Đầu tư hạ tầng - Đánh thức tiềm năng cửa khẩu quốc tế Lóng Sập

Giao thương hàng hóa qua Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập.

Cầu nối giao thương, thúc đẩy liên kết khu vực biên giới

Cửa khẩu Lóng Sập được thành lập ngày 1/3/1990 theo Hiệp định về Quy chế biên giới và cửa khẩu biên giới Việt Nam - Lào. Đối diện là Cửa khẩu Pa Háng, tỉnh Hủa Phăn, nước CHDCND Lào. Khu vực cửa khẩu có cột mốc 255, là một trong những điểm kết nối quan trọng giữa Sơn La với các địa phương của nước bạn Lào.

Ngày 19/11/2024, tại Cửa khẩu Lóng Sập đã diễn ra Lễ công bố khai trương cặp Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập, tỉnh Sơn La, nước CHXHCN Việt Nam - Pa Háng, tỉnh Hủa Phăn, nước CHDCND Lào. Việc nâng cấp cặp cửa khẩu Lóng Sập - Pa Háng lên cửa khẩu quốc tế tạo điều kiện thúc đẩy giao lưu kinh tế, thương mại, đầu tư, văn hóa, du lịch giữa các địa phương biên giới hai nước, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh khu vực biên giới, tăng cường liên kết vùng và hội nhập khu vực.

Một trong những lợi thế của Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập là khả năng kết nối với hệ thống giao thông của khu vực Mộc Châu. Quốc lộ 43 là tuyến giao thông trực tiếp nối quốc lộ 6 với Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập. Đoạn từ quốc lộ 6 đến cửa khẩu dài khoảng 35 km đang được nghiên cứu đầu tư nâng cấp, mở rộng. Theo định hướng phát triển kết cấu hạ tầng giao thông của tỉnh, việc đầu tư tuyến đường này nhằm kết nối cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu với Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập và Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, qua đó, tăng khả năng vận chuyển hàng hóa, hành khách và kết nối khu vực cửa khẩu với mạng lưới giao thông liên vùng.

Những năm gần đây, hoạt động xuất nhập cảnh và giao thương qua Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập có xu hướng gia tăng. Năm 2025, có 24.395 lượt người xuất cảnh từ Việt Nam sang Lào và 24.238 lượt người nhập cảnh từ Lào vào Việt Nam; số phương tiện qua lại mỗi chiều đều trên 2.600 lượt. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hai chiều đạt trên 890.000 USD.

Chị Vũ Thị Lợi, Công ty TNHH Linh Hằng, tỉnh Bắc Ninh, chia sẻ: Nhà máy chế biến sắn của Công ty nằm bên phía Lào nên doanh nghiệp thường xuyên vận chuyển hàng hóa qua khu vực này. Cán bộ tại cửa khẩu luôn nhiệt tình hướng dẫn, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.Chúng tôi rất phấn khởi khi Lóng Sập được nâng cấp thành cửa khẩu quốc tế. Khi hạ tầng tiếp tục được đầu tư đồng bộ, việc xuất nhập cảnh, vận chuyển hàng hóa sẽ nhanh chóng, thuận lợi hơn, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Từ đầu năm 2026 đến nay, lượng người xuất nhập cảnh qua cửa khẩu tiếp tục duy trì ở mức cao, với khoảng 12.847 lượt người nhập cảnh và 12.853 lượt người xuất cảnh; trong đó, công dân Việt Nam chiếm gần 80%. Riêng cư dân biên giới có gần 4.000 lượt người qua lại hai chiều.

Triển khai Giai đoạn I Dự án Đầu tư xây dựng Cửa khẩu chính Lóng Sập thành Cửa khẩu quốc tế.

Đại úy Trần Nam Anh, Trạm trưởng Trạm Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập, Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập, cho biết: Hoạt động thương mại qua cửa khẩu đang từng bước hình thành những dòng hàng hóa ổn định. Tuy nhiên, quy mô kim ngạch còn khiêm tốn và có sự chênh lệch giữa hai chiều. Từ đầu năm 2026 đến nay, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 186.826 USD, nhập khẩu khoảng 1,36 triệu USD. Hàng hóa xuất khẩu chủ yếu là rau, củ, quả và vật liệu xây dựng; hàng nhập khẩu gồm ngô và thiết bị phục vụ thủy điện.

Tiếp tục đầu tư, nâng cấp hạ tầng, tạo sức bật mới

Để khai thác hiệu quả tiềm năng, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng, nâng cao năng lực thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và thu hút phát triển các dịch vụ logistics, kho bãi, vận tải, thương mại. Ngày 24/12/2024, UBND tỉnh Sơn La ban hành Quyết định số 2755/QĐ-UBND phê duyệt Dự án đầu tư xây dựng Cửa khẩu chính Lóng Sập thành Cửa khẩu quốc tế, với tổng mức đầu tư khoảng 325 tỷ đồng. Dự án hướng tới xây dựng khu vực cửa khẩu trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch cửa khẩu và trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ biên giới, với hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại.

