Chính sách phù hợp để phát triển đất nước

Nghị quyết 66 có quan điểm khi xây dựng chính sách phải “bám sát thực tiễn, “đứng trên mảnh đất thực tiễn Việt Nam”.

Những văn bản “nực cười” trước đây đã bị dư luận “ném đá” những tưởng đã không còn đất sống trong bối cảnh yêu cầu cao về nền hành chính và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay, thế nhưng từ câu chuyện của Nghị định 46 cho thấy đây sẽ là chuyện muôn thuở nếu không được quan tâm giải quyết. Cha ông ta đã có đúc kết chí lý: “Một người lo bằng kho người làm” để nói về tầm quan trọng của những người lãnh đạo và hoạch định đường lối chính sách. Thực ra, với những văn bản dạng “nực cười” trong thời gian qua chưa hẳn gây ra tác hại lớn, còn những quy định sai gây tác hại lớn đối với xã hội là điều rất đáng lo. Đó là chưa kể cái sai đáng sợ nhất là có những biểu hiện tham nhũng bằng chính sách.

Thực ra quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam hiện nay rất chặt chẽ bởi một chính sách khi ban hành phải qua rất nhiều khâu, nhiều bước. Đối với văn bản quy phạm pháp luật còn có những quy định lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, ý kiến của đối tượng chịu sự tác động trực tiếp và cả ý kiến của người dân. Mặc dù quy định rất chặt chẽ song vẫn có rất nhiều văn bản “lọt lưới” kiểu này.

Một chính sách pháp luật được ban hành đương nhiên phải hội đủ các điều kiện và tuân thủ các nguyên tắc. Các nguyên tắc đó là: chính sách pháp luật phải đúng quan điểm, đường lối của Đảng; hợp hiến, hợp pháp; được ban hành đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự; bảo đảm tính công khai trong quá trình xây dựng, ban hành; có tính khả thi và không làm cản trở việc thực hiện điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Ngoài ra, chính sách pháp luật được ban hành cần đảm bảo nguyên tắc không trái với các giá trị đạo đức, với thuần phong, mỹ tục của dân tộc; phải dễ hiểu, dễ thực hiện. Đặc biệt, chính sách pháp luật ra đời phải đáp ứng lợi ích và nguyện vọng chính đáng của người dân.

Thiết nghĩ, trong việc xây dựng và ban hành chính sách hiện nay, ngoài việc công bố rộng rãi các dự thảo để người dân góp ý thì các cơ quan chủ quản cần đặc biệt chú trọng đến vai trò của các tổ chức xã hội, nhất là các tổ chức thành viên của Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật trong công tác tham gia góp ý kiến, phản biện. Các cơ quan chủ trì soạn thảo cần chủ động “đặt hàng” để các trí thức phản biện, góp ý kiến. Cần tôn trọng và lắng nghe ý kiến của các chuyên gia, các nhà khoa học, giới doanh nhân thuộc các lĩnh vực liên quan đến chủ trương, chính sách sẽ ban hành. Mở rộng dân chủ, minh bạch thông tin, trao đổi, đối thoại công khai, thẳng thắn để lắng nghe ý kiến đóng góp, phản biện của các nhà khoa học, của giới trí thức, cộng đồng doanh nghiệp v.v…

Để hạn chế đến mức thấp nhất những chính sách không phù hợp thực tiễn xét đến cùng tất cả đều bắt đầu từ con người, từ chính đội ngũ cán bộ, công chức. Để kỷ cương phép nước nghiêm minh, chính sách pháp luật phải rõ ràng, nghiêm minh. Vì vậy, ban hành chính sách pháp luật rõ ràng, dễ hiểu, dễ áp dụng, phù hợp thực tiễn là việc làm cấp bách hiện nay.

Vũ Trung Kiên