Cư xá Thanh Đa xuống cấp, cư dân 'giằng co' rời đi hay bám trụ

Chung cư Thanh Đa xuống cấp, cư dân chần chừ rời đi

Những dãy chung cư cũ tại cư xá Thanh Đa (phường Bình Quới, TP.HCM) đã tồn tại hàng chục năm. Qua thời gian dài sử dụng, nhiều công trình nay rơi vào tình trạng xuống cấp rõ rệt: tường bong tróc, trần thấm nước, hệ thống điện nước chằng chịt và hành lang chật hẹp.

Ghi nhận của PV Báo Điện tử VTC News, không ít căn hộ được cơi nới bằng các khung sắt, lưới thép hay thường được gọi là “chuồng cọp” khiến không gian trở nên kín bưng. Hệ thống dây điện kéo tạm bợ qua nhiều năm, kết hợp với vật liệu cũ kỹ khiến nguy cơ cháy nổ luôn hiện hữu.

Cư xá Thanh Đa bít bùng "chuồng cọp", xuống cấp nghiêm trọng nhưng người dân vẫn bám trụ không muốn rời đi.

Ở nhiều góc khu cư xá, dấu vết của thời gian hiện lên rõ rệt. Nước rò rỉ từ các đường ống cũ tạo thành vũng trên lối đi, một số hộ dân phải tự chế thêm phễu hoặc ống dẫn để tạm khắc phục. Những khoảng sân chung vốn chật hẹp nay còn bị lấn chiếm bởi vật dụng sinh hoạt.

Trong bối cảnh đó, việc cải tạo cụm 8 chung cư lô số tại Thanh Đa được xem là bước đi cần thiết để đảm bảo an toàn cho cư dân cũng như chỉnh trang bộ mặt đô thị.

Tuy nhiên, khi dự án bước vào giai đoạn triển khai, một thực tế lại xuất hiện: dù chung cư đã xuống cấp nghiêm trọng, nhiều hộ dân vẫn chưa sẵn sàng rời đi.

Theo ghi nhận hầu hết cư dân đều chưa rời đi vì cho rằng tiền bồi thường ít. Trong hình là một căn hộ trong số 165 hộ dẫn đã đồng ý rời đi, được chủ đầu tư niêm phong.

Sự do dự này không chỉ bắt nguồn từ thói quen sinh sống lâu năm, mà còn gắn với những lo ngại về nơi ở mới và tương lai sau khi di dời.

Theo phương án được công bố, chủ đầu tư đưa ra đơn giá bồi thường khoảng 52 triệu đồng/m², áp dụng hệ số K và hỗ trợ thêm từ 200 - 300 triệu đồng cho mỗi hộ tùy theo tầng.

Với mức giá này, nhiều hộ dân có thể nhận khoảng 3 tỷ đồng tiền bồi thường. Tính đến nay, đã có khoảng 165 hộ đồng ý bàn giao mặt bằng. Tuy nhiên, tại các lô chung cư, số hộ lựa chọn tiếp tục ở lại vẫn chiếm đa số.

Lo tiền bồi thường, rủi ro pháp lý?

Với nhiều cư dân, quyết định rời đi không chỉ là chuyện di chuyển chỗ ở mà còn là bài toán kinh tế lâu dài. Bà Hoa, một cư dân sống tại Thanh Đa từ năm 1990, cho biết gia đình đã nhiều lần bàn bạc về việc di dời. Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất vẫn là khả năng mua được nhà mới.

Theo bà Hoa, số tiền bồi thường dự kiến khoảng 3 tỷ đồng khó có thể mua được một căn hộ có diện tích tương đương tại khu vực lân cận, khi giá nhà đất tại Thanh Đa và các khu vực gần trung tâm TP.HCM đã tăng mạnh trong nhiều năm qua.

“Với số tiền đó, nếu mua căn hộ mới thì diện tích có thể nhỏ hơn hoặc phải chuyển ra khu vực xa hơn. Điều đó sẽ ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống và sinh hoạt của gia đình”, bà Hoa chia sẻ.

Không chỉ giá nhà, chi phí sinh hoạt tại các chung cư mới cũng là điều khiến nhiều người cân nhắc. Một số cư dân cho biết phí quản lý tại các tòa nhà hiện đại có thể lên tới hơn 2 triệu đồng mỗi tháng. Với những gia đình có thu nhập thấp hoặc người đã nghỉ hưu, khoản chi này là gánh nặng không nhỏ.

