Cuộc thi 'Tết xanh': Những sắc màu Tết của tôi

Những cái Tết màu trắng…

Cách nay 75 năm, khi tôi 9 tuổi, đã chứng kiến cái Tết đầy ám ảnh. Đó là cảnh thực dân Pháp đến truy xét, đốt toàn bộ ngôi nhà mà gia đình đang ở và má tôi bị bắt đi tù vì ba tôi tham gia Việt Minh. Giặc ngoại xâm không quan tâm gì về cái Tết truyền thống của người Việt. Chúng đến gây ra cảnh tan nhà, nát cửa. Trước mặt tôi, má bị trói ké, giải đi. Sau lưng tôi là ngôi nhà cháy rực lửa, khói đen ngút trời, không còn gì sót lại. Cái nóng bao trùm, lan sang những nhành mai vàng ngoài vườn đang đua nở… Tôi được gửi sang nhà ngoại. Thế là ở quê tôi lại thêm một gia đình lỡ cái Tết đoàn viên, thay vào đó là cái Tết mất mát, chia lìa. Sau này, ba tôi vĩnh viễn ra đi không trở về.

Tết Mậu Thân năm 1968, quân đội Mỹ ném bom trúng hầm làm chết người anh cả của tôi cùng 2 con trai tuổi chưa thành niên. Tôi không thể nào quên hình ảnh chị dâu đang là sản phụ yếu ớt dùng hai tay bới đống gạch đá đỗ nát để tìm, cứu chồng con trong nước mắt và vô vọng. Năm ấy gia đình tôi cùng nhiều gia đình khác nữa đón Tết trong màu trắng của tang tóc, đau thương. Những năm tiếp theo, quân đội Mỹ rải chất độc màu da cam/dioxin và các chất độc hóa học khác ở những nơi có căn cứ cách mạng khu vực nhà tôi thuộc ngoại thành Mỹ Tho. Môi trường sống bị tàn phá nặng nề, vườn tược, cây cối chết, sức khỏe của con người bị ảnh hưởng nghiêm trọng kéo dài qua nhiều thế hệ. Gia đình tôi phải tản cư đến nơi khác, đi ở trọ để sinh tồn thời chiến.

Tết năm 1973, khi mang thai sắp sinh con thì tôi hay tin chồng hy sinh. Những người đàn ông quan trọng nhất của đời tôi đều đã mãi mãi ra đi trong những ngày Tết!

Ngày mùng 3 Tết hằng năm, đón Tết cũng là ngày giỗ tập thể, cúng chay ở gia đình tôi. Quây quần bên nồi bánh tét nhân chuối được gói bằng lá chuối, buộc dây chuối đun củi truyền thống. Những người còn sống ôn lại chuỗi ngày gian khó của chiến tranh, những cái Tết màu trắng và động viên nhau hãy mạnh mẽ đứng lên, bước tiếp từ đống tro tàn.

Trải qua bao thăng trầm, tôi đã được sống trong hòa bình và đón những cái Tết xanh

… đến Tết màu hồng

Sau 30-4-1975, thống nhất đất nước, tôi và gia đình trở về Đạo Thạnh, một xã ven của Mỹ Tho để khai hoang đất đai sau thời gian dài xa cách. Những gốc mận hồng đào Trung Lương, long nhãn được gây giống, ươm trồng trên vùng đất hiền hòa. Dòng Bảo Định - một chi lưu của sông Tiền chở nặng phù sa vẫn tiếp tục chảy, cung cấp nước tưới mát cho những vườn cây sum xuê hứa hẹn trĩu quả. Trai tráng, những người trụ cột của gia đình đã ra đi thời chiến tranh bỏ lại tôi và nhiều người phụ nữ đơn thân khác vừa lao động, vừa nuôi con nhỏ, lo học hành. Trong giai đoạn kinh tế còn khó khăn, nhưng khi mỗi cái Tết đến chúng tôi đều ngồi xích lại nhau xuyên đêm bên bếp lửa hồng chờ nồi bánh tét chín, chờ kết quả tốt đẹp từ những kỳ vọng cho tương lai.

Tôi tặng cây xanh cho các cháu thiếu nhi trong khu trọ

… và Tết màu xanh

Bước sang tuổi 84, tôi có gần 20 cái Tết làm chủ nhà trọ cho thuê tháng. Đối tượng khách của tôi chủ yếu là công nhân, học sinh, sinh viên đến từ nhiều địa phương khác nhau nhưng có điểm chung là đều xa quê, xem chỗ trọ là nhà để đi học, lao động, tìm đường mưu sinh, lập nghiệp.

Tôi tổ chức mô hình nhà trọ xanh theo hướng quản lý rác thải toàn diện và bền vững. Ở đây, chúng tôi tổ chức phân loại rác ngay tại nguồn. Rác hữu cơ được tách riêng để làm phân bón cho cây xanh, trong khi rác thải rắn và nhựa được thu gom để bán ve chai vào cuối tuần.

Đầu năm là thời điểm cho những ý tưởng mới. Tết năm nay tôi tiếp tục có ý tưởng "Nhà trọ xanh không túi ni lông, nhựa sử dụng một lần", gồm những hoạt động chính như: Nhà trọ không túi ni lông, không nhựa sử dụng một lần; phân loại rác thải tại đầu nguồn của nhà trọ; mỗi phòng trọ 1 sản phẩm nhựa tái chế và trồng cây xanh; nhà trọ tham quan, học tập kinh nghiệm mô hình kinh tế tuần hoàn nhựa; khuyến khích khách trọ mua xe điện làm phương tiện giao thông, đi taxi xanh. Mục đích để người thuê trọ thay đổi ý thức, chuyển biến hành vi, tự nguyện tham gia chủ trương tiêu dùng thông minh, gìn giữ môi trường xanh.

Khu nhà trọ của tôi đang có nhiều hoạt động cụ thể, bắt đầu thực hiện ngay từ Tết Bính Ngọ, như: Trích 20% doanh số bằng hình thức giảm tiền phòng, miễn tiền sử dụng nước mỗi tháng; tư vấn, hỗ trợ về vật chất và tinh thần để người thuê trọ thay đổi ý thức mà điều chỉnh hành vi, tự nguyện cam kết thực hiện chủ trương tiêu dùng thông minh, bảo vệ môi trường của nhà trọ đưa ra.

Tôi mong muốn xây dựng nhà trọ trở nên hình mẫu, mỗi một khách trọ trở thành một đại sứ, tuyên truyền viên tích cực xây dựng mô hình nhà trọ nói không với túi ni lông, không sử dụng nhựa dùng một lần. Mong cũng muốn ý tưởng của mình được lan tỏa đến tất cả các nhà trọ, cơ sở lưu trú khác ở địa phương và trong cả nước để góp phần bảo vệ môi trường.

Lẽ ra, ngày Tết nên nhắc đến Tết vui, ai lại nói ra những cái Tết buồn. Nhưng tôi thì muốn kể lại những cái Tết xưa cũ thời chiến tranh để cảm nhận và trân quý hơn giá trị của những cái Tết ngày hòa bình được độc lập, tự do.

Thu Thủy - Quốc Đạt. Ảnh do tác giả cũng cấp