Cố gắng đọc hết cuốn sách có thể làm thay đổi đời người

Trong suốt sự nghiệp giảng dạy ngữ văn ở bậc trung học tại bang Connecticut (Mỹ), thầy giáo Tim Donahue luôn nói với các học sinh của ông rằng: “Đọc trọn vẹn một cuốn sách có thể làm thay đổi số phận một đời người”.

Theo thầy Donahue, khi nỗ lực đọc hết một cuốn sách, người đọc sẽ cần duy trì sự tĩnh lặng, tập trung tinh thần, học cách bước vào thế giới của người khác để thấu hiểu...

Thực trạng đọc sách đáng báo động trong thiếu niên Mỹ

Theo báo cáo của Chương trình Đánh giá Tiến bộ Giáo dục Quốc gia Mỹ công bố đầu năm 2025, 33% học sinh lớp 8 tại nước này hiện ở mức “dưới cơ bản” xét về kỹ năng đọc, nghĩa là các em không thể xác định ý chính của một văn bản. Đây là kết quả tệ nhất từng được ghi nhận trong hơn 30 năm trở lại đây.

Báo cáo năm 2023 cho thấy chỉ có 14% học sinh trung học tại Mỹ đọc sách để giải trí mỗi ngày, giảm 13% so với năm 2012.

Báo cáo năm 2022 cho hay chỉ có 37% học sinh lớp 12 tại Mỹ có kỹ năng đọc từ mức đạt trở lên.

Việc nỗ lực đọc hết một tác phẩm có thể là trải nghiệm làm thay đổi tính cách, và từ đó làm thay đổi số phận cuộc đời một con người. Ảnh: New York Times.

Trong nỗ lực khiến ngữ văn phù hợp hơn với thời đại, Hội đồng Giáo viên Ngữ văn Quốc gia Mỹ từng tuyên bố trong năm 2022 rằng giáo viên ngữ văn cần mở rộng môn học sang các nội dung đa phương tiện, để học sinh thể hiện được nhiều ý tưởng hơn. Nhưng quan điểm của hội đồng khiến thầy Donahue băn khoăn.

Theo thầy Donahue, đọc sách là một bài tập quan trọng đối với học sinh trong quá trình học ngữ văn và học cách trưởng thành. Đọc một cuốn sách từ đầu đến cuối đòi hỏi các em học sinh biết cách lắng lại để thấu hiểu câu chuyện của người khác.

Việc đọc trọn vẹn các tác phẩm thoạt tiên có thể là thử thách khó khăn đối với nhiều em học sinh, nhưng chính việc nỗ lực đọc trọn vẹn một tác phẩm sẽ tạo ra những kết quả lành mạnh.

Hiện tại, các giáo viên ngữ văn như thầy Donahue được khuyến khích dừng yêu cầu học sinh đọc trọn vẹn một tác phẩm, chẳng hạn như cuốn The Great Gatsby (Gatsby vĩ đại). Thay vào đó, họ sẽ yêu cầu học sinh đọc 3 chương đầu.

Sau đó, thầy trò sẽ cùng nhau nghe một bài diễn thuyết TED Talk về chủ đề giấc mơ Mỹ, rồi đọc một bài thơ của Claude McKay. Tiếp theo, các em học sinh có thể hóa trang thành các nhân vật trong tiểu thuyết The Great Gatsby, thuyết trình bằng PowerPoint về bối cảnh xã hội trong tác phẩm. Đối với các chương còn lại trong tác phẩm, các em chỉ cần đọc bản tóm tắt.

Thầy Donahue nhận thấy việc đọc tác phẩm dựa vào bản tóm tắt khiến học sinh khó tiếp nhận đầy đủ những gì nhà văn muốn biểu đạt. Chỉ đọc bản tóm tắt tác phẩm, các em sẽ thiếu đi phần cảm xúc trọn vẹn để thấu hiểu tác phẩm, các em cũng mất đi cơ hội nỗ lực đọc trọn vẹn một tác phẩm.

