Chủ động bảo vệ người lao động nhờ thỏa ước lao động tập thể

Đưa thương lượng tập thể đi vào chiều sâu, thực chất

Những năm qua, công tác đối thoại, thương lượng tập thể luôn được các cấp Công đoàn quan tâm, chú trọng cả về số và chất lượng. Theo Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, đến nay đã có 1.530 bản thỏa ước lao động tập thể (TƯLĐTT) được ký mới; 3.704 bản được sửa đổi, bổ sung, ký lại. Con số này cho thấy nỗ lực của tổ chức Công đoàn trong việc khẳng định vai trò đại diện, bảo vệ người lao động.

Điểm nổi bật trong các bản TƯLĐTT là nội dung ngày càng thực chất, tập trung vào những điều khoản có lợi hơn cho người lao động so với quy định pháp luật. Trọng tâm thương lượng không dừng ở các quyền, nghĩa vụ mang tính nguyên tắc mà hướng tới các vấn đề cốt lõi gắn trực tiếp với đời sống, việc làm của người lao động như: tiền lương, tiền thưởng; thời giờ làm việc, nghỉ ngơi; bữa ăn ca; an toàn, vệ sinh lao động.

Thỏa ước lao động tập thể là công cụ quan trọng góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định trong doanh nghiệp. Ảnh: Vi Tường

Đáng chú ý, đã có hơn 1.000 công đoàn cơ sở (CĐCS) trong doanh nghiệp chủ động đề xuất, thương lượng với người sử dụng lao động điều chỉnh tăng giá trị bữa ăn ca. Đây là nội dung tưởng như nhỏ nhưng lại tác động trực tiếp đến sức khỏe, năng suất và sự gắn bó lâu dài của người lao động, nhất là trong bối cảnh giá cả sinh hoạt liên tục biến động. Nhiều đơn vị, doanh nghiệp đã làm tốt công tác đối thoại, thương lượng và ký kết TƯLĐTT, qua đó bảo vệ người lao động từ sớm, từ xa, tạo dựng môi trường làm việc ổn định, hài hòa.

Tại Công đoàn Tổng Công ty Lương thực miền Nam (thuộc Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam) thông qua tổ chức thường xuyên các cuộc đối thoại, hội nghị với người lao động, Công đoàn Tổng Công ty đã chủ động nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động. Từ đó thương lượng và đưa vào TƯLĐTT nhiều điều khoản có lợi hơn. Trọng tâm là cải thiện phúc lợi, nâng cao thu nhập, hài hòa lợi ích giữa người lao động, doanh nghiệp và Nhà nước, tạo sự đồng thuận vì mục tiêu phát triển bền vững.

Kết quả rõ nét nhất là thu nhập bình quân của người lao động trong toàn Tổng Công ty đã được cải thiện đáng kể. Nếu đầu nhiệm kỳ, mức thu nhập bình quân chỉ đạt khoảng 6,3 triệu đồng/người/tháng, thì đến nay con số này đã tăng lên 11 triệu đồng/người/tháng. Đây là minh chứng sinh động cho hiệu quả của thương lượng tập thể khi được triển khai nghiêm túc, đúng trọng tâm và xuất phát từ lợi ích hài hòa của các bên.

Lan tỏa những điển hình tiên tiến

Thực tiễn cho thấy, khi công tác thương lượng được chuẩn bị kỹ lưỡng, xuất phát từ nhu cầu thực tế của người lao động và gắn với khả năng của doanh nghiệp, các bản TƯLĐTT không chỉ được ký kết thuận lợi mà còn được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả. Qua đó, vai trò của tổ chức Công đoàn trong quan hệ lao động ngày càng được khẳng định, góp phần phòng ngừa tranh chấp lao động, đình công tự phát ngay từ cơ sở.

Theo Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Ngọ Duy Hiểu, để có được những bản TƯLĐTT chất lượng, chứa đựng nhiều điều khoản có lợi hơn cho người lao động, vai trò của đội ngũ cán bộ CĐCS là yếu tố then chốt. Họ không chỉ nắm vững pháp luật lao động, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của các bên, mà còn phải có kỹ năng đối thoại, thương lượng, đàm phán; biết lắng nghe, tổng hợp và phản ánh trung thực tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên, người lao động.

Nhận thức rõ điều đó, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã và đang triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ CĐCS, coi đây là khâu then chốt để nâng cao chất lượng thương lượng tập thể. Mục tiêu đặt ra đến năm 2026 là có ít nhất 81% đơn vị, doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn đủ điều kiện theo quy định pháp luật tiến hành thương lượng, ký kết TƯLĐTT.

Để đạt được mục tiêu này, Tổng LĐLĐ Việt Nam sẽ tiếp tục ban hành các hướng dẫn, chỉ đạo CĐCS doanh nghiệp phối hợp với người sử dụng lao động tổ chức đối thoại, thương lượng, ký kết và thực hiện TƯLĐTT với nội dung tập trung vào các vấn đề thiết thân với người lao động và các chế độ phúc lợi khác.

Một điểm nhấn quan trọng nhằm lan tỏa những điển hình tiên tiến trong công tác đối thoại, thương lượng tập thể là Tổng LĐLĐ Việt Nam sẽ tổ chức tuyên dương Chủ tịch CĐCS xuất sắc, tiêu biểu trong công tác đối thoại và TƯLĐTT, dự kiến tổ chức vào tháng 4/2026. Sự kiện sẽ tôn vinh 100 Chủ tịch CĐCS tiêu biểu, được lựa chọn từ 51 công đoàn cấp tỉnh và tương đương - những người trực tiếp đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động tại cơ sở.

Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Ngọ Duy Hiểu khẳng định, hoạt động tuyên dương nhằm lan tỏa các mô hình hay, cách làm hiệu quả trong công tác đối thoại, thương lượng TƯLĐTT trên phạm vi cả nước. Qua đó, tiếp tục thực hiện tốt khâu đột phá mà Đại hội XIII Công đoàn Việt Nam đã xác định về đối thoại, thương lượng tập thể, nhất là đối với các nội dung then chốt như tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc - nghỉ ngơi và an toàn, vệ sinh lao động.

Hải Dương