Cuộc đổi ngôi trên bảng xếp hạng nộp thuế Việt Nam

Tổng số nộp ngân sách của VNTAX 200 năm nay đạt 989.300 tỷ đồng, tăng 195.300 tỷ đồng, tương đương gần 25% so với mức 794.000 tỷ đồng của kỳ xếp hạng trước. Tuy nhiên, mức tăng này không phân bổ đồng đều giữa các doanh nghiệp mà tập trung đáng kể ở nhóm dẫn đầu.

Bức tranh 989.300 tỷ đồng, và ai đang gánh phần lớn nhất

Chỉ 20 doanh nghiệp đứng đầu đã đóng góp khoảng 614.000 tỷ đồng, chiếm gần 62% tổng số nộp của toàn bộ VNTAX 200. Điều đó có nghĩa cứ 10 đồng ngân sách do 200 doanh nghiệp lớn nhất đóng góp thì hơn 6 đồng đến từ 20 doanh nghiệp.

Mức độ tập trung này là một chi tiết đáng chú ý khi đọc bảng xếp hạng. Nó cho thấy quy mô đóng góp ngân sách của khu vực doanh nghiệp lớn hiện được quyết định đáng kể bởi một nhóm tương đối hẹp các tập đoàn đầu tàu. Vì vậy, những biến động lớn về kết quả kinh doanh, hoạt động đầu tư hay các khoản phát sinh tại một số doanh nghiệp dẫn đầu cũng có thể tạo ra thay đổi đáng kể đối với tổng số nộp của cả VNTAX 200.

Trường hợp Vingroup là minh chứng rõ nhất cho sự dịch chuyển đó. Khi số nộp ngân sách của riêng một tập đoàn tăng từ 56.200 tỷ lên gần 148.800 tỷ đồng trong một năm, mức tăng tuyệt đối khoảng 92.600 tỷ đồng, tương đương gần 47,4% phần tăng thêm 195.300 tỷ đồng của toàn bộ VNTAX 200. Nói cách khác, gần một nửa mức tăng của cả bảng xếp hạng đến từ riêng Vingroup.

Xét về số lượng, VNTAX 200 năm nay gồm 99 doanh nghiệp tư nhân, 73 doanh nghiệp nhà nước và 28 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, nếu tính theo giá trị đóng góp ngân sách, doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ vị trí dẫn đầu với hơn 424.000 tỷ đồng, chiếm 43% tổng số nộp. Khối tư nhân đứng ngay phía sau với hơn 390.000 tỷ đồng, tương đương 39%, trong khi phần còn lại thuộc về khu vực FDI.

Khoảng cách giữa hai khu vực dẫn đầu vì thế chỉ còn khoảng 34.000 tỷ đồng, tương đương 4 điểm phần trăm. Đây là một trong những chi tiết đáng chú ý của VNTAX 200 năm nay, nhất là khi vị trí số một bảng xếp hạng lần đầu thuộc về một doanh nghiệp tư nhân.

Không chỉ có Vingroup, nhóm 20 doanh nghiệp nộp ngân sách lớn nhất còn xuất hiện Sunshine Group, NH Smart City thuộc BRG Group, Hòa Phát, Thành Công và THACO. Như vậy, 6 trong 20 vị trí dẫn đầu thuộc khu vực tư nhân.

Sự hiện diện ngày càng rõ của doanh nghiệp tư nhân ở nhóm đầu cho thấy cơ cấu những doanh nghiệp đóng góp lớn cho ngân sách đang trở nên đa dạng hơn. Dầu khí, điện lực, viễn thông và các doanh nghiệp nhà nước vẫn giữ sức nặng đáng kể, nhưng bất động sản, công nghiệp chế biến, chế tạo và ô tô từ khu vực tư nhân đã tạo thêm những cực đóng góp lớn trong VNTAX 200.

Nhìn theo ngành, một sự dịch chuyển đáng chú ý xuất hiện ở nhóm dẫn đầu. Bất động sản - xây dựng trở thành lĩnh vực đóng góp ngân sách lớn nhất VNTAX 200 với hơn 234.000 tỷ đồng, chiếm gần 24% tổng số nộp, vượt năng lượng - tài nguyên với hơn 220.000 tỷ đồng, tương đương 22,3%.

Đứng thứ ba là tài chính - ngân hàng với khoảng 139.000 tỷ đồng. Riêng 23 ngân hàng trong bảng xếp hạng đóng góp 104.600 tỷ đồng. Ô tô xếp tiếp theo với gần 94.000 tỷ đồng, còn công nghệ - viễn thông đóng góp khoảng 65.000 tỷ đồng.

Như vậy, chỉ 5 nhóm ngành gồm bất động sản - xây dựng, năng lượng - tài nguyên, tài chính - ngân hàng, ô tô và công nghệ - viễn thông đã tạo ra khoảng 76% tổng số nộp ngân sách của VNTAX 200. Khoảng một phần tư còn lại được phân bổ giữa thực phẩm - đồ uống, bán lẻ, hàng không - logistics, hóa chất và một số lĩnh vực khác, trong đó có các công ty xổ số kiến thiết địa phương.

Cơ cấu này cho thấy sự thay đổi không chỉ diễn ra ở tên doanh nghiệp đứng đầu, mà còn ở ngành đang tạo ra những khoản đóng góp ngân sách lớn nhất. Việc bất động sản - xây dựng vượt năng lượng - tài nguyên trở thành nhóm dẫn đầu là một trong những chuyển động đáng chú ý nhất của bảng xếp hạng năm nay.

