Công an Đồng Nai nối nhịp tri ân từ những mẫu ADN

Cán bộ Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an thành phố Đồng Nai ân cần thăm hỏi cụ Mã Văn Hạ (em trai của liệt sĩ Mã Văn Xuân).

Hơn nửa thế kỷ chờ đợi

Sáng một ngày cuối tháng 7-2026, tại điểm thu nhận mẫu ADN dành cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính ở phường Bình Phước, không khí trang nghiêm, đầy xúc động. Trong hội trường của Công an phường, những cụ ông, cụ bà tóc bạc bước đi chậm chạp lần lượt hoàn thành các thủ tục lấy mẫu sinh phẩm. Có người chống gậy, có người phải nhờ con cháu dìu từng bước đi. Họ đều mang trong lòng một niềm hy vọng giống nhau: biết đâu lần lấy mẫu này sẽ giúp tìm được người thân đã nằm lại nơi chiến trường hơn nửa thế kỷ trước.

Ở phía cuối phòng lấy mẫu, ông Mã Văn Hạ (ở xã Đồng Tâm), năm nay đã ngoài 80 tuổi, lặng lẽ cầm trên tay những giấy tờ cũ đã ngả màu theo thời gian. Ông là em trai (sinh đôi) của liệt sĩ Mã Văn Xuân, hy sinh tại chiến trường Bình Định trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Suốt gần 60 năm qua, gia đình ông vẫn chưa biết chính xác nơi người anh yên nghỉ.

Ông Hạ kể: Năm 1969, trong đợt về phép thăm gia đình, ông mới hay tin anh trai đã hy sinh. Khi ấy, điều kiện kinh tế quá khó khăn, việc đi tìm mộ gần như là điều không thể. Sau này, khi đất nước hòa bình, gia đình nhiều lần vào Bình Định dò hỏi thông tin, gặp đồng đội cũ, tìm đến những nơi được cho là có phần mộ liệt sĩ nhưng tất cả vẫn chỉ dừng lại ở những manh mối mong manh.

Giọng run run, đứt quãng, ông Hạ nghẹn ngào chia sẻ: “Tôi chỉ mong trước khi “nhắm mắt” có thể biết được anh trai mình đang nằm ở đâu để đưa anh về với quê hương”.

Ánh mắt người cựu chiến binh già nhìn xa xăm khi nhắc đến người anh trai đã hy sinh. Chính ông cũng từng trực tiếp chiến đấu trên tuyến đường Trường Sơn, từng chứng kiến biết bao đồng đội ngã xuống. Ông hiểu hơn ai hết sự khốc liệt của chiến tranh và càng thấm thía nỗi mong ngóng của những gia đình chưa tìm được người thân.

Kế đó, ông Phan Nhân Hoài (ở phường Bình Phước), thân nhân liệt sĩ Phan Nhân Bảy, cũng kiên nhẫn chờ đến lượt lấy mẫu ADN. Anh trai của ông Hoài hy sinh tại chiến trường Tây Ninh năm 1974. Hơn 50 năm qua, gia đình ông đã không biết bao nhiêu lần vào Tây Ninh, liên hệ với đơn vị cũ, tìm gặp đồng đội, đến các nghĩa trang liệt sĩ, thậm chí tìm đến nhiều địa điểm được người dân chỉ dẫn với hy vọng có thêm thông tin về liệt sĩ Phan Nhân Bảy.

“Tôi đi nhiều lắm rồi. Đi với đơn vị, đi cùng các cơ quan chức năng, rồi tự mình đi. Có thời gian còn tìm đến cả những nơi người ta bảo là có thể nhờ tâm linh để tìm kiếm. Nhưng đến nay vẫn chưa biết anh nằm ở đâu” - ông Hoài chậm rãi kể.

Mỗi lần có thông tin mới, dù rất mong manh nhưng ông Hoài đều lập tức lên đường. Bởi với ông, chỉ cần còn một tia hy vọng thì gia đình vẫn sẽ tiếp tục đi tìm. Ở tuổi xế chiều, điều ông mong mỏi không còn là vật chất hay cuộc sống đủ đầy. Điều duy nhất ông mong là có thể thắp nén nhang trên đúng phần mộ của người anh đã hy sinh vì Tổ quốc.

