Châu Phi cởi mở với internet vệ tinh

Động thái này diễn ra sau khi Starlink của SpaceX đã hiện diện và nhanh chóng mở rộng hoạt động tại Nigeria, quốc gia đông dân nhất châu Phi với hơn 230 triệu người. Không chỉ Nigeria, nhiều nước châu Phi cũng đang cởi mở hơn với mô hình internet vệ tinh. Starlink hiện đã được cấp phép hoặc triển khai dịch vụ tại hơn 20 quốc gia, trong đó có Kenya, Rwanda, Ghana, Zimbabwe...

Ảnh minh họa về mạng lưới vệ tinh quỹ đạo thấp. ẢNH: IT News Africa

Trong khi đó, Eutelsat OneWeb của Pháp cũng mở rộng dịch vụ doanh nghiệp tại Angola, Nam Phi, Senegal và một số thị trường khác. Riêng Nam Phi vẫn chưa cấp phép cho Starlink do các quy định về sở hữu doanh nghiệp trong lĩnh vực viễn thông.

Sự quan tâm ngày càng lớn của các chính phủ xuất phát từ nhu cầu kết nối rất lớn. Theo Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU), khoảng 38% dân số châu Phi vẫn chưa được tiếp cận internet, tỷ lệ cao nhất thế giới. Tại nhiều quốc gia, mạng cáp quang và các trạm phát sóng di động khó vươn tới những vùng núi, sa mạc hoặc khu dân cư thưa thớt, do chi phí xây dựng hạ tầng truyền thống rất cao.

LEO được xem là giải pháp phù hợp hơn, với các vệ tinh hoạt động ở độ cao khoảng 500-1.200km, thấp hơn nhiều so với vệ tinh địa tĩnh ở độ cao gần 36.000km. Nhờ khoảng cách ngắn hơn, độ trễ tín hiệu chỉ khoảng 20-40 mili giây, thấp hơn rất nhiều so với mức khoảng 600 mili giây của vệ tinh địa tĩnh, đáp ứng tốt các dịch vụ hội nghị trực tuyến, giáo dục từ xa, khám chữa bệnh từ xa hay điện toán đám mây.

Theo Hãng nghiên cứu Fortune Business Insights (Ấn Độ), thị trường LEO tại châu Phi hiện có quy mô khoảng 5,9 tỷ USD và dự kiến tăng lên 11,4 tỷ USD vào năm 2032. Cùng với tốc độ tăng trưởng dân số nhanh nhất thế giới và nhu cầu số hóa nền kinh tế, châu Phi được đánh giá sẽ là một trong những thị trường phát triển năng động nhất của ngành internet vệ tinh trong thập niên tới.

Tuy nhiên, một trong những rào cản kỹ thuật lớn hiện nay là quy định về giới hạn mật độ thông lượng công suất tương đương trong Quy chế Vô tuyến của ITU. Quy định này được xây dựng từ nhiều năm trước nhằm hạn chế nhiễu tín hiệu giữa các vệ tinh quỹ đạo thấp và vệ tinh địa tĩnh, nhưng nhiều doanh nghiệp cho rằng chưa phù hợp với sự phát triển nhanh của các hệ thống vệ tinh thế hệ mới.

Song song đó, các quốc gia châu Phi cũng phải đầu tư thêm hệ thống trạm mặt đất, trung tâm dữ liệu và hạ tầng truyền dẫn để khai thác hiệu quả internet vệ tinh, thay vì chỉ phụ thuộc vào các vệ tinh trên quỹ đạo. Theo Hiệp hội Di động toàn cầu (GSMA), tỷ lệ sử dụng internet di động tại khu vực cận Sahara có thể đạt gần 60% dân số vào năm 2030, nhưng vùng sâu, vùng xa vẫn sẽ là khoảng trống lớn nếu không có các giải pháp kết nối mới.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Phi thúc đẩy chuyển đổi số, giáo dục trực tuyến và dịch vụ công số, cuộc cạnh tranh giữa các nhà khai thác internet vệ tinh quỹ đạo thấp được dự báo sẽ tiếp tục định hình thị trường kết nối không gian tại châu Phi trong những năm tới.

Việt Lê tổng hợp