Cộng đồng chung tay gìn giữ ký ức

Hoạt động trải nghiệm văn hóa tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng. Ảnh: BTMT

“Coi người dân là đối tác đồng hành”

Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện, Giám đốc Bảo tàng Đà Nẵng cho biết, những hiện vật được hiến tặng sở hữu hệ thống thông tin, ký ức và câu chuyện đính kèm dày dặn.

“Chính những thông tin này làm tăng tính xác thực, giúp hiện vật “cất tiếng nói”, trở thành nguồn tư liệu quý cho nghiên cứu khoa học, xây dựng nội dung trưng bày và giáo dục truyền thống.

Bảo tàng coi người dân là đối tác đồng hành trong quá trình sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Chỉ khi cộng đồng thực sự trở thành một phần của bảo tàng, di sản mới có thể được gìn giữ bền vững và tiếp tục lan tỏa những giá trị lịch sử, văn hóa trong đời sống đương đại”, ông Thiện chia sẻ.

Thời gian qua, bảo tàng đã triển khai nhiều hình thức tuyên truyền, kết nối với các nhà sưu tập, nhân chứng lịch sử, dòng họ, gia đình và các cá nhân đang lưu giữ hiện vật, tư liệu có giá trị.

Thông qua các cuộc khảo sát, sưu tầm, tọa đàm, trưng bày chuyên đề và hoạt động truyền thông, nhận thức của người dân về ý nghĩa của việc trao tặng hiện vật cho bảo tàng đã có những chuyển biến tích cực.

Ngày càng nhiều tổ chức, cá nhân tự nguyện hiến tặng hoặc cung cấp thông tin về hiện vật, góp phần làm phong phú nguồn tư liệu, hiện vật phục vụ công tác nghiên cứu, bảo quản, trưng bày và giáo dục di sản.

Đại diện gia đình danh họa Lê Bá Đảng trao tặng Bảo tàng Đà Nẵng một số tác phẩm, tư liệu về đề tài hòa bình và hành trình sáng tác của họa sĩ. Ảnh: ĐOÀN HẠO LƯƠNG

Với Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng (thuộc Bảo tàng Đà Nẵng), chỉ trong hơn 10 năm hoạt động phục vụ cộng đồng, đặc biệt đối với thế hệ trẻ và người yêu nghệ thuật, không gian này đã tạo dựng được hình ảnh, uy tín và nhận được sự ủng hộ rất lớn từ công chúng, giới nghệ sĩ và những nhà sưu tập nghệ thuật.

Trong số hơn 2.642 hiện vật, đa phần là tác phẩm mỹ thuật đang được lưu giữ và trưng bày tại cơ sở Bảo tàng Mỹ thuật thì có đến gần 1.900 hiện vật từ nguồn hiến tặng.

Đặc biệt có sự hiến tặng của các nghệ sĩ, nhà sưu tập ở nước ngoài như ông Itoh Toyokichi (thương gia Nhật Bản), vợ chồng họa sĩ Vĩnh Khoa (Vink & Claudine, Bỉ), vợ chồng ông bà Lê Tất Luyện - Thụy Khuê (Pháp), các họa sĩ Hội Đồ họa Boston (Mỹ)…

Vợ chồng ông bà Lê Tất Luyện - Thụy Khuê đã mang từ Pháp về 253 tác phẩm, hiện vật để trao tặng Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng.

Ông Lê Hồng Phương, cháu ruột của danh họa Lê Bá Đảng cho biết, từ sự trân trọng của Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng với việc dành không gian trưng bày cố định các hiện vật, tác phẩm này, ông đã thực hiện tổ chức triển lãm “Ngựa và Hoa trong sáng tác của họa sĩ Lê Bá Đảng” tại đây.

Sau triển lãm, gia đình ông Lê Hồng Phương tiếp tục trao tặng Bảo tàng Đà Nẵng một số tác phẩm và tư liệu về đề tài hòa bình và hành trình sáng tác của danh họa Lê Bá Đảng. Đây cũng là ước nguyện lúc sinh thời của họa sĩ khi muốn tác phẩm của mình đến gần hơn với công chúng.