Cũng có mặt lấy mẫu ADN tại phường Bình Phước, ông Lê Văn Minh có anh trai là liệt sĩ Lê Lưu, hy sinh tại chiến trường Quảng Trị năm 1972. “Khi biết Nhà nước triển khai chương trình lấy mẫu ADN để tìm thân nhân liệt sĩ, gia đình tôi mừng lắm. Chỉ mong sớm tìm được anh để đưa về quê hương. Nếu tìm được hài cốt thì dù bao nhiêu năm chờ đợi cũng xứng đáng” - ông Minh chia sẻ.

Lời nói mộc mạc của người đàn ông từng trải khiến nhiều người có mặt lặng đi. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh chỉ còn trong ký ức, nhưng với những gia đình liệt sĩ chưa tìm được người thân, nỗi nhớ người thân đã hy sinh vẫn chưa bao giờ kết thúc.

Mệnh lệnh từ trái tim

Trong bài phát biểu tại chương trình thu nhận mẫu ADN ở phường Bình Phước, Phó Chủ tịch UBND phường Hoàng Thúy Vũ nhấn mạnh: Mỗi mẫu ADN được thu nhận không đơn thuần là dữ liệu phục vụ giám định mà còn mang theo niềm hy vọng về một ngày các gia đình sẽ tìm được người thân sau hàng chục năm xa cách. Đó cũng là hành trình kết nối quá khứ với hiện tại, kết nối những thân nhân với những người con đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Để hiện thực hóa mục tiêu ấy, ngoài sự nỗ lực của lực lượng công an và các cơ quan chức năng, rất cần sự chung tay của toàn xã hội.

Nếu như trước đây, hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ chủ yếu dựa vào ký ức của đồng đội, sơ đồ mộ chí hay những nguồn thông tin ít ỏi còn sót lại sau chiến tranh thì ngày nay, thành tựu của khoa học - công nghệ đã mở ra cơ hội mới. Việc đối chiếu ADN giữa hài cốt liệt sĩ và thân nhân được kỳ vọng sẽ từng bước trả lại tên cho hàng trăm ngàn liệt sĩ còn thiếu thông tin trên cả nước, khép lại nỗi mong chờ kéo dài suốt nhiều thập kỷ của biết bao gia đình.

Thực hiện kế hoạch của Bộ Công an về triển khai cao điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính và chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Công an thành phố Đồng Nai đã chủ động tham mưu UBND thành phố, Ban Chỉ đạo 515 thành phố ban hành nhiều kế hoạch, văn bản chỉ đạo; đồng thời phối hợp với Sở Nội vụ, Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố và chính quyền các địa phương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ từ rà soát dữ liệu, cập nhật thông tin thân nhân đến tổ chức thu nhận mẫu ADN.

Theo Công an thành phố Đồng Nai, chiến dịch lấy mẫu ADN của thân nhân các liệt sĩ không chỉ là công việc mang tính chuyên môn, đây còn là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, thể hiện trách nhiệm, đạo lý và tình cảm của cả hệ thống chính trị đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Để chiến dịch diễn ra thuận lợi, Công an thành phố đã phối hợp tổ chức các điểm thu nhận mẫu tập trung; đồng thời bố trí xe đưa đón thân nhân đến các điểm lấy mẫu và triển khai tổ công tác đến tận nhà lấy mẫu đối với những thân nhân tuổi cao, sức yếu, không còn khả năng đi lại.

Đưa các anh trở về không chỉ là trách nhiệm của các lực lượng làm công tác tìm kiếm, quy tập hay giám định ADN. Đó là mệnh lệnh từ trái tim, là đạo lý “uống nước nhớ nguồn” đã trở thành truyền thống của dân tộc Việt Nam. Chừng nào vẫn còn những mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính, chừng đó hành trình tìm kiếm vẫn sẽ tiếp tục, để không một người con ưu tú nào của dân tộc bị lãng quên.

Trần Danh