Công nghệ là lựa chọn, đổi mới sáng tạo mới là quyết định

Tại phiên thảo luận "Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong quá trình chuyển đổi bền vững của doanh nghiệp: từ lý thuyết đến thực tiễn" thuộc diễn đàn "Doanh nghiệp Phát triển Bền vững Việt Nam (VCSF) 2026" diễn ra ngày 5/10 tại Hà Nội, đại diện các tập đoàn, doanh nghiệp và cơ quan quản lý đã cùng chia sẻ góc nhìn thực tế về hành trình chuyển đổi.

Lấy dẫn chứng từ thực tiễn hoạt động của Tập đoàn TH, ông Arghya Mandal - Tổng Giám đốc CTCP Sữa TH cho rằng, doanh nghiệp trước hết phải xác định rõ mục tiêu chiến lược dài hạn làm cơ sở lựa chọn công nghệ phù hợp. Công nghệ không chỉ đáp ứng các quy định pháp lý mà còn phải giải bài toán kinh tế: nâng cao hiệu quả, tiết kiệm năng lượng, tài nguyên và mang lại giá trị cho người tiêu dùng, người lao động cùng nhà đầu tư.

Hiện nay, dữ liệu cùng các công nghệ hiện đại như Trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật công nghiệp (IIoT) đóng vai trò then chốt giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định chính xác. Tuy nhiên, ông Mandal nhấn mạnh rằng, dù công nghệ có xuất xứ từ Mỹ, châu Âu hay Nhật Bản, khi đưa vào Việt Nam thì doanh nghiệp bắt buộc phải có năng lực hiệu chỉnh, cải tiến sao cho phù hợp với nguồn lực và điều kiện thực tế nội địa.

Ông Arghya Mandal - Tổng Giám đốc CTCP Sữa TH.

Tại TH, dữ liệu được ứng dụng xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị từ trang trại đến nhà máy. Việc theo dõi chi tiết lượng thức ăn, sản lượng sữa và các chỉ tiêu chất lượng giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả sản xuất. Ở khâu chế biến, TH chuyển đổi lò hơi từ đốt dầu FO sang nhiên liệu sinh học, lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống đèn LED nhằm giảm tiêu thụ năng lượng. Đồng thời, việc ứng dụng rô-bốt trong nhà máy cũng hướng tới mục tiêu lớn hơn là nâng cao hiệu quả năng lượng và giảm dấu chân carbon.

“Công nghệ do chúng tôi lựa chọn, nhưng quan trọng là doanh nghiệp phải có đủ năng lực để đổi mới sáng tạo, điều chỉnh công nghệ đó cho phù hợp với những yêu cầu của ngày mai”, ông Arghya Mandal nhấn mạnh.

Chia sẻ ở góc độ doanh nghiệp sản xuất dược phẩm, bà Đào Thúy Hà - Thành viên HĐQT, Giám đốc CTCP Traphaco khẳng định, phát triển bền vững phải dựa trên trụ cột kinh tế hài hòa với trách nhiệm cộng đồng và môi trường. Đối với ngành dược, việc ổn định nguồn dược liệu đầu vào có ý nghĩa quyết định tới chuỗi giá trị. Thay vì chỉ thu mua ở cuối chuỗi, Traphaco chọn vị thế doanh nghiệp dẫn dắt, chủ động phối hợp với các bên để phát triển vùng trồng dược liệu.

Quá trình này đòi hỏi tinh thần tiên phong và đổi mới sáng tạo liên tục. Traphaco đã hiện đại hóa các sản phẩm từ dược liệu, chuyển từ các dạng bào chế truyền thống sang dạng bào chế hiện đại có hàm lượng khoa học cao. Để xây dựng các vùng trồng dược liệu đạt tiêu chuẩn GACP-WHO, doanh nghiệp triển khai mô hình hợp tác “bốn nhà”: Nhà nước, nhà nông, nhà khoa học và doanh nghiệp. Trong đó, doanh nghiệp đặt hàng và chủ trì, nhà khoa học nghiên cứu quy trình chuẩn, chính quyền địa phương quy hoạch và bà con nông dân trực tiếp nuôi trồng.

“Phát triển bền vững là một hành trình dài. Muốn đi xa thì phải đi cùng nhau, với nhiều bên”, bà Đào Thúy Hà chia sẻ về sự gắn kết giữa hiệu quả kinh tế, trách nhiệm xã hội và sinh kế bền vững cho người nông dân.

Đại diện cơ quan thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ông Đỗ Tiến Thịnh - Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) cho rằng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững gắn bó chặt chẽ với nhau và xuất phát từ áp lực cạnh tranh trên thị trường. NIC đang nỗ lực xóa bỏ định kiến cho rằng phát triển bền vững hay đổi mới sáng tạo chỉ dành cho các tập đoàn lớn hoặc doanh nghiệp dồi dào tài chính. Thực tế, mọi doanh nghiệp, kể cả hộ kinh doanh, đều có thể đổi mới và thực hiện các giải pháp phát triển bền vững.

Các diễn giả trao đổi tại phiên thảo luận.

Ông Thịnh đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của yếu tố “công nghệ phù hợp”. Một giải pháp phù hợp, chi phí hợp lý giải quyết đúng bài toán thực tế của doanh nghiệp có thể tạo ra hiệu quả lớn hơn công nghệ cao đắt đỏ. Thông qua mô hình “ba nhà” (nhà nước - doanh nghiệp - trường đại học/nhà khoa học) và mô hình đổi mới sáng tạo mở, NIC giúp kết nối bài toán của doanh nghiệp với tri thức từ trường đại học và giải pháp từ các startup. Đồng thời, các cơ chế chính sách của Nhà nước như quy định ưu đãi đối với sản phẩm xanh trong đấu thầu cũng tạo động lực thiết thực cho doanh nghiệp.

Ở góc độ định chế tài chính, ông Phạm Ngọc Khang - Giám đốc Chiến lược Kinh doanh và Trưởng Ban chỉ đạo ESG, Home Credit Việt Nam cho biết, thực thi có trách nhiệm trong tài chính bền vững bắt đầu từ việc cung cấp giải pháp tài chính minh bạch, phù hợp và đúng thời điểm cho khách hàng. Mục tiêu không phải là cho vay nhiều hơn mà là cho vay đúng người, đúng nhu cầu.

Theo ông Khang, tài chính bền vững cần sự hợp tác và trách nhiệm từ cả hai phía: doanh nghiệp tài trợ giải pháp phù hợp, còn khách hàng duy trì hành vi tài chính lành mạnh. Bên cạnh việc thúc đẩy phổ cập và giáo dục tài chính, thách thức hiện nay là việc tìm kiếm các sản phẩm xanh và phát triển hệ sinh thái đối tác để thúc đẩy tiêu dùng xanh.

Đối với công nghệ và AI, ông Khang đồng tình rằng công nghệ nên được xem là công cụ hỗ trợ để nâng cao hiệu quả hoạt động. Doanh nghiệp không nên chạy theo công nghệ một cách vội vàng mà cần thử nghiệm, đánh giá và từng bước tích hợp những giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế.

Phiên thảo luận tại VCSF 2026 cho thấy hành trình chuyển đổi bền vững không có một công thức chung. Dù ở lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, dược phẩm, tài chính hay hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chìa khóa thành công đều nằm ở việc xác định rõ mục tiêu dài hạn, lựa chọn công nghệ phù hợp, nâng cao năng lực nội sinh và hợp tác chặt chẽ trong hệ sinh thái đa bên.