Theo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La, giai đoạn I của dự án gồm san nền các lô đất trong đồ án quy hoạch; xây dựng hệ thống đường giao thông theo tiêu chuẩn đường đô thị. Đến nay, toàn bộ các hạng mục theo mục tiêu được phê duyệt đã hoàn thành, đáp ứng yêu cầu khai thác, sử dụng. Chủ đầu tư đang phối hợp với các đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ quyết toán theo quy định.

Đại tá Nguyễn Danh Thắng, Phó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La, thông tin: Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026 - 2029, sẽ triển khai giai đoạn II của dự án với nhiều hạng mục, như: Quốc môn kết hợp Trạm kiểm soát liên hợp và các công trình phụ trợ; nhà công vụ Trạm Biên phòng cửa khẩu; kho ngoại quan; bãi xe nhập khẩu; trạm kiểm tra, cân soi; trạm kiểm dịch; bãi kiểm hóa, kiểm dịch; bãi sơ chế, bãi hạ tải và bến xe xuất cảnh. Đây là những hạng mục quan trọng để nâng cao năng lực vận hành của cửa khẩu quốc tế, đồng thời tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp đầu tư vào logistics, kho bãi, vận tải, thương mại và các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.

Cán bộ Trạm Cửa khẩu Lóng Sập hướng dẫn người dân làm thủ tục xuất nhập cảnh.

Quy hoạch chung đô thị Mộc Châu đến năm 2040 xác định xã Lóng Sập là trung tâm của Khu kinh tế cửa khẩu Lóng Sập, phát triển thương mại, du lịch qua cửa khẩu quốc tế. Khu trung tâm Khu kinh tế cửa khẩu Lóng Sập được định hướng dọc quốc lộ 43, từ bản Phát đến bản Phiêng Cài, với diện tích tự nhiên khoảng 500 ha, trong đó diện tích nghiên cứu xây dựng khoảng 206 ha. Đây được định hướng là trung tâm kinh tế biên mậu, thương mại, du lịch, dịch vụ và điểm trung chuyển hàng hóa, khách du lịch trên tuyến quốc lộ 43.

Không gian phát triển Khu kinh tế cửa khẩu được định hướng lấy Lóng Sập làm trung tâm. Trong đó, khu vực dọc quốc lộ 43 từ trung tâm xã hướng tới cửa khẩu được quy hoạch hình thành các hạ tầng phục vụ kinh tế cửa khẩu như logistics, kho bãi, khu thuế quan, kết hợp phát triển thương mại và du lịch. Đây là cơ sở quan trọng để từng bước chuyển hoạt động giao thương qua biên giới từ quy mô nhỏ sang phát triển các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu, trung chuyển và phân phối hàng hóa.

Việc hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực thông quan và phát triển dịch vụ logistics sẽ tạo thêm cơ hội để hàng hóa của Sơn La tiếp cận thị trường Lào và các thị trường trong khu vực. Đây cũng là điều kiện phát huy lợi thế của tỉnh về nông sản, sản phẩm đặc trưng, vật liệu xây dựng và các mặt hàng có tiềm năng trao đổi qua biên giới. Từ hoạt động giao thương hiện nay, khu vực cửa khẩu có thể từng bước hình thành các chuỗi thương mại, dịch vụ ổn định, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho nhân dân vùng biên.

Ông Trần Xuân Thành, Chủ tịch UBND xã Lóng Sập, cho hay: Nhân dân khu vực biên giới đồng thuận, phấn khởi trước chủ trương đầu tư xây dựng Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập. Người dân kỳ vọng khi hạ tầng được hoàn thiện, hoạt động giao thương thuận lợi hơn sẽ mở thêm cơ hội phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, nâng cao đời sống và tăng cường mối quan hệ đoàn kết giữa nhân dân hai bên biên giới.

Trong điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh xác định hình thành và phát triển 2 khu kinh tế cửa khẩu, gồm Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Lóng Sập và Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Chiềng Khương. Giai đoạn 2031-2050, tiếp tục định hướng mở rộng phạm vi các khu kinh tế cửa khẩu, phù hợp với không gian phát triển kinh tế - xã hội và nhu cầu trao đổi hàng hóa, giao thương trong nước và quốc tế.

Với vị trí kết nối trực tiếp với tỉnh Hủa Phăn và các địa phương của nước bạn Lào, cùng định hướng đầu tư đồng bộ hạ tầng cửa khẩu, giao thông và logistics, năng lực thông quan được nâng cao cùng định hướng hình thành Khu kinh tế cửa khẩu, Lóng Sập đang có thêm điều kiện để phát huy vai trò trong phát triển kinh tế biên giới của tỉnh, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh và vun đắp tình hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào.