Chủ động định hướng dư luận xã hội

Tại cuộc làm việc của Đoàn kiểm tra Ban Chỉ đạo 35 Trung ương với Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ ngày 16/7, đồng chí Phạm Gia Túc - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực, Trưởng Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu: “Truyền thông phải đi trước một bước để chủ động định hướng dư luận, không tạo khoảng trống thông tin, không để các thế lực thù địch lợi dụng xuyên tạc, chống phá”. Đây không chỉ là một chỉ đạo mang tính thời sự mà còn thể hiện tư duy quản trị hiện đại trong bảo đảm an ninh thông tin quốc gia.

Thế nhưng, các thế lực thù địch, phản động đã lập tức cắt xén, xuyên tạc phát biểu này thành cái gọi là “truyền thông và cái bẫy một chiều của Đảng”, rồi quy kết rằng Đảng coi truyền thông chỉ là công cụ dẫn dắt dư luận. Đây là thủ đoạn quen thuộc nhằm đánh tráo khái niệm, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, hạ thấp uy tín của báo chí cách mạng và gieo rắc tâm lý hoài nghi trong xã hội.

Luận điệu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch.

Thực chất, định hướng dư luận xã hội không phải là áp đặt nhận thức hay hạn chế quyền tiếp cận thông tin, mà là chủ động đưa thông tin chính xác, đầy đủ và kịp thời đến với Nhân dân. Khi người dân được tiếp cận sự thật, được giải thích rõ bản chất của vấn đề, họ sẽ có cơ sở để đánh giá đúng và hành động đúng.

Thực tiễn thế giới cho thấy, trong các cuộc khủng hoảng về dịch bệnh, thiên tai, xung đột, khủng bố hay biến động kinh tế, mọi chính phủ đều coi truyền thông chính thống là công cụ thiết yếu để cung cấp thông tin kịp thời, trấn an xã hội và ngăn chặn tin giả. Không quốc gia nào coi việc để tin đồn dẫn dắt dư luận là biểu hiện của dân chủ; ngược lại, minh bạch thông tin và chủ động truyền thông mới là thước đo của năng lực quản trị quốc gia.

Ở Việt Nam, yêu cầu đó càng có ý nghĩa khi Đảng là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội theo Hiến pháp. Sự lãnh đạo ấy được thể hiện không chỉ bằng việc ban hành chủ trương, đường lối mà còn bằng việc tổ chức thực hiện, tuyên truyền, giải thích và tạo sự thống nhất về nhận thức, hành động toàn xã hội. Vì vậy, công tác tuyên giáo, dân vận, báo chí và truyền thông phải chủ động nắm bắt dư luận, kịp thời thông tin, tạo dựng “dòng chủ lưu” của thông tin chính thống.

Trong thời đại số, khoảng trống thông tin chính là điều kiện để tin giả, tin xấu độc và các chiến dịch thao túng thông tin phát triển. Khi cơ quan chức năng chậm cung cấp thông tin, những thông tin chưa được kiểm chứng rất dễ lan truyền, làm sai lệch bản chất sự việc, tác động tiêu cực đến tâm lý xã hội. Một chủ trương đúng nếu không được giải thích thấu đáo có thể bị hiểu sai; một vụ việc nếu thiếu thông tin chính thống sẽ dễ bị các đối tượng xấu lợi dụng để xuyên tạc, kích động.

Bởi vậy, yêu cầu truyền thông đi trước một bước không phải nhằm che giấu sự thật mà để sự thật đến với người dân trước các thông tin sai lệch. Chủ động thông tin, phản hồi và giải trình cần trở thành nguyên tắc trong hoạt động quản lý, điều hành của các cơ quan nhà nước. phải trở thành yêu cầu bắt buộc trong quản lý, điều hành cũng như trong công tác tư tưởng.

Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Chính quyền phải chủ động cung cấp thông tin; người phát ngôn phải kịp thời, chính xác và minh bạch; các cơ quan báo chí phải nhanh nhạy, khách quan, có sức thuyết phục. Đối với những vấn đề được xã hội quan tâm như sắp xếp đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hay các chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân, thông tin càng phải được truyền tải sớm, rõ ràng và nhất quán để tạo sự đồng thuận xã hội.

Báo chí và truyền thông là lực lượng nòng cốt trong định hướng dư luận. Không chỉ phản ánh sự kiện, báo chí còn phân tích, lý giải, giúp công chúng phân biệt thông tin đúng - sai, thật - giả. Muốn làm được điều đó, đội ngũ người làm báo phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, trình độ chuyên môn cao, đồng thời làm chủ công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để kiểm chứng thông tin, phát hiện và đấu tranh hiệu quả với tin giả.

Cùng với báo chí, tiếng nói của các nhà khoa học, chuyên gia, văn nghệ sĩ, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo hay những người có uy tín trong cộng đồng cũng có ý nghĩa quan trọng trong việc lan tỏa thông tin đúng đắn, củng cố niềm tin xã hội.

Định hướng dư luận xã hội cũng không chỉ truyền đạt thông tin mà còn phải lắng nghe ý kiến của là Nhân dân. Những phản hồi từ thực tiễn là cơ sở quan trọng để hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Một chính quyền biết lắng nghe, biết đối thoại và giải trình sẽ củng cố niềm tin của Nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội.

Bên cạnh đó, mỗi người dân cần nâng cao trách nhiệm khi tham gia môi trường số; kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ, không tiếp tay cho tin giả và thông tin sai sự thật. Khi mỗi công dân có ý thức bảo vệ sự thật cũng góp phần bảo vệ lợi ích của cộng đồng và của đất nước.

Viêc cố tình xuyên tạc yêu cầu chủ động định hướng dư luận thành “kiểm soát tư tưởng” chỉ là thủ đoạn nhằm làm suy giảm niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và báo chí cách mạng. Điều mà các thế lực thù địch lo ngại không phải là truyền thông đi trước một bước, mà là sự thật được truyền tải kịp thời, đầy đủ và có tính thuyết phục.

Chủ động định hướng dư luận xã hội không phải để áp đặt cách nghĩ, mà để bảo đảm quyền được tiếp cận thông tin trung thực của Nhân dân. Khi thông tin chính thống được cung cấp nhanh chóng, minh bạch và thuyết phục, tin giả sẽ không còn đất sống; khi báo chí chủ động, chính quyền kịp thời, cán bộ gương mẫu và nhân dân tỉnh táo, “hệ miễn dịch thông tin” của quốc gia sẽ được củng cố.

Đó cũng là điều kiện quan trọng để giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực tinh thần cho đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Cẩm Ninh