Không gian triển lãm hiện vật tác phẩm của danh họa Lê Bá Đảng tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng. Ảnh: Bảo tàng Mỹ thuật

Tạo niềm tin với cộng đồng

Hiện nay, Bảo tàng Đà Nẵng có 3 cơ sở và 13 kho bảo quản. Kho cơ sở của bảo tàng được tổ chức theo từng nhóm chất liệu nhằm đáp ứng yêu cầu bảo quản chuyên biệt đối với mỗi loại hiện vật.

Hiện vật được phân loại và lưu giữ riêng theo các chất liệu như kim loại, gốm sứ, gỗ, giấy, vải, hiện vật hữu cơ...

Mỗi kho được kiểm soát các điều kiện về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và môi trường phù hợp với đặc tính của từng chất liệu, góp phần hạn chế quá trình xuống cấp, kéo dài tuổi thọ và bảo đảm tính nguyên gốc của hiện vật.

Đối với công tác tiếp nhận hiện vật hiến tặng, Bảo tàng Đà Nẵng thực hiện đầy đủ quy trình tiếp nhận, kiểm kê, lập hồ sơ khoa học, bảo quản và sử dụng hiện vật theo đúng quy định chuyên môn.

Thông tin về người hiến tặng và nguồn gốc hiện vật được ghi nhận đầy đủ, đồng thời những hiện vật tiêu biểu được ưu tiên giới thiệu trong các trưng bày, triển lãm và hoạt động giáo dục, qua đó ghi nhận sự đóng góp của cộng đồng đối với sự nghiệp bảo tồn di sản.

Hoạt động trải nghiệm văn hóa tại Bảo tàng Mỹ thuật Đà Nẵng. Ảnh: BTMT

Bên cạnh đó, bảo tàng chú trọng xây dựng cơ chế phối hợp hai chiều với cộng đồng thông qua các chương trình sưu tầm, tọa đàm, gặp gỡ nhân chứng, giáo dục di sản và các hoạt động trải nghiệm.

Những người hiến tặng cũng đồng thời là người cung cấp thông tin, chia sẻ ký ức, tham gia diễn giải lịch sử và đồng hành với bảo tàng trong việc phát hiện, gìn giữ và lan tỏa các giá trị di sản.

Đây cũng là xu hướng mà nhiều bảo tàng trên thế giới đang hướng tới, khi cộng đồng được xem là đối tác, chủ thể của quá trình bảo tồn chứ không chỉ là đối tượng phục vụ.

Ông Huỳnh Đình Quốc Thiện cho biết, Bảo tàng Đà Nẵng đang tiếp tục đẩy mạnh số hóa hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu số, phát triển các hình thức trưng bày tương tác và mở rộng hoạt động kết nối cộng đồng.

Qua đó, bảo quản an toàn cho những hiện vật được hiến tặng, đồng thời phát huy giá trị trong nghiên cứu, giáo dục và lan tỏa di sản đến đông đảo công chúng, góp phần đưa bảo tàng trở thành không gian văn hóa mở...

Từ đầu năm đến nay, Bảo tàng Đà Nẵng đã tiếp nhận và sưu tầm được 545 tác phẩm mỹ thuật, trong đó có 19 tác phẩm mỹ thuật và một số tư liệu về họa sĩ Lê Bá Đảng; 524 tác phẩm mỹ thuật và điêu khắc của Hội Mỹ thuật Việt Nam; 1 tác phẩm của họa sĩ Trần Nguyên Đán; 1 tác phẩm của cố họa sĩ Nguyễn Phan. Ngoài ra, bảo tàng tiếp nhận đôi bầu đựng lúa do bà Vương Thị Thư hiến tặng; 3.577 file ảnh, tư liệu về cụ Phan Châu Trinh và 201 tài liệu, hiện vật về di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật bài chòi.