Đặc sắc lễ cưới của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên

Theo tập quán truyền thống của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên, lễ cưới không chỉ là việc riêng của hai gia đình mà là ngày hội của cả buôn làng.

Lễ cưới là thời khắc cộng đồng chứng giám, thần linh phù hộ, dòng họ kết nối và đôi trai gái bước vào đời sống hôn nhân bằng những nghi lễ giàu biểu tượng.

Tham gia tái hiện là các nhóm đồng bào đang sinh hoạt hằng ngày tại Làng, tạo nên một không gian vừa trang nghiêm vừa rộn ràng, đậm sắc màu Tây Nguyên. Lễ cưới được tái hiện giữa chú rể A Chương và cô dâu Đinh Thị Nha. Nhà gái ở làng dân tộc Ba Na và nhà trai ở làng dân tộc Xơ Đăng.

Trước khi tổ chức, đại diện hai làng Ba Na và Xơ Đăng mời đồng bào đại diện các làng đến họp bàn, phân công vai vế trong gia đình, thống nhất các công việc chuẩn bị lễ vật và của hồi môn cho cô dâu, chú rể. Lễ vật gồm lợn, gà, rượu cần, trang phục, vòng đồng… những vật phẩm vừa mang ý nghĩa dâng cúng thần linh, vừa thể hiện sự trân trọng, chúc phúc và lời gửi gắm no ấm cho đôi trẻ trong chặng đường mới.

Lễ cưới bắt đầu với nghi lễ xin dâu, một điểm nhấn quan trọng, thể hiện sự trang nghiêm và chặt chẽ của phong tục. Trong lễ này, nhà trai mang đến nhà gái những lễ vật theo tập quán như chăn, vòng cườm, váy áo, gà, xôi, 10 quả trứng, bầu nước.

Nhà gái đón tiếp chú rể cùng đoàn nhà trai trong không khí nồng hậu, trong tiếng chiêng rộn ràng, điệu múa xoang của các cô gái trong làng, rồi mời đoàn nhà trai đưa lễ vật vào trung tâm nhà sàn.

Bà mối đại diện phía nhà trai đến thưa chuyện, xin phép đón dâu vào giờ đẹp. Nhà gái mời nhà trai uống rượu cần, mẹ cô dâu dặn dò đôi trai gái trước khi về chung một nhà.

Sau nghi lễ xin dâu là nghi lễ đưa dâu và tổ chức cưới ở nhà trai.

Cô dâu cùng chú rể và hai bên gia đình cùng tới nhà trai, nơi đoàn nhà trai và mẹ chú rể đang chờ đón với những nghi lễ quan trọng.

Phần nghi lễ quan trọng nhất trong lễ cưới sẽ chính thức diễn ra ở nhà trai.

Trong khi đoàn rước chưa tới, nhà trai chuẩn bị đoàn đón đoàn nhà gái cùng cô dâu chú rể, mẹ chú rể sẽ trao vòng đồng cho cô con dâu như một cử chỉ chào đón, thể hiện niềm vui và hạnh phúc khi gia đình có thêm thành viên mới.

Sau khi trao vòng đồng cho cô dâu, mẹ chú rể dẫn tay cô dâu vào nhà.

Trong không khí trang nghiêm trước sự chứng kiến của dân làng và gia đình hai họ, già làng, cũng là người đại diện làm lễ khấn báo với thần bản mệnh của cộng đồng, thể hiện sự gắn kết và xin được thần linh chứng giám.

Tiếp đó, ông mối cầm tay có đeo vòng của cô dâu và chú rể chạm vào nhau, rồi yêu cầu đôi trẻ ăn chung, uống chung. Già làng và ông mối gửi lời chúc phúc cho đôi tân hôn, cầu mong cuộc sống mới đủ đầy, khỏe mạnh, hạnh phúc bền lâu, có con nối dõi và gắn bó trọn đời.

Già làng chủ hôn cùng hai bên gia đình và cô dâu chú rể ngồi xung quanh ché rượu cần, khấn mời các vị thần chứng giám và phù hộ cho đôi vợ chồng trẻ, cầu con cái đông vui và gia đình hai bên như anh em một nhà.

Sau lời khấn, già làng mời đôi vợ chồng trẻ uống rượu cần, rồi thực hiện nghi thức đút cơm cho nhau, thể hiện tình cảm gắn bó.

Tiếp đến, cô dâu và chú rể mời thịt, mời rượu bố mẹ, họ hàng hai bên để bày tỏ lòng tôn kính, biết ơn, đồng thời thực hiện nghi thức tạ ơn với bố mẹ bên chồng và bố mẹ bên vợ.

Đại diện hai bà mối hướng dẫn hai mẹ trao của hồi môn cho cô dâu, chú rể.

Sau khi trao hồi môn, hai bên gia đình sẽ giới thiệu vai vế các thành viên trong dòng họ để đôi trẻ biết nể trọng bề trên, tuân thủ những điều kiêng kỵ theo luật tục, tránh những hành vi được coi là xúc phạm.

Cô dâu chú rể mời riệu khách khứa, những người đến dự lễ cưới để cám ơn.

Khi các nghi lễ, nghi thức trao tặng lễ vật hoàn tất, lễ cưới chuyển sang phần hội tại không gian cộng đồng trước nhà với tiếng chiêng, lời hát và những điệu múa rộn ràng, như cách buôn làng gửi lời chúc mừng và cùng chung vui với đôi vợ chồng trẻ.

Thư Vũ/VOV.VN