Chung tay đẩy lùi bạo lực gia đình từ mỗi mái ấm

Những vết thương không dễ nhìn thấy

Trong căn nhà nhỏ ở xã Đông Khê, chị H.T.M. từng có nhiều năm sống trong nỗi sợ hãi. Chồng chị thường xuyên uống rượu, mỗi khi xảy ra mâu thuẫn lại dùng những lời lẽ xúc phạm, thậm chí đánh đập vợ.

Chị M. nhớ lại: “Có thời gian tôi gần như không dám chia sẻ với ai. Tôi nghĩ đó là chuyện riêng của gia đình, cố chịu đựng rồi mọi chuyện sẽ qua. Nhưng càng im lặng, bạo lực càng tái diễn. Không chỉ tôi mà các con cũng bị ảnh hưởng tâm lý rất nhiều”.

Sau khi được cán bộ Hội Phụ nữ, tổ hòa giải cơ sở và người thân động viên, chị mạnh dạn lên tiếng, tìm đến sự hỗ trợ của chính quyền địa phương. Cùng với việc tư vấn tâm lý, tuyên truyền pháp luật và sự hỗ trợ của các lực lượng tại cơ sở, người chồng thay đổi nhận thức, hạn chế sử dụng rượu bia, mối quan hệ gia đình dần được cải thiện.

Mỗi lời nói nhẹ nhàng, mỗi hành động quan tâm, mỗi cách ứng xử văn minh đều góp phần tạo nên mái ấm bền vững.

Câu chuyện của chị M. không phải là trường hợp cá biệt. Tại nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa, vẫn còn không ít phụ nữ lựa chọn im lặng trước bạo lực vì tâm lý e ngại, sợ điều tiếng hoặc phụ thuộc kinh tế vào chồng. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến nhiều vụ việc không được phát hiện, xử lý kịp thời.

Chị N.T.H., một phụ nữ ở xã Hà Quảng, từng nhiều lần bị bạo lực tinh thần. Chồng chị không đánh đập nhưng thường xuyên chửi bới, xúc phạm danh dự của vợ trước mặt con cái và hàng xóm.

“Những lời nói cay nghiệt kéo dài khiến tôi suy sụp. Có lúc tôi nghĩ mình không còn giá trị gì nữa. Điều đau lòng nhất là các con phải chứng kiến cảnh bố mẹ căng thẳng mỗi ngày”, chị H. tâm sự.

Theo chị H., chỉ khi được tham gia các buổi sinh hoạt câu lạc bộ gia đình do xã triển khai thực hiện về “Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình” và nghe cán bộ tuyên truyền về quyền của người bị bạo lực gia đình, chị mới hiểu rằng bạo lực không chỉ là những trận đòn roi mà còn bao gồm cả hành vi xúc phạm, kiểm soát, gây tổn thương tinh thần.

Những chia sẻ ấy cho thấy hậu quả của bạo lực gia đình không chỉ dừng lại ở những thương tích hữu hình mà còn là những tổn thương tâm lý kéo dài, ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình, sự phát triển của trẻ em và chất lượng cuộc sống của mỗi thành viên.

Nỗ lực ngăn chặn bạo lực gia đình từ cơ sở

Xác định phòng, chống bạo lực gia đình là nhiệm vụ quan trọng gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, những năm qua, các cấp, ngành của tỉnh triển khai nhiều giải pháp đồng bộ.

Từ năm 2023 đến năm 2025, Công an toàn tỉnh tổ chức 505 buổi tuyên truyền với hơn 106.800 lượt người tham gia; phát gần 15.800 tờ rơi; biên tập và chia sẻ hơn 2.000 tin, bài tuyên truyền về pháp luật và phòng, chống bạo lực gia đình.

Các ngành chức năng thường xuyên tổ chức tọa đàm, hội thi tìm hiểu pháp luật, sinh hoạt câu lạc bộ, tập huấn kỹ năng xây dựng gia đình hạnh phúc, bình đẳng. Nhiều nội dung về phòng, chống bạo lực gia đình được đưa vào hương ước, quy ước của khu dân cư, góp phần nâng cao trách nhiệm của cộng đồng trong việc phát hiện, ngăn chặn các hành vi bạo lực.

Các câu lạc bộ, nhóm tuyên truyền được duy trì và là địa chỉ tin cậy cho các trường hợp bị bạo lực gia đình cùng trao đổi, chia sẻ.

Bên cạnh đó, công tác hòa giải ở cơ sở tiếp tục phát huy hiệu quả. Trong giai đoạn 2023 - 2025, toàn tỉnh hòa giải thành công 1.799/2.700 vụ việc, đạt tỷ lệ hơn 66,6%. Đối với những trường hợp có dấu hiệu bạo lực gia đình, việc can thiệp, bảo vệ người bị bạo lực và xử lý người có hành vi vi phạm được thực hiện theo quy định, không coi hòa giải là biện pháp thay thế cho việc xử lý hành vi bạo lực.

Các mô hình phòng, chống bạo lực gia đình, câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, địa chỉ tin cậy tại cộng đồng được duy trì và nhân rộng. Toàn tỉnh có 8 mô hình phòng, chống bạo lực gia đình, 13 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình và 332 địa chỉ tin cậy tại cộng đồng dân cư.

Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, số vụ bạo lực gia đình trên địa bàn tỉnh có xu hướng giảm. Giai đoạn 2023 - 2025 số vụ bạo lực gia đình giảm gần 20 vụ. Các vụ việc chủ yếu là bạo lực thể chất và bạo lực tinh thần, người bị bạo lực phần lớn là phụ nữ và trẻ em.

Tuy nhiên, số vụ việc được ghi nhận giảm chưa đồng nghĩa với bạo lực gia đình đã được đẩy lùi hoàn toàn. Thực tế vẫn còn những trường hợp bị che giấu hoặc chưa được phát hiện, báo tin kịp thời. Vì vậy, cùng với việc duy trì các mô hình tại cơ sở, cần tiếp tục nâng cao khả năng nhận diện, tiếp nhận thông tin, đánh giá nguy cơ và phối hợp xử lý vụ việc.

Không để người bị bạo lực gia đình đơn độc

Một trong những yêu cầu quan trọng trong công tác phòng, chống bạo lực gia đình hiện nay là tăng cường các hoạt động bảo vệ, hỗ trợ người bị bạo lực gia đình. Theo quy định, người bị bạo lực gia đình có quyền được bảo vệ sức khỏe, tính mạng, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp khác; được bố trí nơi tạm lánh, hỗ trợ nhu cầu thiết yếu; tiếp cận các dịch vụ tư vấn pháp luật, hỗ trợ tâm lý, chăm sóc y tế và trợ giúp pháp lý.

Tỉnh Cao Bằng tiếp tục duy trì các địa chỉ tin cậy tại cộng đồng để người bị bạo lực gia đình có nơi tạm lánh, được hỗ trợ khẩn cấp khi cần thiết. Trong giai đoạn năm 2023 - 2025, 100% người bị bạo lực gia đình được tư vấn, cung cấp kiến thức pháp luật, kỹ năng ứng xử và hỗ trợ hòa giải. Đặc biệt, vai trò của hệ thống chính trị ở cơ sở ngày càng được phát huy. Các tổ hòa giải, hội phụ nữ, người có uy tín trong cộng đồng, già làng, trưởng bản tham gia tích cực vào việc phát hiện, hỗ trợ và bảo vệ người bị bạo lực gia đình.

Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc được phát hiện, ngăn chặn từ sớm nhờ sự quan tâm của cộng đồng. Khi người dân không còn coi bạo lực gia đình là “chuyện riêng” của mỗi nhà mà chủ động lên tiếng, nguy cơ tái diễn bạo lực sẽ giảm đáng kể.

Sự yêu thương, sẻ chia luôn là chỗ dựa tinh thần cho các thành viên trong gia đình và góp phần xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc và văn minh.

Trao đổi về công tác phòng, chống bạo lực gia đình, đồng chí Nông Thị Tuyến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết: Những năm qua, công tác phòng, chống bạo lực gia đình trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của người dân từng bước được nâng lên, nhiều mô hình hỗ trợ người bị bạo lực gia đình được duy trì hiệu quả. Tuy nhiên, bạo lực gia đình vẫn còn xảy ra, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế còn khó khăn và nhận thức pháp luật chưa đồng đều. Vì vậy, thời gian tới cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao trách nhiệm của gia đình, cộng đồng và các tổ chức đoàn thể trong việc phòng ngừa, phát hiện, can thiệp và hỗ trợ người bị bạo lực gia đình.

Bên cạnh sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, mỗi người dân cần thay đổi nhận thức, xây dựng lối sống văn minh, ứng xử có trách nhiệm trong gia đình. Mọi hành vi bạo lực, dù gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục hay kinh tế đều cần được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Thực tế cho thấy, nguyên nhân dẫn đến bạo lực gia đình thường xuất phát từ áp lực kinh tế, lạm dụng rượu bia, nhận thức pháp luật hạn chế và những định kiến giới còn tồn tại trong xã hội. Vì vậy, giải pháp căn cơ không chỉ là xử lý vi phạm mà còn phải xây dựng văn hóa ứng xử trong gia đình, đề cao sự bình đẳng, tôn trọng và sẻ chia giữa các thành viên.

Gia đình hạnh phúc không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của tình yêu thương, trách nhiệm và sự thấu hiểu được vun đắp mỗi ngày. Mỗi lời nói nhẹ nhàng, mỗi hành động quan tâm, mỗi cách ứng xử văn minh đều góp phần tạo nên mái ấm bền vững.

Phòng, chống bạo lực gia đình không phải là nhiệm vụ của riêng một ngành hay một tổ chức nào, mà là trách nhiệm của toàn xã hội. Khi mỗi người biết tôn trọng người thân, mỗi cộng đồng sẵn sàng lên tiếng trước hành vi bạo lực và mỗi người bị bạo lực được khuyến khích, tạo điều kiện tìm kiếm sự giúp đỡ, những mái ấm mới thực sự trở thành nơi bình yên để yêu thương và sẻ chia.

*Cục Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp thực hiện.