Công khai tiến độ để tạo sức ép trách nhiệm

Lãnh đạo xã Thanh Yên phối hợp với nhà đầu tư khảo sát các dự án chuẩn bị đầu tư trên địa bàn, nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn.

Năm 2026, tổng chi đầu tư ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh hơn 6.554 tỷ đồng. Trong đó, vốn chi đầu tư thuộc kế hoạch đầu tư công cấp tỉnh quản lý do Thủ tướng Chính phủ giao gần 4.938 tỷ đồng. Khối lượng vốn lớn đồng nghĩa với áp lực giải ngân rất cao. Tính đến ngày 20/7/2026, tỉnh đã phân bổ chi tiết hơn 4.722 tỷ đồng. Lũy kế giải ngân vốn đầu tư nguồn ngân sách Nhà nước đạt gần 2.690 tỷ đồng, bằng 57,46% số vốn thực tế đã cấp cho các đơn vị và cao hơn mặt bằng chung của cả nước. Riêng vốn đầu tư công giải ngân đạt gần 2.418 tỷ đồng, tương ứng 58,79% kế hoạch.

Thực tế cho thấy, giải ngân vốn đầu tư công luôn là một trong những “điểm nghẽn”. Không ít dự án chậm tiến độ vì vướng giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, năng lực tổ chức thực hiện hoặc sự phối hợp chưa đồng bộ giữa các đơn vị. Trong bối cảnh khối lượng công việc lớn, thủ tục đầu tư còn nhiều khâu, việc kiểm soát tiến độ theo cách thông thường sẽ khó tạo được chuyển biến mạnh mẽ. Bởi vậy, UBND tỉnh đã chỉ đạo định kỳ công khai tiến độ giải ngân đến từng chủ đầu tư, từng xã, phường.

Tính đến giữa tháng 7, có 5/15 đơn vị cấp tỉnh đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức trung bình của tỉnh gồm: Trường Chính trị tỉnh, Sở Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ, Ban Quản lý dự án các công trình dân dụng và công nghiệp, Sở Giáo dục và Đào tạo. 7/15 đơn vị đã thực hiện giải ngân nhưng thấp hơn mức trung bình của tỉnh gồm: Công an tỉnh; Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh; Ban QLDA các công trình giao thông; Ban QLDA các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh; Trường cao đẳng Điện Biên; Sở Y Tế; Sở Văn hóa thể thao và Du lịch và 3 đơn vị chưa thực hiện giải ngân gồm: Sở Nông nghiệp và Môi trường; Sở Dân tộc và Tôn giáo, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 379.

Năm 2026, Ban QLDA các công trình giao thông tỉnh được giao hơn 520 tỷ đồng (bao gồm cả vốn kéo dài). Tính đến ngày 16/7, tỷ lệ giải ngân vốn của đơn vị mới đạt 46,03%, xếp thứ 7/15 đơn vị chủ đầu tư cấp tỉnh. Nguyên nhân chủ yếu do vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; một số dự án chưa có nguồn thu thực tế từ đất để giải ngân. Đặc biệt Dự án đường động lực, dù đã nhiều lần gia hạn nhưng đến nay tiến độ thi công vẫn chậm, ảnh hưởng chung đến tiến độ giải ngân của đơn vị.

Đối với cấp xã, có 6/20 xã có tỷ lệ giải ngân đạt trên mức trung bình của tỉnh gồm: Xã Na Sang, Thanh Yên, Mường Nhé, Tuần giáo, Mường Pồn và phường Mường Lay. Có 7/20 xã đã thực hiện giải ngân nhưng thấp hơn mức trung bình của tỉnh gồm: Xã Mường Phăng; Nà Hỳ; Thanh nưa; Quảng Lâm; Thanh An; Nà Bủng và phường Điện Biên Phủ. Có 7/20 xã chưa thực hiện giải ngân gồm: Mường Toong; Mường Tùng; Nậm Kè; Chà Tở; Si Pa Phìn; Sín Thầu; Mường Ảng.

