Đàm phán bất thành, Mỹ áp thuế quan 50% lên Canada

Thủ tướng Canada Mark Carney (trái) và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Canada, tháng 6/2025 - Ảnh: NYT.

Vào ngày 22/8, Mỹ bắt đầu áp mức thuế quan 50% đối với một số mặt hàng của Canada, khi hai quốc gia đồng minh lâu năm không thể đạt được một thỏa thuận thương mại và cáo buộc nhau làm trật bánh các cuộc đàm phán đã kéo dài nhiều ngày.

Mức thuế quan mới có hiệu lực ngay sau khi bước sang ngày 22/8 theo giờ Mỹ, áp dụng cho khoảng 20 tỷ USD hàng hóa của Canada, bao gồm cả những sản phẩm như gậy khúc côn cầu bằng gỗ - vốn ít được sử dụng hiện nay.

Giá trị hàng hóa này chỉ chiếm hơn 5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada sang Mỹ, nhưng việc áp thuế quan mới đánh dấu sự gia tăng căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Canada Mark Carney. Diễn biến này có thể khiến cuộc đàm phán rộng hơn về gia hạn hiệp định thương mại tự do Mỹ-Mexico-Canada, được gọi là thỏa thuận USMCA, trở nên khó khăn hơn.

Thủ tướng Carney tuyên bố đình chỉ đàm phán thương mại với Mỹ và sẽ trả đũa tương xứng đối với biện pháp thuế quan mới của Washington.

"Tôi đã quyết định đình chỉ đàm phán thương mại với Mỹ và đã chỉ đạo các nhà đàm phán của Canada trở về Ottawa", ông Carney cho biết trong một tuyên bố.

Ông Carney nhấn mạnh rằng các nhà đàm phán Canada đã làm việc chăm chỉ và thiện chí để bảo vệ lợi ích của người dân Canada trong suốt cuộc đàm phán cho đến phút cuối cùng. “Tuy nhiên, những thay đổi vào phút chót trong các điều khoản đề xuất của Mỹ là không công bằng, không mang tính kinh tế và đặt ra câu hỏi về độ tin cậy của bất kỳ thỏa thuận nào”, ông nói.

Ông Carney - người duy nhất từng điều hành ngân hàng trung ương của hai nền kinh tế lớn là Anh và Canada - trở thành Thủ tướng Canada vào năm ngoái với cam kết chống lại chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ. Hiện tại, ông vẫn nhận được ủng hộ rộng rãi của cử tri Canada. Các cuộc thăm dò cho thấy phần lớn người dân Canada phản đối việc nhượng bộ Mỹ trong cuộc chiến thương mại song phương.

Chỉ vài giờ trước khi biện pháp thuế quan mới có hiệu lực, hai bên dường như đã tiến gần đến một thỏa thuận mà theo các nguồn tin, có thể đã giảm thuế đối với thép, nhôm và ô tô, đồng thời có khả năng đưa rượu Mỹ trở lại các cửa hàng rượu của Canada.

"Tối nay, Canada đã từ chối hoàn tất một thỏa thuận thương mại theo các điều khoản đã được đồng ý trước đó trong tuần", Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết trong một cuộc họp báo tại Nhà Trắng. Ông Greer nhấn mạnh rằng đây là một cơ hội mà Canada đã bỏ lỡ để hợp tác với Mỹ.

Một quan chức cấp cao của chính quyền ông Trump cho biết đề xuất của Mỹ lẽ ra đã đặt Canada vào vị thế tốt nhất về thuế quan trong số các nước có kim ngạch xuất khẩu lớn sang thị trường Mỹ, nhưng Canada đã yêu cầu thêm các nhượng bộ, đặc biệt là về thép, nhôm, ô tô và gỗ mềm. Không có cuộc đàm phán bổ sung nào được lên lịch sau khi Mỹ triển khai mức thuế quan mới - vị này tiết lộ với hãng tin Reuters.

Tháng trước, ông Trump đã đe dọa áp áp thuế quan bổ sung đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Canada, bao gồm rượu vang, đồ nội thất, sản phẩm sữa, xi măng, quần áo, cần câu cá và thiết bị khúc côn cầu.

Mức thuế mới này - không có sự miễn trừ nào theo thỏa thuận USMCA - đặt một số lĩnh vực vốn đã dễ bị tổn thương trong nền kinh tế Canada trước rủi ro thiệt hại nghiêm trọng. Các ngành bị ảnh hưởng có thể chứng kiến tình trạng mất việc làm và đóng cửa nhiều doanh nghiệp - theo nhận định của các chuyên gia thương mại.

Quyết định áp thuế quan mới lên Canada được Mỹ đưa ra sau 3 ngày đàm phán tại Washington giữa ông Dominic LeBlanc, Bộ trưởng phụ trách quan hệ thương mại của Canada với Mỹ, và ông Greer.

Mức thuế quan mới là một sự leo thang từ các biện pháp thuế quan của Mỹ đối với thép, gỗ và ô tô đã áp dụng trong 18 tháng qua. Những ngành này của Canada đã chịu tác động tiêu cực từ thuế quan Mỹ, nhưng đến nay đã cho thấy sức chống chịu tốt, tránh được sự suy giảm nghiêm trọng.