Dân vận khéo, gỡ “nút thắt” mặt bằng

Dự án đường nối TP Thanh Hóa (cũ) với Cảng Hàng không Thọ Xuân bắt đầu thi công trở lại từ ngày 1/8/2026. Ảnh: Tùng Lâm

Đi từng ngõ, “gõ” từng nhà

Tuyến đường ven biển đoạn Tiên Trang - Khu Kinh tế Nghi Sơn đi qua địa bàn phường Ngọc Sơn dài 7,32km, với khoảng 16ha đất phải thu hồi, ảnh hưởng đến hơn 500 hộ dân. Là công trình được người dân mong đợi nhiều năm, song khi dự án được khởi động trở lại từ cuối tháng 12/2025, GPMB vẫn là bài toán không dễ, bởi mỗi diện tích đất thu hồi đều gắn với tài sản, nơi ở và cuộc sống của người dân.

Xác định muốn tháo gỡ “nút thắt” mặt bằng trước hết phải giải tỏa những băn khoăn từ cơ sở, Đảng ủy, UBND phường Ngọc Sơn đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Các tổ công tác được thành lập; cán bộ phường, tổ dân phố, đoàn thể trực tiếp xuống từng khu dân cư, đến từng hộ có đất bị ảnh hưởng để tuyên truyền, giải thích chính sách, đồng thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và hoàn cảnh cụ thể.

Cùng với tuyên truyền, vận động, quyền lợi chính đáng của các hộ bị ảnh hưởng được địa phương đặc biệt quan tâm. Phương án bồi thường, hỗ trợ được công khai; các trường hợp phải di chuyển chỗ ở được bố trí tái định cư. Việc cán bộ trực tiếp gặp gỡ, cùng người dân tháo gỡ từng vấn đề cụ thể đã giúp nhiều băn khoăn được giải tỏa, tạo đồng thuận trong GPMB. Đến hết tháng 8, toàn bộ diện tích mặt bằng của tuyến đường qua địa bàn phường Ngọc Sơn đã được bàn giao cho đơn vị thi công.

Theo ông Lê Đình Phương, Phó Chủ tịch UBND phường Ngọc Sơn, kinh nghiệm quan trọng là chuyển từ tư duy đơn thuần thực hiện thủ tục hành chính sang đồng hành cùng người dân. Chính sách phải công khai, minh bạch, đúng quy định; quá trình tuyên truyền, vận động phải kiên trì, thấu tình, đạt lý. Đặc biệt, với những hộ phải di dời, địa phương quan tâm bố trí tái định cư, bảo đảm nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Khi quyền lợi được bảo đảm, kiến nghị được lắng nghe và giải quyết kịp thời, người dân hiểu, chia sẻ và chủ động bàn giao mặt bằng.

Cách làm lấy công khai, đối thoại và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân làm nền tảng cũng được xã Đồng Tiến vận dụng trong GPMB Khu Công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa giai đoạn 1. Khối lượng mặt bằng phải thực hiện lên tới 116ha. Mặc dù người dân đồng tình với chủ trương triển khai dự án, quá trình thực hiện vẫn phát sinh băn khoăn khi đơn giá bồi thường đất nông nghiệp có sự chênh lệch giữa các địa bàn giáp ranh, thậm chí giữa những thửa đất liền kề. Đây là vấn đề nếu không được giải thích, xử lý thỏa đáng rất dễ ảnh hưởng đến sự đồng thuận.

Ông Lê Quang Thọ, Phó Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng, UBND xã Đồng Tiến chia sẻ: “Địa phương đã công khai phương án, giải thích rõ căn cứ áp dụng chính sách; đồng thời tổng hợp những bất cập phát sinh từ thực tế để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, điều chỉnh. Cán bộ cơ sở cũng kiên trì gặp gỡ, tuyên truyền để người dân hiểu rõ ý nghĩa của dự án đối với phát triển kinh tế - xã hội, thu hút đầu tư và tạo việc làm trên địa bàn. Nhờ đó, 116ha mặt bằng phục vụ dự án đã được bàn giao”.