Thực tế cho thấy, nhiều vướng mắc hiện nay không nằm ở thiếu vốn mà chủ yếu ở khâu chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục. Nơi nào chủ động tháo gỡ khó khăn, bám sát công trường, phân công rõ trách nhiệm, nơi đó tiến độ giải ngân được cải thiện rõ rệt. Đơn cử, UBND xã Thanh Yên được giao 2,166 tỷ đồng. Đến nay, xã đã hoàn thành giải ngân 100% vốn. Theo UBND xã Thanh Yên, để đạt được kết quả này, ngay từ đầu năm, xã đã phân công rõ trách nhiệm cho từng cán bộ, thường xuyên rà soát tiến độ, chủ động hoàn thiện hồ sơ và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh. Nhờ đó, bảo đảm giải ngân 100% số vốn được giao.

Dự án đường động lực gặp nhiều vướng mắc, ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công (ảnh chụp tháng 6/2026). Ảnh: Trần Nhâm

Ngược lại, tại một số dự án, năng lực nhà thầu hạn chế, chủ đầu tư chưa sát sao, sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ giải ngân. Đơn cử, dự án cầu treo Bắng Chộc, xã Na Son do Ban QLDA các công trình Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh làm chủ đầu tư thực hiện theo Quyết định 1846/ QĐ-UBND ngày 17/8/2025 của UBND tỉnh (đây là công trình cấp bách phòng chống thiên tai). Dự án có tổng mức đầu tư hơn 9,9 tỷ đồng; thời gian thực hiện trong 4 tháng (tính từ ngày khởi công công trình 1/9/2025), nhưng đến ngày 20/7 mới thi công đạt 43,85%. Một trong những nguyên nhân chính là do năng lực nhà thầu thi công không đáp ứng yêu cầu hợp đồng. Do đó chủ đầu tư xin đề xuất kéo dài thời gian thực hiện dự án đến cuối năm 2026 và lựa chọn lại nhà thầu để tiếp tục triển khai thi công.

Việc công khai tiến độ giải ngân vốn của từng đơn vị không nhằm tạo áp lực theo hướng tiêu cực, mà hướng tới xây dựng văn hóa trách nhiệm để nâng cao tính minh bạch, khơi dậy tinh thần thi đua và trách nhiệm trong quản lý đầu tư công. Khi thông tin minh bạch, các đơn vị làm tốt được ghi nhận, các đơn vị chậm tiến độ có cơ sở để nhìn nhận, điều chỉnh. Từ đó, áp lực được chuyển hóa thành động lực, cạnh tranh trở thành thi đua lành mạnh vì mục tiêu chung.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư, UBND tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư, địa phương bám sát từng dự án, từng mốc tiến độ; tập trung tháo gỡ ngay những điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, thủ tục đầu tư và thanh quyết toán. Cùng với đó, tăng cường kiểm tra hiện trường, kịp thời điều chuyển vốn từ những dự án chậm triển khai sang dự án có khả năng giải ngân tốt; kiên quyết xử lý các trường hợp chậm trễ do nguyên nhân chủ quan, nhất là đối với chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu không đáp ứng yêu cầu về tiến độ, chất lượng.

Trong bối cảnh tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 đạt 11,02%, giải ngân vốn đầu tư công là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Mỗi đồng vốn được giải ngân đúng thời điểm sẽ tạo việc làm, kích thích sản xuất, tiêu thụ vật liệu xây dựng, hoàn thiện kết cấu hạ tầng và tạo sức lan tỏa đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Vì vậy, bên cạnh những giải pháp như điều chuyển vốn, thay thế nhà thầu yếu kém, tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục đầu tư... việc công khai tiến độ giải ngân của từng chủ đầu tư, từng địa phương đã trở thành một giải pháp quản trị hiệu quả, góp phần nâng cao trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Điều đáng ghi nhận là việc công khai tiến độ không nhằm tạo áp lực theo hướng phê bình hay chạy theo thành tích, mà hướng tới xây dựng văn hóa trách nhiệm trong quản lý đầu tư công. Khi kết quả giải ngân được cập nhật thường xuyên, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu được lượng hóa bằng những con số cụ thể, những điểm nghẽn sẽ sớm được nhận diện để kịp thời tháo gỡ, còn những đơn vị làm tốt có thêm động lực để tiếp tục phát huy. Áp lực từ sự minh bạch vì thế được chuyển hóa thành động lực thi đua, tạo chuyển biến từ tư duy “hoàn thành nhiệm vụ” sang tinh thần chủ động, quyết liệt trong thực thi công vụ.

Quốc Huy