Dầu mỏ, vũ khí và mối quan hệ lâu dài gắn kết Nga và Venezuela

Nhà máy lọc dầu của công ty dầu khí quốc gia Venezuela (PDVSA) ở bang Anzoategui. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo đài RT, Nga và Venezuela đã tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực gồm năng lượng, quốc phòng và thương mại trong những năm gần đây, trong bối cảnh cả hai quốc gia đều phải đối mặt với các lệnh trừng phạt kéo dài từ phương Tây.

Venezuela đã trở thành một trong những bên ủng hộ Nga mạnh mẽ nhất liên quan đến xung đột Ukraine, mở rộng quan hệ ngoại giao và kinh tế, đồng thời phản đối các biện pháp do Mỹ và các đồng minh áp đặt. Gần đây, Điện Kremlin tái khẳng định ủng hộ Venezuela trước áp lực mới từ Mỹ đối với quốc gia Nam Mỹ này.

Hợp tác năng lượng sâu rộng

Là các nước xuất khẩu dầu mỏ lớn, Nga và Venezuela phối hợp chặt chẽ về các vấn đề năng lượng toàn cầu, trong đó có hợp tác trong khuôn khổ OPEC+. Hợp tác năng lượng đã mở rộng trong những năm gần đây thông qua các liên doanh và thỏa thuận dài hạn.

Năm 2025, Venezuela phê chuẩn gia hạn 15 năm các dự án dầu mỏ giữa công ty nhà nước PDVSA và Roszarubezhneft của Nga, duy trì hoạt động tại các mỏ Boqueron và Perija đến năm 2041. Theo hiệp ước đối tác chiến lược ký vào tháng 5/2025, hai bên sẽ hợp tác trong thăm dò dầu khí, tăng sản lượng tại các mỏ hiện có và mở rộng giao dịch dầu thô.

Các quan chức Venezuela cũng cho biết nước này có kế hoạch theo đuổi các dự án mới với Gazprom của Nga. Việc thắt chặt quan hệ phản ánh nỗ lực chung nhằm ổn định thị trường năng lượng, đồng thời đối phó với các lệnh trừng phạt của phương Tây.

Quan hệ quốc phòng và kỹ thuật quân sự lâu dài

Nga từ lâu là đối tác quốc phòng chủ chốt của Venezuela, cung cấp nhiều loại trang thiết bị quân sự và hỗ trợ kỹ thuật. Lực lượng Venezuela đang vận hành các tiêm kích Su-30MK2, các trực thăng Mi-17, Mi-35 và Mi-26, cùng xe tăng T-72 và các phương tiện bọc thép khác do Nga sản xuất được bàn giao theo các thỏa thuận trước đây. Venezuela cũng đã mua các hệ thống phòng không của Nga, gồm các nền tảng tầm trung và tầm xa.

Hợp tác không chỉ dừng ở việc cung cấp vũ khí mà còn mở rộng sang các cơ sở bảo dưỡng, dịch vụ cho trang bị của Nga, cùng các dự án công nghiệp quốc phòng. Nội dung này gồm kế hoạch lắp ráp tại chỗ các vũ khí nhỏ Kalashnikov, như súng trường tấn công AK-103 và đạn dược, tại các cơ sở ở Venezuela.

Thương mại và hợp tác kinh tế

Quan hệ kinh tế giữa Nga và Venezuela tăng trưởng đều trong những năm gần đây. Kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 200 triệu USD năm 2024, tăng khoảng 54% so với năm 2018 bất chấp trừng phạt và các hạn chế về tài chính. Nga đặt mục tiêu tăng gấp đôi kim ngạch lên khoảng 400 triệu USD vào năm 2030 và đưa Venezuela vào nhóm đối tác thương mại hàng đầu của Nga tại Mỹ Latinh.

Lượng hàng Venezuela xuất sang Nga tăng mạnh, trong đó cacao, cà phê và hải sản tăng gấp ba lần trong năm 2025. Ở chiều ngược lại, Nga cung cấp phân bón, lúa mì, dầu thực vật, thuốc men và các hàng hóa công nghiệp, tiêu dùng khác, trong khi hàng chục doanh nghiệp Nga bày tỏ quan tâm mở rộng nguồn cung.

Quan hệ tài chính cũng được mở rộng. Từ tháng 8/2023, Venezuela từng bước áp dụng hệ thống thanh toán Mir của Nga, trong khi ngân hàng liên doanh Evrofinance Mosnarbank thiết lập các tài khoản đại lý với những ngân hàng nhà nước lớn, cho phép doanh nghiệp thanh toán thương mại bằng đồng nội tệ.

Giao lưu văn hóa

Hợp tác còn bao trùm lĩnh vực giáo dục, văn hóa và trao đổi nghị viện, được hỗ trợ bởi chế độ đi lại miễn thị thực và các chương trình học thuật. Các hoạt động văn hóa gồm lễ hội chung, tuần phim, các chuyến lưu diễn ballet và nhạc cổ điển, trong khi số lượng sinh viên Venezuela theo học tại các trường đại học Nga bằng học bổng nhà nước ngày càng tăng.

Thách thức

Khoản nợ của Venezuela đối với Nga, chủ yếu phát sinh từ các thương vụ mua sắm vũ khí trước đây, đã được xử lý thông qua các thỏa thuận tái cơ cấu, giúp giảm áp lực trả nợ và hỗ trợ quan hệ song phương rộng hơn.

Các lo ngại an ninh trong năm 2025 cũng gây ra gián đoạn ngắn hạn đối với du lịch và hàng không, tạm thời ảnh hưởng đến logistics và trao đổi. Tuy nhiên, quan chức hai bên đã hạ thấp tác động này và cho rằng chỉ mang tính tạm thời.

Quan điểm của Nga sau khi Mỹ can thiệp vào Venezuela

Sau khi Mỹ tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro, ngày 3/1, Bộ Ngoại giao Nga ra tuyên bố bày tỏ quan ngại sâu sắc và lên án hành động của Mỹ. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga khẳng định: "Trong tình hình hiện tại, điều quan trọng là cần ngăn chặn tình hình leo thang hơn nữa và tập trung tìm giải pháp cho tình hình thông qua đối thoại". Tuyên bố cho rằng Venezuela cần phải được đảm bảo quyền tự quyết định vận mệnh của mình mà không có bất kỳ sự can thiệp quân sự nào từ bên ngoài, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì nền hòa bình ở khu vực Mỹ Latinh.

Trong khi đó, trên kênh Telegram, Chủ tịch Ủy ban Lập pháp Hiến pháp và Xây dựng Nhà nước của Hội đồng Liên bang Nga, ông Andrei Klishas, bày tỏ quan điểm rằng Liên minh châu Âu (EU) nên áp đặt trừng phạt đối với Mỹ vì vi phạm luật pháp quốc tế và xâm lược vũ trang một quốc gia có chủ quyền.

Trong một phản ứng, Phó Chủ tịch Hội đồng liên bang Nga Kosstantin Kosachev gọi cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela là “vô căn cứ”. Trên kênh Telegram, ông Kosachev cho rằng đa số cộng đồng quốc tế sẽ lên án cuộc tấn công vào Venezuela, vì nước này không gây ra mối đe dọa nào cho Mỹ và chiến dịch quân sự này là vô căn cứ và vi phạm luật pháp quốc tế.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc