Đảm bảo an toàn dịch bệnh trên đồng ruộng

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh tập huấn IPHM điều tra sinh vật hại trên cây lúa tại xã Nguyệt Đức.

Vụ Hè Thu năm 2026, toàn tỉnh gieo trồng 65.618 ha lúa, gồm lúa mùa sớm 29.890 ha, mùa trung 22.180 ha, mùa muộn hơn 13.548 ha; ngô 17.370 ha; rau các loại 10.604 ha; mía 2.985 ha; sắn 10.313 ha; cây có múi 14.766 ha, chè hơn 14.668 ha...

Sản xuất trồng trọt mang tính thời vụ, phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên và chịu tác động lớn của biến đổi khí hậu. Địa bàn tỉnh rộng, có nhiều vùng, tiểu vùng khí hậu, tập quán canh tác khác nhau, trong cùng một vụ lại có nhiều trà gieo trồng nên sinh trưởng của cây trồng không đồng đều, diễn biến sinh vật gây hại cũng phức tạp. Điều này gây khó khăn cho công tác theo dõi, dự báo, chỉ đạo chăm sóc và phòng, trừ sâu bệnh.

Trong khi đó, đội ngũ cán bộ phụ trách lĩnh vực nông nghiệp ở cấp xã có nhiều người mới, kinh nghiệm chuyên môn về chăm sóc cây trồng, điều tra và phòng, trừ sinh vật gây hại còn hạn chế. Vì vậy, việc tăng cường cán bộ chuyên môn bám đồng, kịp thời phát hiện và hướng dẫn xử lý sâu bệnh ngay từ cơ sở được xác định là giải pháp quan trọng.

Hiện trên các trà lúa mùa sớm, mùa trung và mùa muộn đã xuất hiện bệnh đốm sọc, khô vằn, sâu cuốn lá nhỏ, vi khuẩn gây hại từ nhẹ đến trung bình, cục bộ có nơi hại nặng. Trên cây ngô, rau, chè xuất hiện rầy các loại, sâu đục thân gây hại nhẹ, rải rác. Đối với cây có múi, một số bệnh và đối tượng gây hại như đốm lá, khô vằn, gỉ sắt, sâu cắn lá, rệp, sâu xanh, bọ xít, nhện đỏ, bệnh vàng lá, vàng lá thối rễ... cũng xuất hiện. Sâu vẽ bùa, rệp sáp, sâu đục thân, đục cành gây hại nhẹ, rải rác.

Tổng diện tích toàn tỉnh nhiễm sinh vật gây hại vụ mùa trên cây lúa, rau, chè và một số cây trồng khác gần 5.500 ha. Trong đó, trên 90% diện tích nhiễm ở mức nhẹ đến trung bình, không có diện tích mất trắng. Các địa phương đã tổ chức phòng trừ hơn 6.000 ha; nhiều diện tích cây trồng được kiểm soát tốt các sinh vật gây hại, đảm bảo an toàn cho sản xuất.

Theo dự báo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (BVTV) Phú Thọ, trong tháng 9, bệnh đốm sọc vi khuẩn, bạc lá, sâu đục thân, rệp, chuột hại lúa...tiếp tục có nguy cơ gây hại trên lúa. Thời tiết nắng, mưa xen kẽ tạo điều kiện cho sâu bệnh phát sinh, lây lan, nhất là trên diện tích đã xuất hiện bệnh. Nguy cơ cao tập trung ở diện tích lúa chưa trổ, ruộng bón nhiều phân đạm, sử dụng các giống mẫn cảm như Thụy Hương, Ngọc Hương, Thiên ưu 8, TBR97, Hà Phát 3, TBR225, Khang Dân 18... và một số giống lúa lai có bản lá to, mềm, đặc biệt sau các trận mưa rào.

Thực hiện các văn bản chỉ đạo sản xuất của Trung ương và tỉnh, từ tháng 7/2026, Chi cục Trồng trọt và BVTV Phú Thọ đã tham mưu Sở NN&MT ban hành các văn bản triển khai diệt chuột tập trung; phòng, trừ bệnh đốm sọc vi khuẩn hại lúa mùa. Tăng cường tuyên truyền về diễn biến sâu bệnh, nguy cơ gây hại và biện pháp kỹ thuật phòng, trừ bằng nhiều hình thức, giúp người dân chủ động nhận diện, xử lý sinh vật gây hại. Cán bộ kỹ thuật của Chi cục phối hợp với cán bộ Phòng NN&MT, Phòng Kinh tế xã, phường; HTX dịch vụ Nông nghiệp thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, theo dõi diễn biến sinh vật gây hại để có biện pháp phòng chống kịp thời.

Chi cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật Phú Thọ tổ chức lớp tập huấn điều tra sinh vật hại trên cây rau tại xã Hội Thịnh.

Kỹ sư Phạm Quang Triều - Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Phú Thọ cho biết: “Chi cục đã phối hợp với chính quyền các xã, phường tăng cường kiểm soát đồng ruộng; phân công cán bộ bám đồng, theo dõi các điểm điều tra cố định để nắm chắc các giai đoạn phát dục, chủ động dự báo, dự tính chính xác các đối tượng sinh vật gây hại”.

Thông tin dự báo tình hình sâu bệnh được cập nhật định kỳ 7 ngày/lần cùng với hướng dẫn các biện pháp kỹ thuật để người dân chủ động phòng, trừ. Theo kỹ sư Triều, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và HTX dịch vụ nông nghiệp là yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng, trừ sinh vật gây hại.

Đối với cây có múi đang trong giai đoạn phát triển quả, ngành chuyên môn khuyến cáo người dân thường xuyên kiểm tra vườn, cắt tỉa, loại bỏ cành bị sâu bệnh; bón phân, chăm sóc kịp thời để cây sinh trưởng, phát triển tốt.

Cùng với đó, tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật; thực hiện kiểm dịch thực vật đối với giống cây trồng nhập nội theo quy định; ngăn chặn, xử lý tình trạng buôn bán thuốc giả, kém chất lượng, ngoài danh mục được phép sử dụng.

Ngành chuyên môn hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật như IPM, IPHM, SRI, “3 giảm, 3 tăng”, quy trình sản xuất VietGAP; ưu tiên biện pháp thủ công như bắt sâu, ngắt ổ trứng, vợt bướm, thu gom lá bệnh để tiêu hủy, bẫy bắt chuột.

Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, người dân được hướng dẫn tuân thủ nguyên tắc “4 đúng”: đúng thuốc, đúng thời điểm, đúng liều lượng và đúng cách. Đồng thời, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ; tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học nhằm bảo đảm chất lượng nông sản, bảo vệ môi trường. Bao bì, chai lọ thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng phải được thu gom, xử lý đúng nơi quy định.