Dấu ấn điện ảnh Việt và cú hích từ phim Nhà nước

Doanh thu tăng đột biến

Theo dữ liệu từ Box Office Vietnam (đơn vị quan sát phòng vé độc lập), tổng doanh thu phim Việt năm 2025 tính đến ngày 26/12 đạt khoảng 3.650 tỷ đồng, cao gần gấp đôi so với năm 2024 (khoảng 1.900 tỷ đồng). Trong đó, tổng doanh thu của 10 phim Việt ăn khách nhất năm nay đạt tới 2.765 tỷ đồng, tăng hơn 1,6 lần so với tổng doanh thu top 10 của năm ngoái là 1.715 tỷ đồng.

Top 10 phim Việt có lượng đề cập nổi bật trên mạng xã hội năm 2025. (Nguồn: Kompa)

Năm qua có 51 phim Việt ra rạp, đa dạng thể loại như phim dài, phim hoạt hình, phim tài liệu ca nhạc, phim ngắn... Trong đó, dòng phim kinh dị vẫn chiếm đa số với 19 tác phẩm (37,2%).

Tuy nhiên, dòng phim có sự phân cực rõ nét. Có phim đạt doanh thu 100-200 tỷ đồng như: "Đèn âm hồn" (gần 106 tỷ đồng), "Nhà gia tiên" (242 tỷ đồng), "Quỷ nhập tràng" (149 tỷ đồng), "Thám tử Kiên: Kỳ án không đầu" (249 tỷ đồng)… Trong khi đó nhiều phim doanh thu ảm đạm, thậm chí còn bị nhận xét là thảm họa điện ảnh như: "Đồi hành xác" (2,1 tỷ đồng), "Thai chiêu tài" (2,9 tỷ đồng), "Năm mười" (2,2 tỷ đồng)…

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam đánh giá, năm 2025 là một năm bứt phá mạnh mẽ cả về quy mô lẫn vị thế của điện ảnh Việt. Tỷ lệ nội địa hóa trong năm qua đạt 70%, tăng khoảng 2,4 lần so với con số 29% vào năm 2019 (trước đại dịch Covid-19). Tức cứ 10 người ra rạp có 7 người chọn xem phim Việt.

"Điều đó cho thấy khán giả Việt ngày càng ưu tiên phim nội, đó là sự đảo chiều đáng kể so với giai đoạn 2015–2020 khi phim Việt bị phim ngoại áp đảo", ông Tuấn nói.

Tại tọa đàm "Điện ảnh Việt Nam và Pháp: Cơ hội hợp tác" diễn ra tại Pháp, TS Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Phát triển Điện ảnh Việt Nam khẳng định, năm 2025 đánh dấu phát triển vượt bậc về thị phần của phim Việt. Hiện, tốc độ tăng trưởng của ngành điện ảnh Việt đạt từ 15-20% mỗi năm.

Ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh cho rằng, những thành tích trong năm qua là minh chứng điện ảnh Việt có thể làm những bộ phim đủ sức cạnh tranh trên thị trường, thỏa mãn nhu cầu, thị hiếu của khán giả.

Phim nhà nước tỏa sáng

Nếu trước đây dòng phim giải trí, hài chiếm ưu thế, thì năm 2025 chứng kiến cú bứt phá của dòng phim lịch sử, cách mạng - vốn bị coi là kén khán giả, khó thu hồi vốn.

Poster phim "Mưa đỏ".

Dẫn đầu bảng xếp hạng doanh thu là "Mưa đỏ". Phim ra rạp vào tháng 8/2025, nhanh chóng tạo hiệu ứng mạnh mẽ, vượt mốc 714 tỷ đồng, trở thành phim Việt có doanh thu cao nhất mọi thời đại. Bộ phim "Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối", ra rạp đầu tháng 4 cũng gây ấn tượng mạnh, đạt doanh thu hơn 172 tỷ đồng.

Ngoài ra, "Tử chiến trên không" do Điện ảnh Công an nhân dân sản xuất cũng thu hơn 250 tỷ đồng.

Phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng cho biết, điện ảnh ghi dấu ấn đậm nét hàng loạt bộ phim đạt doanh thu trên 100 tỷ. Đặc biệt bộ phim "Mưa đỏ" đánh dấu lần đầu tiên bộ phim được Nhà nước đầu tư cán đích doanh thu gần 800 tỷ.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, nếu như trước đây, trong các dịp lễ lớn của đất nước, điện ảnh có phần lép vế so với những sự kiện nghệ thuật biểu diễn, thì trong năm 2025, câu chuyện đã hoàn toàn khác.

