Chuyển mình cùng nông nghiệp xanh

Những ngày này, ông Trần Văn Thành ở thôn Gio Hòa, xã Cồn Tiên đang tất bật chăm sóc cho vườn cam hơn 2ha chuẩn bị bước vào giai đoạn thu hoạch. Với sản lượng dự kiến khoảng 7-8 tấn, vụ cam năm nay được kỳ vọng mang lại cho gia đình ông nguồn thu trên 140 triệu đồng. Điều đáng nói, để có được những trái cam đạt chất lượng, suốt hơn 5 năm qua, ông Thành đã kiên trì theo đuổi phương thức canh tác theo hướng hữu cơ.

Ông Thành cho biết, năm 2020, gia đình ông được Trung tâm Khuyến nông tỉnh hỗ trợ hơn 1.350 cây giống cam xã Đoài và cam V2, đồng thời được hướng dẫn phương thức trồng, chăm sóc theo hướng hữu cơ. Thay vì sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật như trước, ông chuyển sang sử dụng phân chuồng ủ hoai, kết hợp nấm đối kháng Trichoderma và các chế phẩm vi sinh để cải tạo đất, chăm sóc cây và phòng trừ sâu bệnh.

Cơ giới hóa và ứng dụng drone trong sản xuất lúa - Ảnh: L.A

Theo ông Thành, với người nông dân đã quen với phương thức sản xuất truyền thống, việc chuyển sang áp dụng phương thức canh tác hữu cơ không phải chuyện dễ dàng. Cây trồng cần được chăm sóc đúng quy trình, đất phải được cải tạo, nguồn phân bón phải được xử lý, còn người trồng phải thay đổi thói quen canh tác. Nhưng sau gần 5 năm kiên trì, hiệu quả đang dần hiện hữu.

Năm 2025, vườn cam của ông Thành mặc dù mới cho thu hoạch “bói” nhưng đã đạt sản lượng khoảng 5 tấn. Cam bán tại vườn có giá từ 20.000-25.000 đồng/kg. Không chỉ tiêu thụ tại địa phương, sản phẩm còn được đưa đến thị trường các tỉnh như: Huế, Quy Nhơn và Đà Nẵng và được người tiêu dùng tin tưởng, lựa chọn.

Bà Nguyễn Thị Thanh Tâm, cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Cồn Tiên cho biết, từ hiệu quả của mô hình này đang dần tạo sức lan tỏa tại địa phương. Đến nay, đã có thêm 6 hộ trên địa bàn xã chuyển sang trồng cam theo hướng hữu cơ.

Với lợi thế quỹ đất vùng gò đồi khá lớn, địa phương đang định hướng phát triển các loại cây ăn quả lâu năm phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị kinh tế trên cùng đơn vị diện tích.

Còn tại xã Vĩnh Thủy, sau những thiệt hại do dịch tả lợn châu Phi, nhiều hộ chăn nuôi đứng trước tâm lý e ngại tái đàn. Trong bối cảnh đó, mô hình chăn nuôi lợn an toàn sinh học theo hướng hữu cơ được triển khai với sự phối hợp giữa ngành Nông nghiệp, chính quyền địa phương và Tập đoàn Quế Lâm.

Người dân tham gia được hỗ trợ về con giống, hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng chuồng trại và thực hiện quy trình chăn nuôi theo hướng kiểm soát chặt chẽ từ đầu vào đến đầu ra.

Ông Cao Xuân Linh, ở thôn Tiên Mỹ 1, một trong những hộ tham gia mô hình cho biết, khác với cách chăn nuôi truyền thống, khu vực chuồng lợn hậu bị được thiết kế kín, mỗi con một ô riêng biệt. Xung quanh chuồng được quây bằng lưới để hạn chế ruồi, muỗi, gián và các loại côn trùng có thể trở thành vật trung gian truyền bệnh. Chuồng trại được vệ sinh, tiêu độc, khử trùng thường xuyên. Lợn được nuôi trong môi trường bảo đảm an toàn sinh học, hạn chế tối đa các yếu tố có nguy cơ làm phát sinh và lây lan dịch bệnh. Đệm lót sinh học được sử dụng để xử lý chất thải ngay tại chuồng, giúp giảm mùi hôi và hạn chế ô nhiễm môi trường. Nguồn thức ăn cũng được kiểm soát, phù hợp với quy trình chăn nuôi hữu cơ.

