu quê hương, đất nước, nhớ ơn công đức các vị tiền nhân khai khẩn, mà còn là sự kiện văn hóa đặc sắc của một vùng quê qua hàng trăm năm vững vàng nơi đầu sóng, lấy tàu thuyền làm nhà, biển cả là quê hương.

Ngoài ra, cũng như nhiều làng biển khác, Cảnh Dương còn duy trì lễ hội cầu ngư, tổ chức vào rằm tháng Giêng hằng năm và vẫn giữ vẹn nguyên các nghi lễ rước kiệu, thờ cúng, màn chèo cạn truyền thống…

Chủ tịch UBND xã Hòa Trạch Nguyễn Thanh Bình cho biết, sau sáp nhập, các lễ hội vùng biển sẽ tiếp tục được duy trì và bảo tồn hiệu quả. Đối với các kế hoạch phát triển du lịch biển, trong đó khai thác tiềm năng của các lễ hội sẽ cần có thời gian để chuẩn bị các bước và xây dựng hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải địa phương vùng biển nào cũng có điều kiện đưa lễ hội vào khai thác du lịch, trở thành một điểm hẹn ấn tượng với du khách. Vẫn còn đó không ít lễ hội chưa phát huy hết giá trị, lãng phí một “mỏ vàng” cho du lịch địa phương. Đặc biệt, trong giai đoạn sau sáp nhập, thực trạng này rất cần được xem xét, nhìn nhận thấu đáo, tránh bỏ lỡ thời cơ.

Ấn tượng lễ hội cầu ngư Cảnh Dương - Ảnh: NVCC

Cần chiến lược dài hơi, tăng tốc “đón gió”

Là một công ty chuyên về mảng du lịch MICE (du lịch kết hợp hội thảo, hội nghị, sự kiện, khen thưởng), Công ty TNHH Hải Anh Booking cũng rất quan tâm đến việc đưa các lễ hội, nhất là lễ hội vùng biển vào những sản phẩm du lịch của công ty. Giám đốc Công ty TNHH Hải Anh Booking Nguyễn Văn Hải chia sẻ, trên thực tế, các đoàn khách du lịch MICE đến chủ yếu tham quan, nghỉ dưỡng và tổ chức team-building, hầu như ít tham gia các hoạt động lễ hội của địa phương. Công ty cũng rất muốn đa dạng hóa các sản phẩm du lịch MICE, tạo thêm nhiều lựa chọn điểm đến cho du khách để quảng bá, giới thiệu một nét văn hóa độc đáo của địa phương.

Chính vì vậy, thời gian tới, công ty rất kỳ vọng sẽ được giới thiệu, hỗ trợ thông tin đầy đủ, chi tiết, kịp thời về các lễ hội vùng biển trên địa bàn tỉnh; đồng thời, có sự liên kết chặt chẽ với các địa phương, đơn vị, sở, ngành liên quan để đưa các lễ hội thực sự trở thành sản phẩm du lịch thu hút khách.

Những đề xuất của anh Nguyễn Văn Hải cũng chính là “tiếng lòng” của nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh với mong muốn khai thác hiệu quả không chỉ riêng lễ hội vùng biển mà các lễ hội truyền thống đặc sắc khác của Quảng Trị. Ngay sau sáp nhập, giữa bộn bề công việc cần giải quyết của địa phương cũng như các sở, ban, ngành, rất cần những định hướng, chiến lược, kế hoạch dài hơi, bền vững để các lễ hội biển định vị trong ngành du lịch tỉnh nhà.

Theo đó, bên cạnh tiếp tục các giải pháp để bảo tồn bản sắc của các lễ hội biển truyền thống, cần đẩy mạnh sự chuyên nghiệp hóa trong quá trình tổ chức, tăng cường kết nối trong các khâu, nhưng tránh thương mại hóa quá mức, dẫn đến biến tướng lễ hội. Đồng thời, ngành du lịch cũng cần mạnh dạn đề xuất các giải pháp về hạ tầng và dịch vụ để song hành với tiềm năng phát triển kinh tế biển.

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, các lễ hội có thêm kênh tuyên truyền, quảng bá thông qua nền tảng số và có sự “hậu thuẫn” từ các sản phẩm truyền thông số, công nghệ thực tế ảo để nâng cao độ nhận diện, tăng cường trải nghiệm, thu hút nhiều hơn du khách, đặc biệt là khách nước ngoài. Để làm được điều này, bên cạnh sự nỗ lực của các địa phương và ngành du lịch, cần sự chung tay của nhiều ban, ngành, đơn vị liên quan và sự chung sức từ chính người dân-cộng đồng nuôi dưỡng lễ hội. Do đó, việc đào tạo người dân làng biển làm du lịch cũng là một trong những giải pháp cần được quan tâm, chú trọng.

Mai Nhân