Đặc sắc Hội Đua bò Bảy Núi

Luyện tập, chuẩn bị tham gia Hội Đua bò Bảy Núi tranh cúp Truyền hình An Giang (ATV) lần thứ 31 năm 2026. Ảnh: ĐỨC TOÀN

Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Những ngày này, đến sân đua bò xã An Cư (gần chùa Thơ Mít) dễ dàng nhận thấy không khí sôi động, nhộn nhịp của người dân địa phương. Dưới sân đua, các nài bò tích cực cho bò làm quen sân. Phía trên, đông đảo người dân đến xem và cổ vũ.

Ông Trần Văn Bảo, ngụ phường Tịnh Biên cho biết Hội đua bò Bảy Núi bắt nguồn từ phong tục của đồng bào Khmer trong dịp lễ Sene Dolta thường diễn ra từ ngày 29/8 đến mùng 1/9 âm lịch hằng năm. Lúc đầu, đua bò là hoạt động vui chơi cộng đồng tại các sân chùa, tạo không khí vui tươi sau những ngày lao động, sản xuất, là dịp để người dân gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt tình làng nghĩa xóm. Qua thời gian, hoạt động này ngày càng thu hút sự quan tâm của cộng đồng, phát triển thành lễ hội quy mô lớn, được tổ chức thường niên.

Đôi bò tập luyện, chuẩn bị tham gia Hội Đua bò Bảy Núi tranh cúp Truyền hình An Giang (ATV) lần thứ 31 năm 2026.

Năm 2004, UBND tỉnh nâng cấp hội đua bò thành lễ hội văn hóa truyền thống của tỉnh, tổ chức với quy mô lớn hơn và mở rộng cho các địa phương khác trong tỉnh tham gia. Năm 2009, Hội Đua bò Bảy Núi lần thứ 18 được Đài Phát thanh - Truyền hình An Giang (nay là Báo và phát thanh, truyền hình An Giang) tài trợ chính và đổi tên thành Hội Đua bò Bảy Núi tranh cúp Truyền hình An Giang. Đến năm 2016, Hội Đua bò Bảy Núi - An Giang được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là dấu mốc quan trọng khẳng định giá trị văn hóa đặc sắc của lễ hội trong đời sống cộng đồng.

Ngày 27/2/2020, UBND tỉnh ban hành quyết định phê duyệt đề án bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể hội đua bò Bảy Núi giai đoạn 2020 - 2025. Các địa phương từng bước cải tạo sân đua, hỗ trợ các đội đua và tăng cường quảng bá lễ hội, góp phần đưa hội đua bò trở thành một sản phẩm du lịch đặc trưng của An Giang.

Góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc

Sức hấp dẫn của hội đua bò đến từ những màn tranh tài quyết liệt trên đường đua. Mỗi trận đua được tổ chức theo từng cặp bò. Người điều khiển còn được gọi là nài bò, đứng trên dàn bừa, vừa điều khiển dây vàm vừa sử dụng cây roi gọi là xalul để thúc bò tăng tốc. Một trận đua gồm hai vòng, đầu tiên gọi là vòng hô, chủ yếu để bò làm nóng và lấy trớn khi di chuyển quanh trường đua. Sau đó, khi trở lại điểm xuất phát, bước vào vòng thả, người điều khiển thúc bò tăng tốc, đưa đôi bò chạy nhanh về đích. Các cặp bò thi đấu theo hình thức loại trực tiếp. Cặp nào về trước sẽ bước vào vòng đấu tiếp theo cho đến khi xác định được hai cặp cuối cùng tranh tài.

Đằng sau những giây phút tranh tài quyết liệt là quá trình chăm sóc, huấn luyện công phu của các chủ bò. Người điều khiển phải có kinh nghiệm, hiểu tính nết từng con bò và biết cách phối hợp để đôi bò giữ được tốc độ, nhất là khi vào những đoạn cua. Với các chủ bò, chiến thắng không chỉ là thành tích cá nhân mà còn là niềm tự hào của gia đình và phum, sóc.

Nài bò chăm sóc đôi bò chuẩn bị tham gia Hội Đua bò Bảy Núi tranh cúp Truyền hình An Giang (ATV) lần thứ 31 năm 2026. Ảnh: ĐỨC TOÀN

Theo quan niệm truyền thống, đôi bò giành chiến thắng được xem là mang đến niềm vui và may mắn cho cả phum, sóc; gửi gắm hy vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống no ấm. Vì vậy, những đôi bò đạt thành tích cao thường được chủ nhân chăm sóc kỹ lưỡng để tiếp tục tham gia các cuộc đua trong những năm tiếp theo. Ông Chau Khon, ngụ xã Ba Chúc, là một trong những người đua bò nổi tiếng, đạt giải cao tại các hội đua bò nói: “Đua bò là dịp để người dân gặp gỡ, giao lưu và giữ gìn truyền thống của ông bà. Dù thắng hay thua, tôi cũng rất vui vì được góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer”.

Hội Đua bò Bảy Núi là hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống đặc sắc của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi, góp phần bảo tồn bản sắc dân tộc, tạo sân chơi lành mạnh, thúc đẩy phong trào thể thao quần chúng và quảng bá văn hóa, du lịch địa phương. Phó Chủ tịch UBND xã An Cư Lâm Văn Bá cho biết để bảo đảm điều kiện phục vụ nhân dân, đại biểu và du khách đến theo dõi hội đua bò, địa phương đã hoàn thành việc đầu tư, sửa chữa sân đua, làm mới khán đài và nâng cấp các hạng mục phụ trợ như sân khấu, hệ thống nhà vệ sinh và công trình phục vụ hậu cần.

Trong khuôn khổ Hội Đua bò Bảy Núi tranh cúp Truyền hình An Giang lần thứ 31 năm 2026, ban tổ chức dự kiến tổ chức chương trình văn nghệ, bố trí các gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP, giới thiệu sản phẩm đặc trưng, hình ảnh văn hóa và tiềm năng du lịch địa phương đến du khách trong và ngoài nước.