Chủ động phòng trừ sinh vật gây hại lúa mùa

ĐBP - Vụ mùa năm nay, toàn tỉnh gieo cấy trên 21.000ha lúa mùa và hơn 20.000ha lúa nương. Nông dân chủ yếu gieo cấy các giống Séng cù, Bắc thơm số 7, Đài thơm, Gia Lộc, Nếp 87, Nếp 97… Đến thời điểm này, phần lớn diện tích lúa mùa đang vào giai đoạn đứng cái, làm đòng; một số trà gieo muộn trong thời kỳ đẻ nhánh, đẻ nhánh rộ. Đây là giai đoạn quyết định số hạt trên bông và năng suất cuối vụ nên bất kỳ tác động bất lợi nào từ thời tiết hay sâu bệnh đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng.

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh liên tiếp xuất hiện các đợt mưa lớn, có nơi mưa rất to gây ngập úng cục bộ. Độ ẩm không khí duy trì ở mức cao trong nhiều ngày đã tạo điều kiện thuận lợi để đối tượng sinh vật gây hại phát sinh và lây lan, nhất là bệnh đạo ôn lá, sâu cuốn lá nhỏ, nghẹt rễ, khô vằn...

Chị Lường Thị Hà (bên phải), bản Hồng Líu, phường Mường Thanh phun thuốc bảo vệ thực vật diệt sinh vật gây hại trên lúa mùa.

Thống kê của ngành chuyên môn, bệnh đạo ôn lá tỷ lệ phổ biến từ 1,75 - 2,4%, nơi cao từ 7,5 - 14%, cục bộ 50 - 60%, tập trung tại các xã: Chà Tở, Thanh Nưa, Thanh Yên, Mường Lạn, Sam Mứn và phường Điện Biên Phủ, Mường Thanh... với tổng diện tích nhiễm gần 120ha. Bệnh nghẹt rễ xuất hiện trên 70ha, chủ yếu tại các xã Chiềng Sinh, Búng Lao, Nà Tấu, Tuần Giáo, Thanh An, Thanh Yên... tỷ lệ phổ biến khoảng 3%, nơi cao 20%.

Trên cánh đồng bản Hồng Líu (phường Mường Thanh), chị Lường Thị Hà phun thuốc bảo vệ thực vật phòng trừ diện tích lúa bị nhiễm sinh vật gây hại. Vụ mùa năm nay, gia đình chị gieo cấy 3.500m2. “Đầu vụ thời tiết khá thuận lợi nên lúa sinh trưởng tốt, phát triển đồng đều. Hiện nay, ruộng lúa đang bước vào giai đoạn đứng cái, làm đòng. Tuy nhiên, hơn 10 ngày trở lại đây, mưa kéo dài khiến việc phun phòng gặp nhiều khó khăn. Trên ruộng bắt đầu xuất hiện sâu cuốn lá nhỏ, bệnh đạo ôn, khô vằn và hiện tượng vàng lá sinh lý. Nếu không được xử lý kịp thời, sâu bệnh sẽ làm giảm diện tích lá xanh, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp, khiến hạt lép nhiều, năng suất giảm”, chị Hà chia sẻ.

Vụ mùa năm nay xã Mường Ảng gieo cấy 448ha. Từ ngày 22 - 28/7, toàn xã ghi nhận trên 146ha lúa bị nhiễm sinh vật gây hại, như sâu cuốn lá nhỏ, ốc bươu vàng, tuyến trùng rễ... tăng 6,6ha so với kỳ trước. Theo cán bộ chuyên môn, sâu cuốn lá nhỏ chủ yếu ăn phần thịt lá, làm giảm diện tích lá xanh, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng quang hợp của cây lúa. Nếu gây hại trong giai đoạn đẻ nhánh, làm đòng hoặc trỗ bông sẽ tác động lớn đến năng suất và chất lượng hạt lúa. Cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã tăng cường bám sát cơ sở, hướng dẫn người dân thường xuyên thăm đồng, làm cỏ, sục bùn, điều tiết mực nước hợp lý và bón phân cân đối. Đối với những diện tích bị bệnh nghẹt rễ, cán bộ kỹ thuật hướng dẫn bà con làm cỏ sục bùn, bón phân chuồng hoai mục kết hợp phun thuốc siêu lân kích thích ra rễ, giúp cây phục hồi nhanh sau ngập úng.