Khó đến đâu, gỡ đến đó

Thực tế cho thấy, càng đi vào những phần diện tích GPMB còn lại, mức độ khó khăn càng lớn. Vướng mắc không chỉ nằm ở sự đồng thuận của người dân mà còn đến từ những vấn đề tồn tại qua nhiều thời kỳ như nguồn gốc và quá trình sử dụng đất phức tạp; đất được giao không đúng thẩm quyền; giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp vượt hạn mức hoặc không đúng nguồn gốc... Mỗi trường hợp có tính chất khác nhau, đòi hỏi vừa vận dụng đúng chính sách, pháp luật, vừa phải kiên trì đối thoại để tìm được phương án xử lý phù hợp.

Tại phường Nam Sầm Sơn, để triển khai Dự án Trạm biến áp 220kV Sầm Sơn và đường dây đấu nối 220kV Thanh Hóa - Sầm Sơn, địa phương phải GPMB 5,69ha, liên quan tới 133 hộ dân. Sau quá trình tập trung tháo gỡ những vướng mắc cuối cùng liên quan đến hành lang tuyến, địa phương đã hoàn thành, bàn giao 100% mặt bằng để chủ đầu tư tổ chức thi công.

Ông Lường Văn Anh, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Nam Sầm Sơn cho biết: “Với khó khăn cuối cùng khi 2 hộ dân có đất ở bị ảnh hưởng bởi hành lang tuyến và kiến nghị được bố trí tái định cư. Trong đó, một hộ có tới 4 lô đất bị ảnh hưởng nên tâm tư, băn khoăn về quyền lợi là không nhỏ. Địa phương đã nhiều lần gặp gỡ, tuyên truyền, giải thích cụ thể chính sách theo Nghị định số 62/2025/NĐ-CP của Chính phủ về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực. Sau quá trình đối thoại, hộ dân cuối cùng đã đồng thuận bàn giao mặt bằng”.

Tinh thần “khó đến đâu, gỡ đến đó” cũng đang được đặt ra đối với 2 dự án đường nối TP Thanh Hóa (cũ) với Cảng Hàng không Thọ Xuân, dài 23,11km. Đến giữa tháng 8, các địa phương đã bàn giao 15,8km, đạt 68,3%; chi trả bồi thường cho 1.918/2.268 hộ, với gần 1.083 tỷ đồng. Các xã Đồng Tiến, An Nông, Sao Vàng đã hoàn thành 100% mặt bằng qua địa bàn. Phần việc còn lại chủ yếu là những trường hợp khó. Trong 350 hộ chưa hoàn thành GPMB, có 119 hộ vướng mắc về nguồn gốc, hồ sơ đất đai, hạn mức đất ở, tranh chấp hoặc chưa thống nhất phương án bồi thường. Khối lượng này tập trung tại Hợp Tiến, Thọ Ngọc, Thọ Bình. Các địa phương đang rà soát từng trường hợp, tăng cường đối thoại, đồng thời đề xuất tháo gỡ những vấn đề vượt thẩm quyền để sớm bàn giao mặt bằng liền tuyến cho nhà thầu thi công.

Đến hết tháng 8/2026, toàn tỉnh đã có 18 xã, phường hoàn thành 100% kế hoạch GPMB. Trong tương quan 6 chỉ tiêu kinh tế - xã hội quan trọng cùng thời điểm của Thanh Hóa, Nghệ An, Ninh Bình và Hà Tĩnh, GPMB cũng là một trong những chỉ tiêu Thanh Hóa có mức độ hoàn thành nổi bật. Song, phía trước vẫn còn một khối lượng lớn phải hoàn thành, trong đó chủ yếu là những phần việc khó. Đây sẽ là phép thử đối với năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở. Bởi thực hiện GPMB không thể chỉ bằng mệnh lệnh hành chính, càng không thể đánh đổi quyền lợi chính đáng của người dân để lấy tiến độ. Thực tế từ những địa phương làm tốt cho thấy, khi chính sách được thực hiện công khai, công bằng; cán bộ gần dân, sát dân, hiểu dân, kiên trì đối thoại và từng vướng mắc được xử lý đến cùng, sự đồng thuận sẽ trở thành nguồn lực quan trọng để mở đường cho dự án.