'Cuộc chiến' giành sự sống của thầy thuốc chiến sĩ

Chạy đua với thời gian

Mồng 6 Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, một cậu bé không may rơi vào tình trạng chết não tại Bệnh viện Bạch Mai. Trong nỗi đau mất mát, gia đình em đã đưa ra quyết định đầy nhân văn: Hiến tạng để cứu người. Quyết định ấy mở ra cơ hội hồi sinh cho 8 cuộc đời khác.

Ngay sau đó, Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia kích hoạt quy trình điều phối khẩn cấp trên phạm vi toàn quốc. Các bước chuyên môn được triển khai đồng bộ: Rà soát danh sách chờ ghép, lựa chọn người nhận phù hợp theo tiêu chí y khoa, kết nối các cơ sở y tế đủ năng lực ghép tạng và xây dựng phương án vận chuyển tạng tối ưu. Các đầu mối chuyên môn nhanh chóng kết nối với Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, Bệnh viện Phổi Trung ương, Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh viện Mắt Trung ương... Công tác vận chuyển tạng giữa hai miền được triển khai khẩn trương, bảo đảm thời gian thiếu máu lạnh ở mức tối ưu. Nhiều ê kíp bác sĩ di chuyển xuyên đêm, gác lại kỳ nghỉ Tết để kịp thời tiếp nhận và ghép tạng.

Thầy thuốc Bệnh viện Quân y 103 thực hiện ca ghép gan rạng sáng ngày 23-2. Ảnh do Bệnh viện cung cấp

Trong số các tạng hiến, thùy gan phải được chuyển đến Bệnh viện Quân y 103 để ghép cho một bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch. Khi nhận được thông tin, Bệnh viện lập tức điều xe lên Cao Bằng đón bệnh nhân về nhập viện, khẩn trương chuẩn bị cho ca ghép. Đại tá, PGS, TS Lê Thanh Sơn, Chủ nhiệm Bộ môn, Giám đốc Trung tâm Phẫu thuật tiêu hóa, Bệnh viện Quân y 103, người trực tiếp thực hiện ca ghép gan, cho biết: Bệnh nhân bị xơ gan do virus viêm gan C, đã tiến triển đến giai đoạn xơ gan mất bù. Trước đó gần một năm, bệnh nhân từng bị xuất huyết tiêu hóa do giãn vỡ tĩnh mạch thực quản và phải cấp cứu tại Bệnh viện Quân y 103. Khi bệnh xơ gan tiến triển đến giai đoạn này, chức năng gan hầu như không thể phục hồi. Nếu không được ghép gan, nguy cơ xuất huyết tiêu hóa tái phát rất cao, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Trong những trường hợp như vậy, nếu chỉ điều trị bằng thuốc thì thời gian sống của bệnh nhân tính bằng tháng. Ghép gan là cơ hội duy nhất để kéo dài sự sống.

Theo Đại tá, PGS, TS Lê Thanh Sơn, ghép gan là cuộc đại phẫu thuật rất phức tạp, quá trình điều trị sau ghép cũng đòi hỏi theo dõi và chăm sóc nghiêm ngặt. Trong khi đó, nguồn tạng hiến rất hạn chế, vì vậy chỉ định ghép luôn được tuân thủ chặt chẽ theo quy định chuyên môn. Các bệnh viện đều xây dựng danh sách bệnh nhân chờ ghép tạng; những trường hợp bệnh nặng, nguy cơ đe dọa tính mạng cao và thời gian sống dự kiến ngắn hơn sẽ được ưu tiên.

Khi bệnh nhân được xác định có chỉ định ghép gan cấp cứu, Bệnh viện huy động tối đa nguồn lực để triển khai ca phẫu thuật trong thời gian sớm nhất. Đây thực sự là cuộc chạy đua với thời gian của các thầy thuốc. Dù đang trong những ngày nghỉ Tết, khi nhận lệnh thực hiện ca ghép cấp cứu, tất cả thành viên ê kíp đều lập tức gác lại việc riêng để vào “vị trí chiến đấu”. “Ca ghép gan bắt đầu lúc 2 giờ ngày 23-2. Đến khoảng 5 giờ 20 phút, các mạch máu của gan ghép đã được khâu nối hoàn tất và gan được tái tưới máu. Gan ghép bắt đầu hoạt động và tiết mật, cho thấy chức năng gan tốt. Toàn bộ ca phẫu thuật kết thúc lúc 8 giờ cùng ngày, kéo dài khoảng 6 giờ đồng hồ”, Đại tá, PGS, TS Lê Thanh Sơn cho biết.

Chinh phục những đỉnh cao

Hơn 3 thập kỷ bền bỉ chinh phục những đỉnh cao của y học, các thế hệ thầy thuốc chiến sĩ tại Bệnh viện Quân y 103 vẫn đang lặng lẽ chiến đấu, cống hiến để nối dài sự sống cho người bệnh. Những năm gần đây, Bệnh viện phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực ghép tạng cả về số lượng lẫn chất lượng các ca ghép. Đáng chú ý, trong thời gian ngắn vừa qua, Bệnh viện đã thực hiện đồng thời các ca ghép tim và ghép gan trong tình huống cấp cứu. Với tạng hiến từ người chết não, thời gian bảo tồn chỉ tính bằng giờ, vì vậy mọi khâu chuyên môn đều phải được tổ chức khẩn trương, chính xác và đồng bộ.

Trong lĩnh vực ghép tạng, Việt Nam đã có những bước tiến đáng tự hào về trình độ chuyên môn và kỹ thuật. Bệnh viện Quân y 103 là một trong những đơn vị tiên phong tiếp cận và triển khai nhiều kỹ thuật ghép tạng hiện đại như ghép thận, ghép gan, ghép tim; trước đó đã thực hiện thành công ghép đồng thời tụy-thận (năm 2014). Từ ca ghép thận đầu tiên năm 1992 đến ghép gan năm 2004, ghép tim năm 2010, ghép phổi năm 2017... mỗi cột mốc đều ghi dấu sự nỗ lực, bản lĩnh và khát vọng vươn lên của các thầy thuốc chiến sĩ Bệnh viện Quân y 103.

Hai ca ghép tạng được thực hiện ngay trong những ngày Tết cổ truyền của dân tộc càng làm sáng đẹp phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ-những chiến sĩ trên mặt trận bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe cho bộ đội và nhân dân. Những “cuộc chiến” giành giật sự sống thầm lặng ấy tiếp tục khẳng định trách nhiệm, y đức và tinh thần cống hiến của đội ngũ thầy thuốc quân y trong thời bình.