Đầu tư công xanh cho hạ tầng xử lý chất thải hiện đại

Trước áp lực quá tải rác thải tại các đô thị lớn, dòng vốn đầu tư công đang đứng trước yêu cầu dịch chuyển chiến lược. Việc ưu tiên nguồn vốn ngân sách để kiên cố hóa và hiện đại hóa hạ tầng xử lý chất thải chính là "chìa khóa" để kiến tạo nền móng cho một nền kinh tế tuần hoàn.

Hiện đại hóa hạ tầng xử lý chất thải chính là "chìa khóa" để kiến tạo nền móng cho một nền kinh tế tuần hoàn.

Trong cấu trúc chi tiêu công giai đoạn hiện nay, khái niệm “đầu tư công xanh” không còn là một định hướng khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu nhằm bảo đảm an ninh môi trường quốc gia. Đối mặt với lượng chất thải rắn sinh hoạt ngày càng gia tăng tại các đô thị lớn, hệ thống hạ tầng tiếp nhận và xử lý hiện hữu đang bộc lộ những giới hạn. Phần lớn ngân sách nhà nước trước đây mới chỉ đáp ứng được khâu thu gom và chôn lấp, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm thứ cấp đối với nguồn nước và quỹ đất. Để giải quyết vấn đề này, Nhà nước cần phát huy vai trò dẫn dắt bằng cách ưu tiên bố trí nguồn vốn đầu tư công trung hạn vào các dự án hạ tầng xử lý chất thải rắn áp dụng công nghệ hiện đại.

Sự tham gia của dòng vốn ngân sách đóng vai trò mở đường và tháo gỡ các nút thắt lớn của thị trường. Các dự án nhà máy xử lý rác thải công nghệ cao như đốt rác phát điện, thu hồi năng lượng hay tái chế chuyên sâu đòi hỏi suất đầu tư ban đầu rất lớn và thời gian thu hồi vốn kéo dài. Nếu chỉ dựa vào nguồn lực xã hội hóa, doanh nghiệp khó tiếp cận và triển khai do rủi ro tài chính cao. Lúc này, nguồn vốn đầu tư công là công cụ quan trọng để xây dựng các hạ tầng nền tảng cốt lõi, từ quy hoạch các khu phức hợp xử lý tập trung, hệ thống đường giao thông kết nối đến hỗ trợ kỹ thuật ban đầu. Sự đồng bộ này tạo ra một hệ sinh thái hạ tầng hoàn chỉnh, giảm bớt gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp ở giai đoạn sau.

Ở góc độ vĩ mô, dòng vốn đầu tư công xanh hướng vào hạ tầng xử lý chất thải tạo ra những tác động tích cực đối với đời sống xã hội. Sự dịch chuyển nguồn lực này góp phần tạo niềm tin cho cộng đồng, trở thành bệ đỡ để người dân thực hiện trách nhiệm bảo vệ môi trường, như phân loại rác thải tại nhà. Khi hạ tầng xử lý ở đầu ra được đầu tư đồng bộ, hiện đại, ý thức của mỗi người dân sẽ có thêm điều kiện để duy trì bền vững. Việc khơi thông dòng vốn đầu tư công xanh, vì thế, không chỉ góp phần giải quyết bài toán môi trường trước mắt, mà còn tạo nền tảng để các đô thị Việt Nam tiến tới mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.