Chiến lược cho kinh tế lòng hồ

Đầm phá hay các con sông, một không gian kinh tế hoàn toàn mới. Ảnh: Nguyễn Quân

Tại buổi kiểm tra thực địa hệ thống hồ thủy lợi, thủy điện trên địa bàn thành phố giữa tháng 9 vừa qua, Chủ tịch UBND TP. Huế Lê Trí Thanh đã nhấn mạnh định hướng khai thác tài nguyên lòng hồ theo hướng đa mục tiêu.

Hiện, toàn TP. Huế có hơn 1.000 công trình thủy lợi, trong đó có 56 hồ chứa nước và 13 hồ thủy điện (tổng dung tích trên 2.000 triệu m3). Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ cốt lõi là cung cấp nước tưới cho hơn 58.000ha đất nông nghiệp, điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, đây còn là nguồn tài nguyên lớn của Huế.

Bên cạnh dư địa về phát triển năng lượng mặt trời, nuôi trồng thủy sản nước ngọt và nguồn vật liệu xây dựng dôi dư từ các dự án nạo vét lòng hồ (với bùn, đất, sỏi đá và khoáng sản tồn dư), phát triển du lịch sinh thái gắn với hàng chục hồ chứa, hồ thủy điện sẽ là trụ cột kinh tế mới cho Huế.

Cách trung tâm thành phố khoảng 35km về phía nam, hồ Truồi với diện tích mặt nước rộng đến 345ha, sở hữu lợi thế tuyệt đối để phát triển loại hình du lịch sinh thái vùng đệm. Ở đây, Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã tọa lạc giữa lòng hồ nay đã được biết đến là điểm du lịch sinh thái, tâm linh, thu hút từ 50.000 - 70.000 lượt khách mỗi năm.

Cách Kinh thành Huế không xa, hồ Khe Ngang cũng đang chuyển từ một hồ chứa thủy lợi thuần túy thành một điểm du lịch sinh thái. Hiện, một dự án du lịch sinh thái thể thao với tổng vốn đầu tư lên tới 519 tỷ đồng, quy mô hơn 21ha (trong đó khu vực lòng hồ Khe Ngang chiếm 14,6ha), đã được UBND thành phố Huế chấp thuận.

Dự án này định hình hồ Khe Ngang trở thành trung tâm du lịch sinh thái, tổ hợp thể thao cao cấp gắn với bảo tồn cảnh quan, kết nối trực tiếp với các di tích và danh thắng như chùa Thiên Mụ, Huyền Không Sơn Thượng và núi Hòn Vượn, tạo chuỗi trải nghiệm khép kín từ chiêm bái, leo núi (trekking) đến cắm trại dã ngoại và thể thao nước.

Các công trình thủy lợi - thủy điện chiến lược khác như hồ Tả Trạch có dung tích lớn (trên 500 triệu m3), hồ Hương Điền, hồ Bình Điền hay hồ Thọ Sơn cũng đang mở ra dư địa để phát triển các loại hình du lịch trải nghiệm. 

Ý tưởng về sản phẩm du lịch gắn với tiềm năng lòng hồ là không thiếu, từ tận dụng các thảm cỏ ven hồ để phát triển hệ thống cắm trại cao cấp (Glamping) kết hợp các hoạt động thiền định; phát triển các môn thể thao thân thiện với môi trường như chèo thuyền SUP, chèo kayak, lướt ván đứng… trên các hồ có quy mô lớn như Tả Trạch hoặc hồ Truồi đến xây dựng tour tham quan vườn cây ăn quả đặc sản tại vùng đệm… Phát triển du lịch lòng hồ gắn với bảo vệ môi trường và an ninh nguồn nước không chỉ làm giàu cho kinh tế địa phương mà còn định hình một thương hiệu du lịch sinh thái độc bản, bền vững cho Huế.

Vấn đề còn lại là công tác quy hoạch (xác định rõ khu vực bảo vệ nguồn nước tuyệt đối, khu vực dành cho nuôi trồng thủy sản sạch, khu vực nào dành cho dịch vụ du lịch sinh thái), cũng như kêu gọi, thu hút cho được các nhà đầu tư có tầm và quan trọng là làm sao để hài hòa giữa phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường cho hệ sinh thái lòng hồ.

Khi có chiến lược đồng bộ với các giải pháp và ý tưởng đột phá, khi có các sản phẩm du lịch đặc thù, có mô hình liên kết dịch vụ du lịch đa tầng cùng cách thức khai thác chuyên nghiệp và bền vững, chắc chắn “mỏ vàng” xanh lòng hồ sẽ tạo ra cực tăng trưởng kinh tế du lịch mới cho Huế.

Tuy nhiên, do gắn với các công trình thủy lợi phục vụ an ninh nguồn nước và cắt giảm lũ, nên mọi dự án du lịch liên quan đến tiềm năng lòng hồ chắc chắn phải đặt bài toán an toàn hồ đập, bảo vệ chất lượng nguồn nước sinh hoạt và duy trì sinh kế bền vững cho người dân vùng ranh giới lên hàng đầu.