Thống kê kỳ gần nhất cho thấy, tổng diện tích lúa tại xã Thanh Nưa bị nhiễm sinh vật gây hại là 36,7ha. Tập đoàn rầy và sâu cuốn lá nhỏ có xu hướng tăng nhẹ trên nhiều diện tích, bệnh khô vằn xuất hiện rải rác, bệnh đạo ôn lá gây hại cục bộ trên trà chính vụ với tỷ lệ 40% số lá tại khu vực bản Nậm Ty. Ngoài ra, chuột và bọ xít cũng xuất hiện gây hại ở mức nhẹ.

Bà Bùi Thị Thùy, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Thanh Nưa cho biết: Mặc dù những ngày gần đây lượng mưa đã giảm, bệnh đạo ôn lá trên các diện tích qua thời kỳ mẫn cảm có xu hướng giảm dần, song vẫn có nguy cơ phát sinh gây hại trên một phần trà chính vụ đối với những ruộng gieo cấy giống nhiễm, bón thừa đạm hoặc chưa được xử lý triệt để. Bên cạnh đó, sau các đợt mưa lớn, bệnh khô vằn, bạc lá vi khuẩn, rầy nâu và sâu cuốn lá nhỏ có thể tiếp tục gia tăng cả về mật độ lẫn phạm vi gây hại.

Trước tình hình đó, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã thường xuyên cử cán bộ hướng dẫn người dân theo dõi sát diễn biến thời tiết, khơi thông hệ thống mương, rãnh tiêu thoát nước sau mưa lớn, đồng thời kiểm tra đồng ruộng phát hiện sớm sinh vật gây hại. Đối với bệnh đạo ôn lá, khuyến cáo tạm dừng bón phân hóa học, nhất là phân đạm; không phun phân bón lá hoặc các loại thuốc kích thích sinh trưởng; duy trì mực nước trong ruộng từ 2 - 3cm để hạn chế bệnh phát triển. Diện tích nhiễm nặng hoặc sau lần phun thứ nhất vẫn xuất hiện vết bệnh mới cần tiếp tục xử lý lần hai sau 5 - 7 ngày bằng các loại thuốc đặc hiệu theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Đối với sâu cuốn lá nhỏ và tập đoàn rầy, không nên phun thuốc khi mật độ chưa đạt ngưỡng phòng trừ nhằm bảo vệ thiên địch và hạn chế hiện tượng kháng thuốc. Khi sâu, rầy phát sinh đến ngưỡng gây hại, ưu tiên sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học để vừa kiểm soát dịch hại, vừa bảo đảm an toàn cho môi trường và hệ sinh thái đồng ruộng.

Theo nhận định của ngành Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới thời tiết diễn biến khó lường, mưa nắng thất thường tạo điều kiện để nhiều đối tượng sinh vật gây hại phát sinh. Vì vậy, các địa phương cần tăng cường điều tra, dự tính, dự báo, phát hiện sớm các đối tượng gây hại để hướng dẫn phòng trừ kịp thời. Biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) cần được tiếp tục đẩy mạnh, ưu tiên các biện pháp canh tác, vệ sinh đồng ruộng, sử dụng thiên địch, bẫy bả và thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”. Việc kết hợp đồng bộ giữa chăm sóc hợp lý, theo dõi thường xuyên và xử lý đúng thời điểm sẽ góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại do sâu bệnh và thời tiết bất lợi, bảo vệ năng suất, chất lượng lúa mùa.