PetroVietnam vẫn vững vị trí, nhưng Top 20 không còn là câu chuyện riêng của doanh nghiệp nhà nước

PetroVietnam, nay là Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam, vẫn giữ vị trí thứ hai toàn bảng và dẫn đầu khối doanh nghiệp nhà nước với 91.000 tỷ đồng nộp ngân sách, tăng 13.600 tỷ đồng so với năm trước. Mức tăng này tiếp tục khẳng định sức nặng của tập đoàn trong nguồn thu ngân sách, dù vị trí dẫn đầu năm nay đã chuyển sang Vingroup sau mức tăng đột biến của doanh nghiệp tư nhân này.

Cùng PetroVietnam, 6 doanh nghiệp nhà nước khác góp mặt trong Top 20 gồm Viettel, Petrolimex, Vinacomin, Vinataba, EVN và Vietcombank. Sự hiện diện của những doanh nghiệp lớn trong các lĩnh vực dầu khí, năng lượng, viễn thông, tài chính tiếp tục cho thấy khối doanh nghiệp nhà nước vẫn là một trụ cột quan trọng của nguồn thu ngân sách.

Tuy nhiên, bức tranh Top 20 đang trở nên đa dạng hơn. Trong khi các tập đoàn nhà nước tiếp tục duy trì quy mô đóng góp lớn, sự vươn lên của Vingroup cùng một số doanh nghiệp tư nhân cho thấy nhóm dẫn đầu không còn tập trung chủ yếu ở những lĩnh vực truyền thống gắn với khu vực nhà nước. Cuộc đổi ngôi ở vị trí số một vì thế đáng chú ý không chỉ ở tên doanh nghiệp, mà còn phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu những chủ thể đóng góp lớn cho ngân sách.

Ở khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, Heineken Vietnam dẫn đầu với khoảng 27.000 tỷ đồng nộp ngân sách. Nhóm doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp có cơ cấu sở hữu vốn nước ngoài có đóng góp lớn còn có Toyota, Honda, Vietsovpetro, Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Sabeco và Ciputra Hà Nội.

Một chuyển động đáng chú ý khác là số doanh nghiệp nộp ngân sách trên 10.000 tỷ đồng tăng từ 17 lên 26 đơn vị chỉ sau một năm. Nhóm này có thêm sự hiện diện của nhiều ngân hàng như BIDV, Techcombank, VietinBank và MB, cho thấy vai trò ngày càng rõ của lĩnh vực tài chính - ngân hàng trong nhóm doanh nghiệp đóng góp lớn cho ngân sách.

Xu hướng này cũng phù hợp với cơ cấu toàn bảng khi tài chính - ngân hàng hiện là nhóm ngành đóng góp lớn thứ ba, với khoảng 139.000 tỷ đồng; riêng 23 ngân hàng đóng góp 104.600 tỷ đồng. Nếu bất động sản - xây dựng và năng lượng - tài nguyên vẫn tạo ra hai khối đóng góp lớn nhất, ngân hàng đang hình thành một cực đóng góp đáng kể khác trong VNTAX 200.

Một chi tiết ít được chú ý trong VNTAX 200 là sự hiện diện của hàng loạt công ty xổ số kiến thiết địa phương. Từ Bình Dương, Sóc Trăng, Bến Tre đến Đồng Tháp, Kiên Giang, Trà Vinh, nhiều doanh nghiệp xổ số xuất hiện ở nửa sau bảng xếp hạng, tạo thành một nhóm đóng góp ngân sách đáng kể bên cạnh những ngành thường được nhắc tới như bất động sản, năng lượng, ngân hàng hay ô tô.

Khác với những tập đoàn dẫn đầu có mức đóng góp chịu ảnh hưởng lớn từ quy mô đầu tư, kết quả kinh doanh và những biến động của từng ngành, các công ty xổ số kiến thiết hoạt động theo mô hình đặc thù gắn với từng địa phương. Nhìn từ góc độ đó, VNTAX 200 không chỉ có những khoản đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng của các tập đoàn đầu tàu. Phía sau nhóm dẫn đầu còn là một lớp nguồn thu phân tán theo địa phương, trong đó xổ số kiến thiết là một trường hợp đáng chú ý.

Nhìn tổng thể, VNTAX 200 năm nay cho thấy hai chuyển động song song. Một mặt, khu vực tư nhân đã tạo được sức nặng ngày càng rõ trong nhóm doanh nghiệp đóng góp lớn cho ngân sách. Việc Vingroup lần đầu vươn lên vị trí số một, trong khi tổng đóng góp của khối tư nhân đạt hơn 390.000 tỷ đồng, chỉ còn cách khối doanh nghiệp nhà nước khoảng 34.000 tỷ đồng, là dấu hiệu đáng chú ý của sự dịch chuyển này.

Mặt khác, gần 62% tổng số nộp của VNTAX 200 vẫn tập trung ở 20 doanh nghiệp đứng đầu. Riêng mức tăng đóng góp của Vingroup đã tương đương gần một nửa phần tăng thêm của toàn bảng. Những con số đó cho thấy mức tăng ấn tượng của VNTAX 200 năm nay có mức độ tập trung cao, và vì thế chưa thể được xem như bằng chứng cho sự mở rộng đồng đều của nguồn đóng góp trên toàn bộ khu vực doanh nghiệp.

Bởi vậy, điều đáng theo dõi sau con số 989.300 tỷ đồng không chỉ là ai sẽ đứng đầu VNTAX 200 năm tới, mà còn là độ dày của phần còn lại trong bảng xếp hạng. Nếu ngày càng nhiều doanh nghiệp vượt lên các ngưỡng đóng góp cao hơn, thay vì mức tăng chủ yếu tiếp tục tập trung ở một số tập đoàn đầu bảng, đó mới là tín hiệu rõ hơn về sự mở rộng của nền tảng doanh nghiệp và khả năng tạo nguồn thu bền vững cho ngân sách.