Đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran: Lạc quan thận trọng?

Bàn cờ ngoại giao Trung Đông đang xoay chuyển tích cực sau vòng đàm phán gián tiếp đầu tiên tại Muscat (Oman) vào ngày 6/2 vừa qua. Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani nhận định Mỹ đang dần chuyển từ kịch bản răn đe quân sự sang một “con đường hợp lý” thông qua đàm phán và đối thoại. Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận tiến trình trao đổi đang diễn ra tốt đẹp, đồng thời hé lộ khả năng vòng đàm phán tiếp theo sẽ sớm được khởi động ngay trong tuần tới.

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani. Ảnh: Reuters

Tâm điểm chú ý trong 24 giờ qua dồn về Nhà Trắng, nơi Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa có cuộc hội đàm kéo dài 3 giờ với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vào ngày 11/2. Tại cuộc gặp, ông Netanyahu đã ráo riết vận động Mỹ mở rộng phạm vi các cuộc đàm phán hạt nhân quan trọng với Iran. Từ lâu Israel cũng đã kêu gọi Iran chấm dứt mọi hoạt động làm giàu uranium, thu hẹp chương trình tên lửa đạn đạo và cắt đứt quan hệ với các nhóm phiến quân trong khu vực. Iran luôn bác bỏ những yêu cầu đó, nói rằng họ chỉ chấp nhận một số giới hạn về làm giàu uranium để đổi lấy việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt.

Dù Israel gây sức ép lớn, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định ông vẫn ưu tiên giải pháp ngoại giao nhưng không quên kèm theo những cảnh báo đanh thép. Một mặt nhà lãnh đạo Mỹ thúc đẩy đối thoại, mặt khác cảnh báo Iran về các đòn tấn công quân sự "rất cứng rắn" nếu đàm phán thất bại.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance hôm qua cũng nhấn mạnh: "Tổng thống đã nói với toàn bộ đội ngũ cấp cao rằng chúng ta nên cố gắng đạt được một thỏa thuận đảm bảo Iran không có vũ khí hạt nhân. Nhưng nếu không thể đạt được, chúng ta vẫn còn rất nhiều lựa chọn khác bởi chúng ta có quân đội mạnh nhất thế giới. Cho đến khi Tổng thống yêu cầu dừng lại, còn không chúng ta vẫn sẽ tiếp tục các cuộc đàm phán này và cố gắng đạt được một kết quả tốt thông qua thương lượng".

Đáp lại những áp lực từ Mỹ và Israel, phía Iran hiện vẫn giữ thái độ kiên quyết. Ngoại trưởng Abbas Araghchi một lần nữa khẳng định nước này sẽ không nhượng bộ về quyền làm giàu uranium và tuyên bố chương trình tên lửa là "lằn ranh đỏ" không thể mặc cả.

"Không ai có thể làm được dù chỉ là điều nhỏ nhất để chống lại tên lửa của chúng tôi. Tên lửa của chúng tôi không phải là một phần của cuộc đàm phán và sẽ không bao giờ là như vậy", ông Araghchi nói.

Phía Iran đồng thời cảnh báo chuyến công du Mỹ của Thủ tướng Israel có thể tác động tiêu cực đến tiến trình đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran. Trong cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baqaei cho biết Mỹ cần phải quyết định hành động độc lập, tránh những áp lực và ảnh hưởng tiêu cực gây bất lợi cho khu vực.

Những diễn biến phức tạp trên chính trường ngay lập tức tác động đến thị trường năng lượng. Giá dầu thô Brent đã vượt ngưỡng 70 USD/thùng do lo ngại nguồn cung bị gián đoạn tại eo biển Hormuz nếu đàm phán đổ vỡ. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) đã phải nâng dự báo giá dầu trung bình do những biến động khó lường từ chính sách của Mỹ đối với Iran.

Trong bối cảnh Mỹ vẫn không ngừng tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông, Iran kiên định với các “lằn ranh đỏ” và Israel sẵn sàng kịch bản tấn công dự phòng, mọi sự chú ý đang đổ dồn vào tiến trình đàm phán tiếp theo. Tuy nhiên, với những bất đồng sâu sắc về làm giàu uranium, lộ trình đàm phán tới đây được dự báo sẽ đầy chông gai. Một thỏa thuận thực chất chỉ có thể đạt được nếu các bên tìm thấy điểm cân bằng giữa an ninh khu vực và lợi ích quốc gia.

Phương Anh/VOV1 (tổng hợp)