“Đến thời điểm này, 3 con lợn hậu bị nhập từ Tập đoàn Quế Lâm về nuôi đang phát triển tốt. Lợn thương phẩm lứa đầu cũng sắp đến thời điểm xuất chuồng”, ông Linh cho biết.

Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Thủy Diệp Hồng Cương thông tin, năm 2025, địa phương đã lồng ghép các nguồn vốn, hỗ trợ 5 hộ dân tham gia mô hình 50% giá trị con giống, mua 15 con lợn hậu bị từ Tập đoàn Quế Lâm về nuôi. Đến nay đàn lợn nuôi theo hướng hữu cơ đều phát triển tốt, chuẩn bị có lợn thương phẩm xuất bán. Theo cam kết, toàn bộ lợn thương phẩm sẽ được Tập đoàn Quế Lâm thu mua với giá 65 nghìn đồng/kg hơi trong suốt 5 năm.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trần Quốc Tuấn, đến nay, toàn tỉnh đã có gần 1.500ha được chứng nhận hữu cơ, 384ha lúa canh tác tự nhiên và 619,15ha sản xuất theo hướng hữu cơ đang hoàn thiện điều kiện chứng nhận. Trong chăn nuôi, 31/43 trang trại quy mô lớn đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi, 100% trang trại quy mô lớn áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học; trên 90% cơ sở chăn nuôi quy mô vừa và nhỏ ứng dụng hầm biogas, đệm lót sinh học và tái sử dụng chất thải trong sản xuất.

Toàn tỉnh cũng có trên 417 cơ sở ứng dụng công nghệ cao, 192,7ha nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao; drone đã được sử dụng trên hơn 22.000ha lúa, giúp giảm 15-20% lượng thuốc bảo vệ thực vật, giảm 40-50% chi phí phun và nâng hiệu quả kinh tế khoảng 1,5-2,5 triệu đồng/ha/vụ.

Đáng chú ý, liên kết sản xuất-tiêu thụ đang ngày càng được mở rộng với trên 20.710ha sản xuất theo chuỗi, gồm 12.500ha lúa, 7.000ha sắn, 500ha cây ăn quả, 500ha cà phê và 200ha hồ tiêu. Tỉ lệ bao tiêu sản phẩm trên diện tích liên kết đạt 100%, lợi nhuận cao hơn sản xuất truyền thống khoảng 15-20%.

Những kết quả này cho thấy, cùng với thay đổi phương thức sản xuất, việc tổ chức lại sản xuất, ứng dụng công nghệ và gắn nông dân với doanh nghiệp, hợp tác xã đang trở thành những yếu tố quan trọng để nâng cao giá trị nông sản.

Thời gian tới, tỉnh tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn và giảm phát thải; mở rộng các vùng sản xuất tập trung gắn với lợi thế từng địa phương, ưu tiên nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả, phù hợp với điều kiện từng vùng sinh thái.

Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, công nghệ sinh học; tăng cường xử lý, tái sử dụng phụ phẩm và chất thải; hỗ trợ người dân về vốn, kỹ thuật, chứng nhận tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Cùng với đó, phát huy vai trò của hợp tác xã, doanh nghiệp trong xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất-chế biến-tiêu thụ, tạo đầu ra ổn định cho nông sản.

Qua đó, từng bước đưa các mô hình xanh từ quy mô nhỏ phát triển thành vùng sản xuất hàng hóa, hướng đến mục tiêu năm 2030, giá trị sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, nông nghiệp xanh và nông nghiệp số đạt 15-20% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh.

Lê An