Hành lang sâu hun hút, thiếu ánh sáng tại lô 10 cư xá Thanh Đa - nơi người dân vẫn kiên quyết bám trụ dù đã xuống cấp nghiêm trọng.

Đối với họ, việc rời đi đồng nghĩa với việc phải thích nghi với một môi trường sống mới, đi kèm những chi phí chưa từng có trước đây. Bên cạnh nỗi lo về chi phí, cách tính giá trị bồi thường cũng là vấn đề khiến nhiều cư dân băn khoăn.

Ông Bình, chủ căn hộ 002, lại nhìn vấn đề ở một góc độ khác, đó là sự khác biệt về giá trị giữa các tầng. Theo ông, trước đây khi mua nhà, giá trị căn hộ tầng thấp thường cao hơn đáng kể so với các tầng trên.

Nhiều người phải bỏ ra mấy chục cây vàng để sở hữu căn hộ lầu 1, trong khi các tầng cao có giá thấp hơn nhiều. Tuy nhiên, trong phương án bồi thường hiện tại, giá trị giữa các tầng gần như không có sự chênh lệch đáng kể.

“Ngày xưa muốn mua căn lầu 1 phải bỏ ra số tiền rất lớn, nhưng bây giờ mức bồi thường gần như tương đương các tầng khác. Điều đó khiến nhiều hộ ở tầng thấp cảm thấy chưa thật sự hợp lý”, ông Bình nói.

Ông Bình lo ngại về số tiền bồi thường không thể đủ mua một căn chung cư khác tại địa phương, chưa kể đi nơi khác đồng nghĩa với mất kế sinh nhai.

Một "nút thắt" khác khiến dự án chưa nhận được sự đồng thuận rộng rãi là niềm tin vào các cam kết pháp lý sau tái định cư. Theo phương án được đưa ra, người dân phải bàn giao giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, sau đó nhận tiền hoặc chờ được bố trí căn hộ mới sau khoảng 12 tháng. Tuy nhiên, với nhiều cư dân, khoảng thời gian chờ đợi này vẫn tiềm ẩn rủi ro.

Ông Bình cho biết không ít người dân vẫn còn băn khoăn khi nhìn vào trường hợp tại lô 4 và lô 6 của cư xá Thanh Đa, nơi một số hộ đã di dời từ nhiều năm trước nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở mới.

“Người dân phải giao sổ đỏ trước, trong khi quyền sở hữu căn hộ mới chưa có bảo đảm rõ ràng. Nếu dự án gặp khó khăn hoặc chậm tiến độ thì quyền lợi của người dân sẽ được bảo vệ ra sao?”, ông Bình đặt câu hỏi.

Trong khi những băn khoăn vẫn còn tồn tại, thực tế cuộc sống tại các lô chung cư cũ vẫn tiếp tục đối mặt với nhiều nguy cơ. Nhiều khu vực đã xuống cấp nghiêm trọng, hạ tầng thiếu được sửa chữa do nằm trong diện chờ giải tỏa. Môi trường sống dần trở nên chật chội và kém chất lượng hơn theo thời gian. Dù vậy, với nhiều cư dân đã gắn bó hàng chục năm, việc rời khỏi nơi ở quen thuộc không phải quyết định dễ dàng.

Câu chuyện bồi thường chính là "nút thắt" đưa người dân nơi đây rơi vào giằng co giữa ở và đi.

Bên cạnh câu chuyện tiền bạc và pháp lý, còn có những yếu tố khó đo đếm như cộng đồng cư dân lâu năm, môi trường sinh hoạt quen thuộc và những mối quan hệ đã hình thành qua nhiều thế hệ.

Ở góc độ quản lý đô thị, việc cải tạo chung cư cũ được xem là nhiệm vụ cần thiết nhằm đảm bảo an toàn cho người dân và nâng cấp hạ tầng thành phố. Tuy nhiên, từ góc nhìn của cư dân, quyết định rời đi chỉ có thể được đưa ra khi họ cảm thấy quyền lợi của mình được đảm bảo đầy đủ.

Giữa hai lựa chọn “đi” hay “ở”, nhiều người dân Thanh Đa hiện vẫn đang cân nhắc. Khi những băn khoăn về giá trị bồi thường và cam kết pháp lý chưa được giải tỏa, sự giằng co ấy có lẽ sẽ còn tiếp tục.

Lương Ý