Cú huých cho tăng trưởng kinh tế

Sản xuất tại Công ty cổ phần Kim khí Thăng Long, Hà Nội. (Ảnh: TUỆ NGHI)

Báo cáo của Cục Thống kê về tình hình kinh tế-xã hội tám tháng năm 2026 cho thấy bức tranh kinh tế tiếp tục duy trì xu hướng tích cực. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định; lạm phát được kiểm soát với mức tăng chỉ số giá tiêu dùng bình quân 4,45%; các cân đối lớn được bảo đảm, hoạt động sản xuất, kinh doanh tiếp tục được thúc đẩy.

Năng lực sản xuất phục hồi và mở rộng

Đáng lưu ý, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 11,9% so cùng kỳ năm 2025, là mức tăng cao nhất của tám tháng so cùng kỳ năm 2019 đến nay, cho thấy năng lực sản xuất đang phục hồi và mở rộng. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa thiết lập kỷ lục mới khi đạt 770,14 tỷ USD. Một kỷ lục khác là thu hút đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký vượt mốc 40 tỷ USD, tăng 55,4% so cùng kỳ, trong đó có nhiều dự án rót vốn vào lĩnh vực công nghệ cao; vốn đầu tư thực hiện đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12%.

Đầu tư công tiếp tục đóng vai trò là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, giải ngân vốn đầu tư công đạt 49,8% kế hoạch năm. Du lịch có bước phục hồi mạnh mẽ với lượng khách quốc tế đến Việt Nam trong tám tháng đạt gần 16 triệu lượt khách, tăng 14,5% so với cùng kỳ. Lĩnh vực dịch vụ cũng ghi nhận xu hướng tích cực khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 13,3% so cùng kỳ năm 2025, nếu loại trừ yếu tố giá tăng 7,6% (cùng kỳ năm 2025 tăng 7,5%). Thu ngân sách nhà nước vượt mốc 2 triệu tỷ đồng, bằng 80% dự toán năm và tăng 16% so cùng kỳ.

Bên cạnh những yếu tố thuận lợi, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết nền kinh tế đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức khi áp lực điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát gia tăng trong những tháng cuối năm.

Với cộng đồng doanh nghiệp, những khó khăn cố hữu như cơ hội tiếp cận vốn, mặt bằng sản xuất vẫn chưa được giải quyết triệt để, trong khi chi phí đầu vào tăng và doanh thu có dấu hiệu tăng chậm lại đang tạo thêm sức ép cho sản xuất, kinh doanh. Dữ liệu đăng ký kinh doanh tám tháng năm 2026 của Cục Thống kê công bố cho thấy trung bình mỗi tháng, cả nước có 25.800 doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động, nhưng có 19.700 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. “Sức khỏe” của khu vực doanh nghiệp vẫn là một vấn đề cần đặc biệt quan tâm.

“Bệ đỡ” tăng trưởng cuối năm

Điểm đáng chú ý của công tác điều hành kinh tế năm 2026 là vai trò ngày càng quan trọng của chính sách tài khóa. Thay vì dựa nhiều vào chính sách tiền tệ để tăng trưởng như một số giai đoạn trước đây, từ đầu năm 2026, chính sách tài khóa đã trở thành động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế với ba trụ cột lớn: Đẩy mạnh giải ngân đầu tư công với tổng quy mô vốn lên đến hơn 1,1 triệu tỷ đồng trong năm 2026; khơi thông các nguồn lực đang bị ách tắc, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển; tiếp tục nuôi dưỡng nguồn thu từ khu vực doanh nghiệp thông qua các chính sách miễn, giảm, giãn thuế, phí.

Ngày 24/8/2026, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp. Theo đó, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm được giảm 30% thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026 và 2027.

Tiến sĩ Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam nhận định, giảm thuế cho hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ không chỉ đúng đối tượng, đúng thời điểm mà còn có ý nghĩa củng cố niềm tin của doanh nghiệp vào môi trường đầu tư. Điểm tích cực của chính sách là hướng đúng vào nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước biến động của chi phí và thị trường, giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực duy trì hoạt động, tái đầu tư và phục hồi, từ đó đóng góp cho tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Theo Bộ Tài chính, tám tháng năm 2026, các chính sách tài khóa hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thông qua giảm thuế, phí lên đến khoảng hơn 158.000 tỷ đồng và gia hạn thuế, phí khoảng 51.000 tỷ đồng. Đây là nguồn lực đáng kể được đưa trở lại nền kinh tế, tiếp sức cho khu vực sản xuất, kinh doanh vượt qua khó khăn, tiếp tục phục hồi và phát triển.

Tuy nhiên, hỗ trợ tài khóa chỉ có thể tạo ra tác động bền vững nếu đi cùng với cải cách môi trường kinh doanh. Do đó, cải cách thủ tục hành chính đang trở thành một mắt xích quan trọng trong chiến lược đưa nền kinh tế bước vào quỹ đạo tăng trưởng cao. Tại Nghị quyết số 258/NQ-CP của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, Chính phủ yêu cầu đổi mới thực chất, toàn diện công tác cải cách thủ tục hành chính, trọng tâm là cắt giảm, đơn giản hóa tối đa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh...

Theo Tiến sĩ Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và môi trường kinh doanh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính (Bộ Tài chính), trong nhiều năm qua, rào cản từ điều kiện kinh doanh luôn là “nút thắt” kìm hãm sự năng động của khu vực tư nhân. Việc thu hẹp danh mục này sẽ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian, chi phí tuân thủ cho nhà đầu tư, kiến tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bình đẳng hơn.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ tài khóa và cải cách thể chế thông qua cắt giảm ngành nghề kinh doanh có điều kiện có thể được xem là trợ lực kép của môi trường kinh doanh nhằm củng cố niềm tin, hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp tục phát triển. “Bệ đỡ” chính sách này được xem là nguồn lực quan trọng, có thể tạo cú huých trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.