Đậm đà món gà đồi om măng chua

Chị Phạm Thị Tuyết chế biến xong món gà om măng chua lam bằng ống nứa.

Người thực hiện món ăn là chị Phạm Thị Tuyết, dân tộc Thái ở bản Bút, xã Nam Xuân, cho biết: “Để có được món gà đồi om măng chua chuẩn vị, khâu lựa chọn nguyên liệu đóng vai trò rất quan trọng”.Gà phải là gà đồi, thả tự nhiên, thịt săn chắc, ngọt đậm, không bở . Khoảng 1 kg thịt gà sau khi làm sạch sẽ được chặt miếng vừa ăn, giữ cả phần da để khi chế biến không bị khô.Linh hồn của món Măng chua thường được bà con chuẩn bị từ mùa măng nứa, măng bương. Măng sau khi hái về được làm sạch, thái mỏng, để ráo nước rồi trộn muối theo tỷ lệ vừa phải. Công đoạn này đòi hỏi kinh nghiệm: nhiều muối sẽ làm măng mặn, ít muối lại không đủ độ chua tự nhiên. Gia vị đi kèm không cầu kỳ nhưng lại rất đặc trưng của núi rừng, hạt nêm, mì chính, đặc biệt là mắc khẻn và hạt dổi.

Hỗn hợp thịt gà, măng chua và các gia vị ngấm đều được cho vào ống nứa.

Sau khi sơ chế, thịt gà được trộn đều với măng chua và các loại gia vị. Điểm đặc biệt là không cần thêm muối bởi măng đã đủ độ mặn. Hỗn hợp sau khi trộn được để ngấm trong một khoảng thời gian nhất định để gia vị thấm sâu vào từng thớ thịt.Công đoạn tiếp theo chính là nét độc đáo làm nên bản sắc của món ăn: cho toàn bộ hỗn hợp vào ống nứa, ống vầu hoặc ống bương. Những ống tre, nứa này không chỉ là dụng cụ nấu, mà còn góp phần tạo nên mùi thơm đặc trưng cho món ăn.Ống được đặt lên bếp than hồng, nướng chín từ từ. Người nấu phải canh lửa đều tay, tránh để lửa quá to khiến ống cháy bên ngoài mà bên trong chưa kịp chín. Đây là kỹ thuật đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm, bởi chỉ cần sơ suất, món ăn sẽ mất đi hương vị vốn có. Trong quá trình nướng, mùi thơm từ gà, măng chua, hòa quyện với hương tre nứa và gia vị núi rừng lan tỏa khắp gian bếp, tạo nên một thứ hương gọi mời rất riêng của bản Bút.

Trong quá trình làm phải chú ý lửa và than hồng để thịt chín đều.

Khi ống nứa được tách ra, làn khói nhẹ cùng mùi thơm đặc trưng lập tức lan tỏa. Thịt gà chín mềm, không khô, thấm đều gia vị; măng chua giữ được độ giòn, vị chua dịu vừa phải.Thưởng thức món ăn, thực khách sẽ cảm nhận rõ sự hòa quyện của nhiều tầng hương vị: vị ngọt tự nhiên của thịt gà đồi, vị chua thanh của măng, chút cay nồng, thơm hăng của mắc khẻn và hạt dổi. Tất cả tạo nên một trải nghiệm vị giác mạnh mẽ nhưng hài hòa.

Thịt gà măng chua lam trong ống nứa giữ trọn vẹn hương vị món ăn.

Món này ngon nhất khi ăn kèm với xôi nếp nương dẻo thơm và các loại rau rừng hái trong vườn. Giữa không gian nhà sàn, có cửa sổ nhìn xa xa ra cánh đồng ruộng bậc thang, từng miếng gà nóng hổi như làm trọn vẹn thêm câu chuyện ẩm thực của vùng cao.Gà đồi om măng chua không chỉ là món ăn thường ngày mà còn là một phần trong đời sống văn hóa của đồng bào Thái ở bản Bút nói riêng và vùng Nam Xuân nói chung. Từ cách chọn nguyên liệu, chế biến đến cách thưởng thức đều gắn liền với điều kiện tự nhiên và tập quán sinh hoạt của người dân.

Mâm cơm đón khách của bà con bản Bút, xã Nam Xuân, trong đó nổi bật là món thịt gà om măng chua.

Việc sử dụng ống nứa, ống bương để nấu ăn thể hiện sự tận dụng khéo léo tài nguyên rừng, đồng thời lưu giữ phương thức chế biến truyền thống qua nhiều thế hệ. Những gia vị như mắc khẻn, hạt dổi cũng là dấu ấn riêng của ẩm thực người miền núi Thanh Hóa.Ngày nay, khi bản Bút đang dần trở thành điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn, món gà đồi om măng chua không chỉ phục vụ bữa ăn gia đình, mà còn trở thành “đại sứ ẩm thực”, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương đến du khách trong và ngoài tỉnh. Ẩm thực, vì thế, không chỉ dừng lại ở chuyện ăn uống mà còn là cầu nối văn hóa, mang lại những cảm xúc chân thật và sâu sắc cho mỗi người khi đặt chân đến vùng đất này.

Du khách thưởng thức ẩm thực trên nhà sàn bản Bút, xã Nam Xuân.

Rời bản Bút, dư vị của món gà đồi om măng chua vẫn như còn vương vấn nơi đầu lưỡi, một chút chua dịu, một chút thơm nồng và cả hơi ấm của bếp lửa miền sơn cước. Trong hành trình khám phá Nam Xuân, có lẽ chính những món ăn mộc mạc như thế lại là điều khiến du khách nhớ lâu nhất, để rồi muốn quay trở lại, không chỉ để ngắm cảnh mà còn để thưởng thức trọn vẹn hồn quê nơi đây.

Bá Phượng