Điều đó cho thấy hiệu quả của việc hợp tác công – tư trong lĩnh vực điện ảnh. Ngoài ra, các bộ phim phản ánh bước chuyển mình trong tư duy làm phim. Các nhà làm phim đã tìm được cách dung hòa giữa giá trị lịch sử và ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, nâng cao chất lượng nghệ thuật để mang đến những tác phẩm điện ảnh chạm đến khán giả.

Thành công của các phim đề tài lịch sử, cách mạng còn mở ra một xu hướng sáng tạo mới, khi các đơn vị tư nhân mạnh dạn khai thác những câu chuyện lịch sử với góc nhìn hiện đại. Cùng đó là sự xuất hiện của các quỹ đầu tư phim vận hành theo mô hình tiệm cận Hollywood đã mang lại nguồn lực tài chính mới, thúc đẩy tính chuyên nghiệp cho thị trường.

Cơ hội từ hợp tác quốc tế

Năm 2025 ghi nhận dấu mốc có 5 phim nội ra mắt lọt top 10 doanh thu cao nhất mọi thời đại, nhưng đây cũng là năm chứng kiến nhiều phim thua lỗ. Điển hình, "Tiệm cầm đồ: Có chơi có chịu" đạt doanh thu khoảng 153 triệu đồng – thấp nhất trong năm. Xếp sau lần lượt là "Vietnamese Concert Film: Chúng ta là người Việt Nam" đạt khoảng 207 triệu đồng, "Đợi gì mơ đi" chỉ thu về khoảng 309 triệu đồng, "Mưa trên cánh bướm" đạt doanh thu khoảng 647 triệu đồng…

Theo giới chuyên môn, bức tranh phòng vé trong năm qua cho thấy sự khốc liệt và sàng lọc của điện ảnh Việt. Dự kiến, số lượng phim Việt sẽ còn tiếp tục tăng trong năm 2026, với tần suất trung bình ít nhất mỗi tuần có một phim Việt ra mắt.

Điều đó cho thấy, điện ảnh Việt vẫn là mảnh đất màu mỡ, có tiềm năng phát triển trong khi điện ảnh các nước châu Á như Hàn Quốc, Trung Quốc chững lại. Trong bối cảnh đó, các nhà phim buộc phải có sự đột phá về kịch bản, đề tài, cách kể chuyện đủ ấn tượng mới đủ sức kéo khán giả đến rạp.

Năm qua, lần đầu tiên điện ảnh Việt có bộ phim hợp tác với Hàn Quốc là "Mang mẹ đi bỏ" (172 tỷ đồng). Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, lĩnh vực hợp tác quốc tế trong điện ảnh đã mở ra nhiều cơ hội lớn. Bằng chứng ở việc bộ phim hợp tác đầu tiên giữa Việt Nam và Ấn Độ là "Vạn dặm yêu em" chuẩn bị ra mắt vào tháng 1/2026.

Sắp tới, Hàn Quốc và Việt Nam cũng hợp tác sản xuất đồng thời một bộ phim điện ảnh và phim truyền hình quy mô lớn, lấy cảm hứng từ danh tướng Trần Hưng Đạo. Dự án bao gồm một bộ phim chiếu rạp và phim truyền hình dài 125 tập, dự kiến khởi quay vào tháng 5/2026, đặt mục tiêu ra mắt tại rạp vào tháng 2/2027.

Việt Nam không còn đóng vai trò là bối cảnh hay đảm nhiệm khâu sản xuất kỹ thuật mà được tham gia ngay từ giai đoạn phát triển kịch bản với tư cách đồng sản xuất. Đây là sự thay đổi mang tính bản chất, cho thấy năng lực sản xuất và vị thế của điện ảnh Việt đã được đối tác quốc tế ghi nhận.

"Tuy nhiên, để điện ảnh Việt khẳng định tên tuổi, thách thức lớn vẫn nằm ở khâu phát hành và quảng bá quốc tế, nhắm trúng thị trường và hệ thống giải thưởng… Tất cả phải được tính toán cẩn trọng ngay từ đầu", ông Tuấn nói.

Dung Nguyễn