Trong khi đó, những cảm xúc mà các em được khơi dậy trong quá trình nỗ lực đọc hết một tác phẩm sẽ góp phần hình thành nên tính cách, bản sắc riêng của các em.

Theo thầy Donahue, nỗ lực đọc trọn vẹn một tác phẩm là điều rất ý nghĩa đối với người đọc sách. Thậm chí, nỗ lực ấy có thể góp phần làm thay đổi tính cách của người đọc, giúp họ gia tăng sự kiên trì, năng lực thấu hiểu, năng lực nhận thức... Nhưng bối cảnh cuộc sống hiện đại ngày càng dễ khiến người đọc bỏ dở những cuốn sách.

Làm thế nào để có thể đọc hết cuốn sách bị bỏ dở?

Trong thực tế, việc bỏ dở cuốn sách đang đọc là điều thường thấy ở độc giả thuộc mọi lứa tuổi. Trên nhiều nền tảng dành riêng cho cộng đồng yêu đọc sách, danh mục “DNF” (viết tắt của “did not finish”, nghĩa là “chưa hoàn thành”) đang xuất hiện ngày càng nhiều. Mục “DNF” phản ánh thực tế rằng đời sống hối hả ngày càng dễ khiến người đọc bỏ dở cuốn sách mà họ không thích.

Để không bỏ dở những cuốn sách đang đọc, bạn cần phải có phương pháp. Ảnh: Cottonbro/Pexels.

Theo Read Lite, một cuốn sách được đọc hết, cho dù người đọc không thấy thích, vẫn mang lại giá trị: Người đọc sẽ nắm được toàn bộ lập luận, trọn vẹn mạch phát triển của cuốn sách, hiểu biết hoàn chỉnh cách tác giả xây dựng tác phẩm.

Mỗi cuốn sách bạn đọc hết sẽ khiến niềm tin rằng “mình là người yêu đọc sách” trở nên thuyết phục hơn. Mỗi cuốn sách bị bỏ dở lại góp thêm vào định kiến “mình là người không hoàn thành được việc gì”.

Theo thời gian, những trải nghiệm tích lũy này định hình cách bạn tiếp cận thói quen đọc sách, hoặc tự tin hơn, hoặc dễ bỏ cuộc hơn.

Để đọc được hết một cuốn sách và không rơi vào tình trạng bỏ dở sách, trước hết, bạn nên chọn những cuốn thực sự muốn đọc. Cách kiểm tra rất đơn giản: Đọc vài trang đầu tiên của sách có khiến bạn muốn đọc thêm không? Nếu không, hãy tìm cuốn khác.

Thứ hai, hãy đọc đều đặn mỗi ngày, chỉ 10 trang mỗi ngày cũng đủ để duy trì đà đọc. Đọc sách mỗi ngày khiến bạn không mất thời gian nhớ lại nội dung đã đọc. Việc phải cố nhớ lại trước đó mình đã đọc gì sẽ làm giảm sự thích thú lẫn tốc độ đọc.

Thứ ba, hãy dừng ở giữa chương thay vì cuối chương. Dừng giữa chương khiến việc cầm sách lên đọc tiếp giống việc thỏa mãn một cơn thèm nhẹ, tạo sự phấn khích cao hơn cho việc đọc.

Thứ tư, ở đoạn giữa cuốn sách, khi mức độ hứng thú giảm xuống, đây chính là thời điểm phần lớn sách bị bỏ dở. Khi điều này xảy ra, hãy thử cách sau: Đọc chương cuối hoặc vài trang cuối. Đột nhiên, cảm hứng đọc phần giữa sẽ tăng cao hơn.

Thứ năm, cho phép bản thân bỏ dở những cuốn sách không phù hợp sau khi đọc tới 50 trang sách nhưng vẫn không cảm thấy hứng thú. Khi đó, bạn có thể chuyển sang cuốn khác mà không cần cảm thấy tội lỗi. Bạn có thể quay lại đọc cuốn sách đó vào một thời điểm khác, khi tâm trạng thay đổi hoặc bạn có thêm kiến thức nền phù hợp.