Cúm mùa lan nhanh, nguy cơ nhập viện gia tăng

Virus lây lan nhanh hơn

Mùa đông năm nay đang chứng kiến một làn sóng cúm mùa lan rộng tại nhiều khu vực trên thế giới, trong đó Mỹ là một trong những điểm nóng đáng chú ý. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), sự xuất hiện của một biến thể mới thuộc virus cúm A(H3N2), thường được gọi là “siêu cúm”, đã khiến số ca nhập viện tăng gần gấp đôi chỉ trong vòng một tuần.

Hiện có ít nhất 32 bang của Mỹ ghi nhận mức độ lây lan cúm ở mức cao hoặc rất cao. Tính đến ngày 20.12.2025, nước Mỹ đã ghi nhận khoảng 7,5 triệu ca mắc cúm kể từ tháng 10. Số ca nhập viện vượt mốc 19.000, tăng gần gấp đôi so với tuần trước đó, trong khi số ca tử vong ước tính khoảng 3.100 trường hợp.

Theo CDC Mỹ, biến thể H3N2 hiện nay thuộc phân nhóm K, chiếm khoảng 90% các mẫu H3N2 được phân tích kể từ cuối tháng 9. Dù chưa có bằng chứng cho thấy phân nhóm này gây bệnh nặng hơn các chủng trước, những thay đổi nhỏ về mặt di truyền lại giúp virus lây lan nhanh hơn, nhất là trong điều kiện thời tiết lạnh, không gian kín và các hoạt động tập trung đông người.

Sự biến đổi này cũng khiến khả năng miễn dịch sẵn có trong cộng đồng suy giảm, dẫn đến tình trạng nhiều người dù từng mắc cúm vẫn có nguy cơ tái nhiễm.

Ảnh minh họa

Cúm mùa lan rộng trên phạm vi toàn cầu

Không chỉ tại Mỹ, cúm mùa cũng đang gia tăng tại nhiều quốc gia châu Âu và châu Á. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết, chủng cúm A(H3N2) đang xuất hiện tại nhiều khu vực như Bắc Âu, Tây Á, Nam Á và Đông Nam Á, trong bối cảnh mùa lạnh và các hoạt động tụ tập cuối năm tạo điều kiện thuận lợi cho virus lây lan.

Theo ước tính của WHO, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 1 tỉ ca mắc cúm mùa, trong đó có từ 290.000 đến 650.000 ca tử vong.

Bên cạnh cúm mùa, virus hợp bào hô hấp (RSV) cũng là một tác nhân đáng lo ngại, nhất là với trẻ em. Mỗi năm, RSV khiến khoảng 3,6 triệu trẻ dưới 5 tuổi phải nhập viện trên toàn cầu, trong đó có khoảng 100.000 ca tử vong. Ở người cao tuổi, RSV cũng có thể gây biến chứng nặng, làm gia tăng gánh nặng y tế trong mùa đông.

Nguy cơ gia tăng tại Việt Nam trong mùa lạnh

Tại Việt Nam, dù mùa cúm chưa bước vào giai đoạn cao điểm, các chuyên gia y tế cảnh báo nguy cơ gia tăng trong những tháng mùa lạnh và dịp Tết Nguyên đán.

Theo Bộ Y tế, cả nước đã ghi nhận hơn 132.000 trường hợp mắc cúm mùa, trong đó có 3 ca tử vong. Các chủng virus cúm lưu hành chủ yếu hiện nay gồm cúm A(H1N1), A(H3N2) và cúm B, chưa ghi nhận thay đổi về độc lực của virus.

Những năm gần đây, Việt Nam thường xuyên ghi nhận từ 300.000 đến 500.000 ca viêm đường hô hấp cấp mỗi năm. Riêng năm 2025, số ca mắc giảm trong các tháng giữa năm nhưng có xu hướng tăng trở lại trong ba tháng gần đây, với khoảng 8.500 – 11.000 ca mỗi tháng.

Theo các chuyên gia, giai đoạn chuyển mùa thu – đông với sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển.

Bên cạnh đó, cuối năm là thời điểm gia tăng giao lưu, đi lại, tổ chức hội nghị, tổng kết, đám cưới… khiến nguy cơ lây nhiễm từ nơi công cộng về gia đình tăng cao, đặc biệt ở trẻ em và người cao tuổi.

Hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cũng ghi nhận sự gia tăng cục bộ các ca cúm mùa, RSV và tay chân miệng tại một số địa phương, với nhiều trường hợp phải nhập viện điều trị tại các bệnh viện tuyến cuối, nhất là khu vực miền Bắc như Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Vắc-xin vẫn là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất

Trước diễn biến phức tạp của cúm mùa, CDC Mỹ khuyến cáo tất cả những người từ 6 tháng tuổi trở lên nên tiêm vắc-xin cúm hằng năm. Vắc-xin cúm năm 2025 được thiết kế để bảo vệ trước H3N2 và hai chủng cúm khác, đồng thời vẫn có hiệu quả nhất định với phân nhóm K dù không được thiết kế đặc hiệu.

Tính đến nay, khoảng 130 triệu liều vắc-xin cúm đã được phân phối tại Mỹ, thấp hơn 13 triệu liều so với cùng kì năm ngoái. Tỉ lệ tiêm phòng ở trẻ em đạt 42,3% và ở người lớn là 42,2%, chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với mùa trước.

Tại Việt Nam, các chuyên gia y tế khẳng định tiêm vắc-xin cúm giúp giảm rõ rệt nguy cơ nhập viện, giảm tổn thương phổi và hạn chế tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp. Các chuyên gia khuyến cáo, việc tiêm phòng nên được thực hiện trước mùa cúm từ bốn đến sáu tuần để cơ thể có đủ thời gian tạo miễn dịch.

Bên cạnh đó, WHO duy trì hệ thống giám sát virus cúm toàn cầu, trong đó có Việt Nam, để dự báo các chủng virus lưu hành theo từng mùa và hướng dẫn sản xuất vắc-xin phù hợp. Việt Nam thuộc Bắc bán cầu, vì vậy người dân được khuyến cáo tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần.

Chủ động phòng bệnh để bảo vệ cộng đồng

Bên cạnh tiêm vắc-xin, Bộ Y tế khuyến cáo người dân duy trì các biện pháp phòng bệnh cơ bản như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi, đeo khẩu trang nơi đông người và trên phương tiện giao thông công cộng.

Việc vệ sinh môi trường sống, lau chùi các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và đảm bảo không gian sinh hoạt thông thoáng cũng góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm.

Bên cạnh đó, người dân cần chú ý nâng cao thể trạng, duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất và tăng cường vận động để cải thiện sức đề kháng.

Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi, cần liên hệ sớm với cơ sở y tế để được tư vấn và xử trí kịp thời, tránh tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định của cán bộ y tế.

ĐỨC LONG