'Đánh thức' ruộng hạn

Vụ hè-thu năm nay, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai thực hiện mô hình chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối tại các xã Trường Phú, Trường Ninh và Phong Nha. Mô hình được thực hiện trên diện tích 34ha với 85 hộ dân tham gia, sử dụng giống ngô NK7328Bt/GT. Người dân được hỗ trợ 50% chi phí giống, vật tư và 100% kinh phí tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật.

Việc chuyển đổi được thực hiện trên những diện tích đất lúa hoặc cây trồng hằng năm cho hiệu quả thấp, nhất là những chân ruộng cao, cuối kênh tưới, thường xuyên gặp khó khăn về nước tưới trong vụ hè-thu. Sau hơn 2 tháng triển khai, cây ngô sinh trưởng, phát triển tốt, ít sâu bệnh, thích nghi với điều kiện thiếu nước tưới.

Tại xã Trường Ninh, Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Vạn Phúc (HTX Vạn Phúc) đã thực hiện chuyển đổi 12ha diện tích đất lúa không chủ động nguồn nước tưới hoặc sản xuất kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối. Đây là vụ đầu tiên HTX thực hiện chuyển đổi cây trồng trên diện tích đất này.

Ông Nguyễn Đình Thành, Giám đốc HTX Vạn Phúc cho biết, trước đây, mỗi năm HTX phải bỏ hoang khoảng 37ha đất canh tác trong vụ hè-thu vì thiếu nước. Năm nay, được sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, HTX đã mạnh dạn thực hiện trồng ngô sinh khối với diện tích 10ha.

Mô hình chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả vụ hè-thu sang trồng ngô sinh khối được doanh nghiệp bao tiêu toàn bộ sản phẩm - Ảnh: Đ.H

Tại xã Trường Phú, ông Phạm Văn Quyết, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Phú Hòa, cho biết, những vụ hè-thu trước đây, HTX phải bỏ hoang khoảng 25ha đất lúa do năng suất thấp, chi phí chống hạn lớn. Đến nay, HTX đã chuyển đổi và đưa vào sản xuất ngô sinh khối với diện tích 18ha.

Trước khi thực hiện mô hình, HTX đã tổ chức các cuộc họp để tuyên truyền, vận động người dân chuyển đổi những diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối. Thấy được triển vọng nâng cao hiệu quả kinh tế nên bà con rất tích cực tham gia.

Qua theo dõi và đánh giá của Trung tâm Khuyến nông tỉnh, mô hình chuyển đổi trồng ngô sinh khối trên đất lúa kém hiệu quả bước đầu đạt mục tiêu về năng suất và lợi nhuận. Quá trình triển khai mô hình, dù gặp nắng nóng kéo dài hơn 30 ngày ngay sau khi gieo, giống ngô sinh khối NK7328 Bt/GT vẫn sinh trưởng tốt, thích ứng với điều kiện khô hạn và ít bị sâu bệnh gây hại. Năng suất hiện tại ước đạt bình quân khoảng 50 tấn/ha, trong đó xã Trường Ninh đạt cao nhất khoảng 54 tấn/ha.

Một trong những yếu tố quyết định sự thành công của mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng lần này chính là việc Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm. Theo ông Phan Ngọc Đồng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, để bảo đảm quyền lợi cho bà con, trung tâm đã làm việc với Công ty CP chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình ký kết hợp đồng với các xã thu mua toàn bộ 100% sản lượng ngô sinh khối, giúp người dân xóa bỏ tâm lý lo ngại về đầu ra, yên tâm sản xuất.

“Đơn vị thu mua đã ký cam kết thu mua toàn bộ sản lượng ngô sinh khối của các hộ tham gia mô hình với giá 1.200 đồng/kg tại ruộng. Mô hình đạt doanh thu khoảng 64,8 triệu đồng/ha, lợi nhuận trên 20 triệu đồng/ha, cao hơn 19,4 triệu đồng/ha so với sản xuất lúa PC6 trên cùng chân đất”, ông Đồng cho biết thêm.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, vụ hè-thu năm nay, toàn tỉnh có khoảng 9.454ha đất lúa không tổ chức sản xuất. Trong đó, hơn 8.250ha bị thiếu nước tưới nghiêm trọng, diện tích còn lại phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời, tiềm ẩn rủi ro cao. Thực trạng này cho thấy bài toán sản xuất vụ hè-thu đang đối mặt với nhiều trở ngại do thời tiết diễn biến cực đoan, trong khi hệ thống thủy lợi chưa đáp ứng nhu cầu tưới cho nhiều vùng sản xuất.

Bà Nguyễn Hồng Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, thời gian qua ngành đã triển khai hiệu quả nhiều mô hình chuyển đổi, như: Trồng dưa hấu phủ bạt nilon gần 50ha tại các xã Gio Linh, Cửa Tùng, Trường Ninh, Quảng Ninh cho lợi nhuận 85-95 triệu đồng/ha; trồng ngô nếp lai tại xã Ninh Châu, Hoàn Lão lợi nhuận 20 triệu đồng/ha; trồng mướp đắng tại xã Trường Ninh lợi nhuận 60-80 triệu đồng/ha; chuyển đổi trồng sen tại xã Lệ Thủy, Vĩnh Hoàng lợi nhuận 90-130 triệu đồng/ha...

Tuy nhiên, công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng vẫn còn gặp một số khó khăn do tập quán sản xuất cũ, chi phí đầu tư ban đầu lớn, thị trường tiêu thụ đôi lúc chưa ổn định, việc tích tụ ruộng đất và hạ tầng thủy lợi nội đồng ở vùng thiếu nước chưa đồng bộ.

Thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục rà soát, phân loại toàn bộ diện tích đất lúa kém hiệu quả theo nguồn nước và thổ nhưỡng để tham mưu phương án chuyển đổi phù hợp; đồng thời đẩy mạnh liên kết doanh nghiệp, hoàn thiện hạ tầng phục vụ sản xuất và nhân rộng các mô hình đã chứng minh hiệu quả thực tế.