Chọn hướng tiếp cận nhỏ nhưng hiệu quả

Trong khi đó, ai cũng thấy thế kỷ này là thế kỷ AI, nước nào cũng sẽ phải xây dựng cơ sở hạ tầng AI cho riêng mình để tránh phụ thuộc sau này. Giả sử năm, mười năm nữa, nền kinh tế vận hành dựa nhiều vào các mô hình AI như hiện nay, chúng ta phải dựa vào Internet cho nhiều hoạt động kinh tế. Giả sử một thời điểm nào đó, các công ty sở hữu các mô hình AI này khóa van, không cho chúng ta sử dụng nữa, lúc đó nền kinh tế sẽ bị xáo động mạnh, bị gián đoạn và có thể đổ vỡ.

Nhu cầu xây dựng các hệ thống AI độc lập, của riêng mình là cần thiết - đó là điều dễ được đồng thuận. Nhưng làm thế nào chúng ta có được nguồn lực như các nước lớn nhằm rót cho các hệ thống AI tốn kém? Thiết nghĩ, cách tiếp cận “nhỏ nhưng hiệu quả” là con đường khả thi nhất.

Tuy nhiên, trước mắt chúng ta cũng nên sử dụng giai đoạn này để làm tốt các việc có thể làm ngay, như đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực cho công nghệ AI, làm sạch và chuẩn bị tốt dữ liệu cho mọi ngành, mọi lĩnh vực của nền kinh tế và xã hội. AI có thông minh đến đâu cũng phải dựa vào dữ liệu do con người tạo ra, bằng không chúng dễ rơi vào tình trạng bịa chuyện. Lấy ví dụ, chúng ta muốn có một trợ lý AI rành rẽ về ca dao, tục ngữ Việt Nam nhưng để chúng có thể giải thích mọi câu ca dao, tục ngữ, chúng ta phải số hóa các tài liệu liên quan, kể cả sách vở xuất bản đã lâu, ở thời chưa có bản điện tử.

“Nhỏ nhưng hiệu quả” là nói đến việc chọn lựa phát triển các mô hình AI nhỏ, mã nguồn mở mà hiện chúng ta đã có thể tiếp cận dễ dàng. Các nghiên cứu của Google, OpenAI đều cho thấy mô hình nhỏ, không cần chip tiên tiến vẫn có thể đạt hiệu năng cao nếu thiết kế tốt, dữ liệu nhiều và sạch. Chúng ta có thể tận dụng các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời dồi dào ở miền Trung để xây dựng các trung tâm dữ liệu. Các con chip AI thường có vòng đời chừng năm năm là phải thay thế bằng thế hệ chip mới. Đó là lợi thế của người đi sau, có thể tiếp cận công nghệ mới nhất bằng con đường tiết kiệm nhất.

Cuộc đua AI trên thế giới không chỉ giới hạn vào phần cứng; quan trọng hơn là mức độ ứng dụng, triển khai vào nền kinh tế. Cần có những chương trình hướng dẫn sâu rộng để mọi người không còn chỉ xem các mô hình AI là công cụ để chỉnh sửa ảnh, tạo video đùa vui.

Làm sao để doanh nghiệp đem ứng dụng AI vào hoạt động của công ty hay ít nhất xem AI là trợ thủ đắc lực cho nhân viên, lúc đó chúng ta mới tận dụng lợi thế AI trong kinh tế. Ở khía cạnh này, việc ứng dụng, triển khai ít tốn kém nguồn lực hơn nhưng cần nhiều tâm huyết của những người tiên phong không muốn tụt hậu. Ở khía cạnh này, chúng ta không sợ thua kém các nước khác nên việc thành bại tùy thuộc vào nỗ lực của chính chúng ta.

Kinh tế Sài Gòn